Quaestiones Alexandri aphrodisei naturales, de anima, morales : sive Difficilium dubitationum et solutionum Libri IIII. nunc primum in lucem editi. Gentiano Herveto Aureliano interprete...

4/Z "} irtxV

Quasfhones

42281 /

ALEXANDRI A-

PHRODlSEI NATVRA*

les. De Anima, Morales: fiue
Difficilium dubitationum 8d fo

lutionum Libri im.nunc „_

primum in lucem
editi/

GENTtANO ife

Cum gratia & priuilegio Imperia¬
li ad quinquennium.

B A s I L E AE.

m<~^b~cello ceElvi

no,tituliJdiufle£ C ruris Cd-rdiitctliamplifiimci
Tridentini Concily Legdto, Gentici
nws Heructm <S, D-

Vam docftus fit Ari>
ftotelis interpres , di
quam pulchre 8C pra^
clare uniuerfam Philo'
fophiam iuis commen
tarrjs illuftrauerit Alexander A'
phrodifeus , nemo eftin ijs ftudrjs
aliquantilper uerfatus, qui non latis
intelligat.Eius autem cum permulti
extentlibri, quorum pleri® fere O'
«nnesiamfuntin linguam Latinam
traducfri, meo quidem iudicio nuL
Ius eft qui maiorem Philolbphie ftu
diofis utilitatem fit allaturus, quam
eius Quadliones philofophicae: in
quibus quicquid fere ta in natura:
di animae contemplatione, quam in
inorum componendorum ratione
paulo difficilius, occurrit, breuiter
di dilucide/ubtilitercp di enucleate
« i expl u

EPISTOLA

explicatum eft.Eaecum nefcio quot
abhincannisinlucem Griece exqf-
fent,8£ mihi interlegendum dignifi»
fimaeuife effent,quae omnibus bo¬
narum literarum ftudiofis commu-
nicarentur,operacpreciu me faefiuru
putaui, fi eas latine uerteremrut qui
gnecenefciunt, eum, aliena faltem
lingua,fi non tam ornate dC elegan¬
ter, atutcuncp tamen Ioquentem in
telligeret.Is eft enim Alexander, cu
ius fi uel fenius tantum percipiatur*
non parum fit uel ad parandam, uel
ad confirmandam eruditionem coi'
laturus. Quanquam ego quidem in
eis quaffiionib. uertendis fedulo de
di operam, non folum ut fentetiam,
fed dC uerborum proprietatem ac di
gnitatem , quoad eius fieri potuit,
exprimerem. Quod quidem quam
fit difficile,q demu iciunt,qui in uer
tendis ex aliena lingua libris ftudiu
poiuere.Ego quidem certe fenfiex-
periundo 5 no cuiufuis efle hominis,
ex

N VNC V PATOR I «.
cxbene Graecis,bene Latina redde'
re,&maximein rebus philofophi'
cisrin quibus lingua Latina alioqui
locupletifsima, mirum eft quantala
boretuerborum inopia.Porro au-
tem cum eas a me latine uerfas, in lu
ce edere ftatuiflem, &tibi pro fum'
motuoin bonas literas ac difcipli-
nas amore & ftudio,id non iniucun
dum fore exiftimaflem, fub feliciisi
mis tui nominis auipicrjs emitten¬
das cenfui. Vidi enim,uidi, nec fine
mea maxima uoluptate uidi, ut to¬
tus animo geftias,8d propemodum
exultes, quoties ueterem aliquem
fcriptorem,aut nuper repertum,aut
excufum, in publicum exrjffe audie
ris. N ec m e fugit, quantam diligen¬
tia adhibeas ,&C quam magnos fum-
ptus facias,in deferibedis omnis di-
fciplinarum generis exemplaribus:
quam qj fis folIicitus,ne quae a fum'
misolim ingenijs,maximis 1 ab ori¬
bus &uigilijs ad omniu hominum
* 3 utili-

EPISTOL A

utilitatem confcripta funt,ea aut fer
reis capfarum compedibus conftri-
damarcefcant,aut a uermibus &C ti¬
neis erofa intereant. Hunc autem
meum laborem,fi xqui boni confu¬
tueris , nec tibi ingratum efle prae te
tuleris, ego me lucubrationum mea
rum uel maximum frudum cce-
piiTe putabo. Vale,Tri'
denti.

Libri

LIBR.I P R- IMI

Capita.

1 'Per quae' namprobauerit quifpia primdtn
cdufdm,ex fentcntid Ariflotelis.

2 JD e colore nonnulld.

3 Quorum ndmfint definitiones ;

4. Commetatiuncula in dialogo differens de
eo,quod fi omnia fato fiant,tollatur cr quodfie
n potefl, quod contingit •

5 Cur audho in forma tantum, cr ho in ma>
terid.

6 Quomodo fl aqua per frigiditatem , ma¬
gis efl aqua quam per humiditatem, eius quidem
in calidum ex frigido mutatio ipfam non cor¬
rumpit , ex tumido autem infoltdum corrum*
piu ■

7 Quomodo non contrariamagnum c 7 par
uum,fi in contraria quidem fit mutatio: quod
autem augetur cr minuitur,‘m ea mutatur .

8 Adboc quod non fit forma in materia,ut

in fulieflo . •

7 Quomodo non bonae habitudini morius ma
gis opponitur, quam mala habitudo.

«a Quomodo fi quatuorfunt caufec, non erit
in dtuinis etiam corporibus fubiedlum , ma¬
teria .

<* 4 Quo*

INDEX

ji Quomomodo didlum in libro primo De
nima, t^Ahimal enim quod ejl uniuerfale >
vel nihil ejl, uel efl poilerius.

Idem aliter diligentius ordinatum.
n Quomodo fieri p otefl, ut idem fimul y uo
luptate 0- moleflid afficiatur, fi hdcfunt con*
traria,

% 3 Quod nonflmiliter db alifsfeflis, ey db
Tlpicunii introducuntur colores, ut dicebdt
Cenforinus e^Academicus,

% 4 Quod ex fententid eorum qui idfolii quod
bonejlum efl,bonum dicunt, Dif nullum homini
lus bonum prcebent.

i$ Quod fi eddem efl mdterid in diuinis, erue

er ipfd corrupttlid.

% 6 Rxpofitio eius quod in %, De ndturdli
i^Aufcul. t-Ariflotelfc diditi efl,quod contrd.
rid quodammodo principia faciunt omnes,
vj Quod no forma in materia, ut in fubiedlo,
»8 Quod fieri nonpotefl, ut mundus fit per

Dei uoluntatem incorruptilis,fi fua fit natura
corruptilis.

»9 Quomodo contrdriorum facultas eddem
fimul effe dicitur.

20 Cur cefldtefumus fomnolentiores, fifim
nus fit propter congeniti nobis calidi ad inter -
nas partes obfiflentiam .

U

CAPIT V M.

it Iit quo pradicamento e/i motui.
ii tNfn quod in aliquo mouetur, per priore
ipfius partem primummouetur.
ij Quodfi terrapt corruptililii, non contin
git ipfam etiam flmul aliquando corrumpi*

24 ILxpofitio eius quod in 1. iV dturalis au-
fculinpneab Ariflot.didlum eII, quodinuenta
materia etium antiquoru dubitationes [oluerit.
a$ Quadam qua ddeu, qua de prouidentid dt
cuntur, conferunt.

a 6 Quomodo fbrmd in mdterid , utrum per

[e,dn per accidens.

Libri II. Capita.

* Quod ifs qui magnitudinem cr temp us ex
indiuipbilibus componunt [equitur, ut quacup
'moucntur, in indiuipbili a qualiter moueantur.
x Expoptio eius quod in primo De anima ab
*—A riflot. di dium efl, adrefillendum,animam
non effe per fe mobilem.

j Qua nam ex diuinicorporis motu facultas
immittitur ei quod illipropinquum efl,mortali,
C? in generatione,corpori.

4 Quod [i id quod efl in nobis, cuius oppoptit
efl , Non in nobis, nec ipfum in nobis efl: nec,
quod efl quidem in nobis,in nobis erit .
f De eo, quod id etiam quod efl in noflra po»
te flate, fato efl.

te s Quo*

INDEX

6 Quomodo immohle fuerit, ex/entetu A*
rifl.quod primum mouet,fiquidem, ut ipfe dicit.
Quatenus mumquodq efl eorum , <puoruefl p-
pus, propter opus Dei t autem operatio, efl im•
mortalitas. H oc autem efl uita ater na. Qua-
re neceffe efl Deo motum efl aternum.

7 Qua efl materia, qua dpriuatione quidem
balet ut fit qualitatis (j figura expers ,d for*
ma autem ut qualitate (y figura pradita fit.

8 Quomodo non idem per idem definyt, qii
animam effe definijt aeflum perficientem injlru
mentari) corporis potentia uitam habentis.

9 Quomodo no efl anima ad aliquid,fi ejl per
ficiens aflws talis corporis.

»6 Quod nonperfi mobilis efl anima,

\ i Cur idqiodfit ex priuatione mutatumJt
mulex ipfo contrario mutatur, fi quidem non
idem e(l priuatio (y contrarium.
it Quod ex eo qiod corpora infeipfa contra*
bantur , non oflenditur corpus per corpus
procedere.

*j Aduerfus Platonicos,qui ex trUngulis fi*
guras cr formas corporum componi dicununo
corpora,

«4 Si communia funt ea qua fiint intelltgen*
tia feumentis conceptus: intelligentia aut non
corpora, nec commune corpus fuerit, $uod efl
cotnrnu-.

CAPITVM.

' communis corporis intelligentia, nec definitio
5 eficorp oris definitio.

Quomodo dicimus eandem fimul ejfie cotrct
riorum ficultdtem.

'if Quomodo non ce que dc coietSurales drtes,
ulice quoq } artes finem habet,utfcilicet omnia ab
s illis fiat, quo id quod edi prop 6 fitu,aJJequdtur.
17 Quodnofieo qui edi ut ignis fomes, quie¬
tium elementu dicitur, edi calidior aliquis ignis ,
v propter eam caufia cotrarif mixtione talis edi,
i 3 Ide eo quod natura efl principium motus,
tp Quod fi mundus edi a ternus : fpfi autem
mundofuum ejfie ordo edi: in propria quog eius
fiubflantia hocjuerit.

, 20 Quomodo id quod mutatur in aliquid, per
eam quam habet facultatem ,feruatfacultatem,
etiam podlquam mutatum fuerit in id, in quod
mutatum efi.

21 Quod non efl per accidensprouidentia, ex
Anflotelisfententid.

22 Expofitio cotextus dtdlionis, ex 2, ID ege*
iteratione (j corruptione Arifipt. qiicC aliter
habet, quam in eius in ipfium commentario.

2J De M dgnete lapide, cur trahit ferrum.

24 Expofitio eius quod in 2. Ariflot. De ani
ma,flatim poli principium dicitur.

25 Alius loci ex 2, Arifl, De anmia, expofitio.

2 6 Alius

INDEX

j 6 filius ex eodem locus.

3 .7 <^filius ex eodem locus.

33 Qubdmdteridncnefi genus.

Libri III.Capita.
t Quidefi R^eminifcentid.

2 Expofitio eius quoddicit firiflot. ini.De
dnimd, C otempldns enim fit id quod hdbecfcien
tidm , quod non eJI diter dri- I n ipjum enim e fi
incrementum-, cr in dfium perficientem.

? Expofitio eius loci in 2. De dnimd Jn quo de
fenfu loquitur.efl dutem hic: Fi ii dutem dcfinu
ti<s,dicdmui communiter de omni fenfu.

4 Quomodo non dcceffusfolii receffus, ge

nerutionis corruptionis fimiliter cdufit e fi,

filius enimrei generdtio,e fi dlius corruptio,
f Quod [impliciter ex necefiitdtefieri, <yno
ex pofittone,efi in ijs qucc circulofemperfiunt.

6 Expofitio Icci exj.fi rifi^otelis De dnimd ,
per quem ofiendit, non effe plures quam quing
fenfiur.

7 filius loci ex ?• De dnimd expofitio , per
quem qucerit,quomodo fit nobisjcntientilus con
fenfus.

8 <:_ f n e fifenfile, quod e fi omnibus fenfiibuS

per decidens fenfile.

9 Expofitio lociexj. De dnimd,per que ofle*
dit fi vjl-cffe dltquid quo omnidfimulf'intimus .

CAPIT VH.

10 Demari,ex iAdeteoris.

11 A rgumentatto,quod nomina funt ex impo-
titione.

i* Qupdens, [eu id quodesi, non edi infinitu*
11 /V onnulla de eo, quod edi in nodlra pote'
Jldte.

14 Rorum qua in 4. Meteororum tradidit

tur, wiperfidla per cur [io*

i; De eo quod edi tanquam indiuifibile.

Libri IIII.Capita.

« D ub'titiones aduerjus eos qui uiuere no ho
numeffe dicunt.

x .Quod nonJunt unius CT ciuflemfctcici,uo-
luptates .

j Qir>diuflitia gr miufliti* , <y wrtutis,ut
Jemel dtcdnt, (j uitij, edi habitus quidam inter»
medius.

4 <S 'olutio dubitationis qua dtcit.indlrumen»
to nihilej]'e contrarium: effe autem diwtijs coit
trariam paupertatem : gr ideo non effe diurnat
infiritmentum.

f Dubitatio, quod omnis uoluptas,qua ut gc*
nus fumitur, nec bonum, nec malum edi, nec in¬
differens.

6 Quod uoluptdti dolor edi contrarium, non
labor.

7 Cur fi dolor omnis fua natura malumejl,

non

INDEX

no omnis etiam uoluptasfta natura honirn efl >'

8 Quoduirtuinecgenus,nec totum.

9 Quod non omnes qui peccant, eo quod mala ■■
ejje o* noxia,qua: agunt,nefciant,peccaht. ■ : -\

1 o Quod homo e[l uirtutumgratia , fednon '
contra.

it Quqdnonedlmultismodis inuoluntariu *

quia edi ui, (j per ignorantiam,
ti Loews ex j .magnorum A/ oralium,
tj Leuoluptate.

»4 Quomodo ferualitur ut [h aliquid inter
uoluptatem (j dolorem,
t} Qupdjlultitia jeu imprudentia edi eorum

ignorantta,quorum prudentia edi [cientia.
t $ ‘ Quomodo fi omnis dolor, malum: non t'

, tiam omni6 uoluptas, Ionum-
»7 <S uh quo ex Ionii [it Uoluptas.

»3 Cur eos dixit importunifimos (j minime
firendos, qui in uoluptate finem flatuunt, in pri
mo Moralium Nicomachiorum.

19 Quod nonfunt unius (y eiufdemjfeciei uo
luptates.

2 i Quod utile non edi undiq quarendum.
st _De pudore.

22 Quoduirtutesfeinuicem[quuntur.

2 3 Quomodo [i uirtus edi, ut uult riflot.
adito em, qui edi fecundum naturam, halitus,
non

CAPIT VM,

non erit, etiam filicitas,eiws fementid,uoluptdi>
j 4 Quomodo uirtutesfunt per fe eligenda,
t; Percurfio, unde fit uirtutum inuentio et con
flitutio.

Quod non efl bone Ilum gratia uolupta -
tis eligendum,fed uoluptas honefli.

2.7 Cur uirtutes omnes morales,fint mediocri
tdte-sfiue medietates.

»8 V trum ut genus, uel ut totum uirtutum,
efl uirtus.

19 Altus loci expofitio ex tertio moralm Ni
comacbiorum,per quem oflendit, uitia non mi*
nus quam uirtutes effe in nofirapotefiate.

3 o Quomodo fi ex contrarias cotraria fiunt,
non erit ex iufhtia quidem miufhtid, (j- tn alijs
uirtutibus ac uitijs eadem ratio.

FINIS.

I

i

ALEXANDRI A-

i THR-O DISEI NATlf'
ralium difficilium dubitationum, 8C
folutionum, Liber I.

i P E R Q, V AE* NAM PROBAVE-
rit quifpidm pyimdm Cdufdm,exJbiUn» t
tid Ariflotelii. t.

I I fubftanriae funr omnes.

f corruptiles, erunt omnia

corruptilia. Alia enim a
'fubftatia leparari no pof
H I f“nt.Non funr autem o-
mniacorruptiliamecR o-
wBgSSS^SlaSii mnesfubftantie corrupti
I lesrnon omnia autem corruptilia, quod fie¬

ri non pofsit, ut fit motus corruprilis. eft e-
nim atternus.Siis enim fit motus, qui gene¬
retur: quoniam quicquid fit ab aliquo, e-
tiam ex aliquo fit: eifenr iam ea etiam ex
quibus aliquid,motus. Sed fi ita quidem ha¬
berer,ut nec quod agit, nec qi^od patitur, ad
hoc ut illud quidem agat, hoc nero patiatur,
aliqua mutatione egeat, efiet iam motus, 8C
non fieret.Si quid autem effer quod eis impe
dimentum afferret,oporteret aliquem morti
fieri, ut hoc quidem ageret, illud uero patere
Uir,& exijs motum fieri: fic autem neceflee-
a rir.

i ALEX. APHRODISEI
rit,antequam fiat motus, eflemotum quino
generetur. Sed motus eft in eo quod moue-
tur. Quare & arternus in eo.quod in a-ternii
mouetur.Neque enim fieri poteft,ut aliquid
arterno motu moueatur, quod no fit arternu.
Si quis enim dicat arternu efle motum, quod
aliud ex alio eu corpus fufcipiat.primum qui
dem no continuu motum faciet, & unii.Si e-
nim cotinuus, cu unum fit quod ipfo moue-

tur, continget adhuc motum deficere: nifiali
quid aliud,cu fit artem u,re<fto ordine procc-
detis,& definitg eorii quj mouetur, fucceisio
nis cauiafir,nepe arternu corpus, quod arter¬
no motu mouetur. Atqui continuus & arter-
nus folus ell ex motib.qui circulariter fit,mo

tus. Quod eo ergo mouetur,eftgternu.Et eft
omniu corporu optimu. Quod enim cft arter
nu,ijs qug no funt gterna, eft melius.Et quod
motu,qui eft omniu primus,mouetur,eft ani
matum.Animatu enim corpus eft inanimato
melius. Quod ante circulari motu mouetur,
eft optimu corpus: quare 8C animatu. Quod
eft enim omniu corporum optimu,eft anima
tum. Quod circulari autemotu mouetur cor
pus,efteiufmodi. Iam ueroquicquid moue¬
tur,ab aliquo mouetur: &quod per animam
ergo mouetur,id uniuerfum ab aliquo. Si au
tem,quodper anima mouetur,propter appe
titione mouetur.appetitio aute, propter ali-

Q.VAESTIONVM LIB. I. *
cuius defideriu.Quare St aeterni! corpus pro
pterappetitione St defideriu motu fuerit. Cu
? eft aut id quod propter appetitione &defide
rium mouetur,oportet efle quoqj aliquid, q>
j dum ipfum defiderat,f terno motu mouetur,

I q> fit ipfum quoq; a:ternu,& actu. Quaecunqj
enim res eft alicuius motrix,ea ut aftu fit ali*
quid,& moueat oportet. Et q> femper St coti
nud mouet,idefemper erit a<ftu,& erit omni
no facultatis feu potentig expers. Si erit enim
potetia,fieri poterit ut 8t motus corriipatur,
cum no fitaftu, quod ipfum fit moturi!. Sed
St immobile erit.Si enim hoc etia motu mo-
uebit,ei quoqj rurfus aliquo alio opus erit,q»
moueat.Sed fi' eft immobile,? 8t incorporei!.
Omne enim corpus.quatenus eft corpus,mo
bile. Erit ergo aliqua aeterna iiibftantia, fim-
plex&aftu immobilis illius, q> circulo fer¬
tur,corporis,xterni St cotinui motus. Ab ipfa
aut mouebirur diuinu corpus, g> St iplam in-
telligar, etipfius fimilitudinis appetitione Si
defideriu habeat, Quicquid enim ab aliquo
immobili feparato mouetur, hoc modo mo¬
uetur. Hoc in refolutioe ofteditur.Neqj enim
fieri poteft.ur fit primi principij demoftratio:
fed oportet, cu a pofterioribuS &mamfeftis
inceperimus,per conuenientia quae eft ad ea,
refolutione utentes, illius natura coftituere.
Quod aiit&prima intelligibilis, & maximi

4 ALEX. APHRODISEI

8i primo appetenda, Sc cius, qui circulariter
fit,motus,maxime monens forma eft,hinco*
ftendatur.Proprie inrelligibile forma eft.Ma
teria enim, qu* nihil eft eoru quaradla iltnr,
per proportionem & conuenienriam eft in-
telligibiiis, & utPIato dicit,ratiocinatione,
forma autem eft intelligibilis, quaradlu ali¬
quid eft.Bt ex formis magis eft intelligibilis,
quae eft it: fubftantia, quam quaein aliquo a-
lio,eo qr.od magis. Et eanl quxfuntin fub-
ftantia,qux eft maxime fimplex,& fem per a-
«flu eft. Ea enim eft maxime intelligibilis, 8C
quodmaximefitid quod femper eft aftu,8£
quod fua ipfius natura fit id quod eft fim-
plex:et fimplex eft maxime in teliigibile.Qug
enim funtin compofitis,tuncfuntinte!ligibi
les,quando eas intelletftus fcparauerit abijs
in quibusfunt: &in eis,ficut in fimplicibqs,
uerlatur.Talis autem eft,qua: uniuerfi eft mo
trix,fubftantia. Eft ergo maxime intelligibi¬
lis. Atqui & eft maxime appetenda. Maximd
enim quod fua ipfius natura eft expetedum,
fuaipfiuseftmaximepulchrum. Harc autem
efteiuimodi.Pukhru enim informa magis
eft,quam in materia. Magis enim in eo eft g,
agit, quam in eo quod patitur. E{ eft, quod
patitur quidem,id quod eft potentia. Quod
agituero,idquod actu eft: di in definito ma¬
gis eft,quam in indefinito. In forma autcpul
chrum

Q,VAESTIONVM LIB. I. J
chrum magis eft,quam in materia: & in for-
ma.qiue eftin fubftantia,magis quam in ullo
alio gen ere. Piqpter hanc cnimfunt & alia.
Et eorum qutefunt in fubftantia, id quod eft
& fimplicifsimum, & expers potentiae, eft e-
tiam pulcherrimum.Talem autem e fle praedi
ftam natura,oftenftim eft. Ea enim ergo pro
prie,& primo appetenda, & intelligibilts.

De colore nonnulld. n

t 'f Olorem definit Ariftoteles,finem defi
V^yniti perfpicui,quatenus perlpicuum.
Corporis enim,quatenus quidem corpus,fi'»
niseft fuperficies: quatenus auteperfpicufl,
color. Quare &iam color quoqj fimul eft cii
fuperficie. Quoniam enim cuiufliis corporis,
ut corporis, finis eft fuperficies: 8i quod per¬
lpicuum quidem eft.corpiis eft: & huius finis
eft corporis fuperficies. Eft autem & eius, ut
perlpicui,finis,color.EtfimuIfuntamboip-
fius fines. Si quidem non fiint ijdem inter le
inuicc fines. Qiioduis enim corpus eft in Hi—
perfide,& cum fuperficie: fed non omnis fu-
perficies cum colore: quia nec omne corpus
perlpicuum definitu. Perfpicui enitr cor P°-
ris hoc quidem eft definitum, «ero in¬
definitum.Indefinitum enir» corpus: cu-

iulmodi funt aer,&: aqu* > quod nec fuperfi-
cieni propriam,nec determinatam habet.De
finiuntur enim feumida,&indefinita corpo-
a j ra,ijs

6 ALEX. APHRODISEI
ra,iis quae continent, fic ergo nec proprium
habent colorem;fed id eft quod alienos colo
res fubminiftrat,8f,taquam figuras, fufeipir.
Er coloris expers merito fecit natura, id cp
eft alienis coloribus liibminiftraturii,perlpi»
cuum.Perlpicuum quide,ut polsit colores fu
fcipere:indefinitum aut,et coloris expers, ne
proprius eius color,mixtione, qujfiteum ifs
qua: periplum uidentur,impediar ne ea uere
oftendatur.Idautequodeftin definitis,&fo
lidis, ut definitu habet id q, eft ueluti corpo¬
ris figura & finis. Sic uero &C g> ut perlpicui.
Et eft ut ipfius perlpicui finis,color. Color e-
him finis eft definiti perlpicui: neque enim
quoduis eft corpus perlpicuu.Nempe nec eft
quoduis eiufmodi, utpolsit colores fufeipe-
re. Nec eft quoduis perlpicui! definitu. Qua:
aure funt in profunditate definitorum perlpi
cuorii,ita habet colore, ut & fuperfi cic & figu
ram. Atq; definitorii quide perlpicuorii, hate
quide magis,illa uero minus talia funt. Maxi
me' enim perlpicua funt Ipledida & alba cor-
poi^tcuius natura:igniseft.flauusenim, aut
rufus,rjmj ) qui niger eft, mixtione apparer.
Suntauter* cunc jd &tcrtio perfpicua, prout
eft eorum ab i f r 0 diftantia.Qti^cunq; autem
corpora nigra fun >ea C iim f mt j n priuatioe,
eoiore &perlpicuitatt ?1 -i uata funt. Quia e-
fiim exijs qu® funt,color *<*,& e x ijs quj efle
in

Q.VABSTIONVM LIB. I. 1
in alijsfua natura apta funt,oportebat etiam
aliquod e fle corpus in quo eflet color. Et hoc
eft peripicui! corpus. Hoc enim eft proxima
coloris materia,quod,cum fit atflu peripicuu,
ipfum habet adlu. Quod autcpotetiaperfpi-
cuum eft,tanqua materia,colores inter fe con
trarios,8f eoru intermedios poteft fufcipere.
Et in omni corpore habet colorem, uel po
teft colorem fufcipere,mixta quoqj eft peripi
cui naturaln quib.ergo corporib.perfpicuis
perfpicuu in feipfis habctib.eftmanifeftus &t
determinatus finis, (hoc eft aut in folidis ) in
ijs eftmanifeftus& proprius color. Etinijs
folis eft,3> proprie color dicitur. Et magis in
ijs,in quib. id magis eft.Quod afitperfpicui!
indefiniti! eft,nullii quidehabetpropriu nec
definitu colore, quod propterraritate nulli!
coprehcdere & cotinere pofsit: fed q> alienos
poteft colores fufcipere,& eis inferuire,nulli!
quide eorfi pafsiue recipit: fed ab ijs qua:pro
priu habent colore, per prgfentia, 8i quanda
ad eos habitudine, motum, facit ut uideatur
permotu,qui fit ab ijs qui funt in illis,colori*
bus,dii fubferuit animalibus,qug funt uidedl
facultate prgdita, ut colores per ipfum apprx
hedat.Hoc aiit poteft agere peripicuu in luce,
a qua primo per prgfentia eoru qug illumina
di natura habet, motu eft aliquid paties,& t2
quapropriu coloreiufcipies.Neqj enim is eft

* ALEX. APHRODISEI

proprius eius color:fed donec quidem illi ad
eft id,cui illuminare a natura datum eft, luci:
habet.Poftquam aurem receflerit, 8C qua: in
eo lux eft,ceflat. Si illuminatum itaqj fuerit,
aliorum colorum qualitates St differetias iit
fcipit,non iecus ac lux quoq? (eruit uifui: qui
eft&ipfeex corpore fimiliterperlpicuo per
affectionem qugfitin uiiu,ab eo quodeftex
traipfum. l peripicuo,quopr;edi<fhimeftmos
do, a colorfi pnrfentia moto, Sicutaurem in
indefinito per(picuo,& quod propter rarita¬
tem nullum colorepaisiuerecipit, illius qui¬
dem praeftntia,cui illuminare innatum eft,lu
cis caufa eibabfentia autem, tenebra:: fic & in
definitis corporibus amplior quide mixtio
8i praefentia eius, quod eft maxime peripi-
cuum,corporis(tale autem eft,cuius eft pro¬
prius albus color: i's eft enim maxime' color,
& qui maxime uideri poteft)&, ut magis co¬
lorentur,corporibus caufa eft, & ut fint ma¬
gis ipeftabilia.Illius autem abioluta abien-
tia nigri cauia eft,quod coloris priuationi eft
fjmilius,quam colori. Quifuntauteminter-
medij colores,per quadam eorum quae funt
peripicua,&: qua: non eiufmodi,mixtionem,
iliam generationem habent & differentiam.
Eft autem fimplicium quidem corporum ig¬
nis maximeipectabilis,&iua natura :& eft
eiufmodi, ut dixi,peripicuii, ut aerem etiam
illumi-

dVABSTIONVM LTB.. I, j
illuminare pofsit:&fuam,quatenus eft, per-
feiftionem tribuit. Lux enim eft perfectio 8i
forma indefiniti perfpicui, quatenus eft per¬
spicuum. Terraautem minimeeft eiufmodi.
Horum autem inter fe mixtione, & eorum
quae ex illis fiunt coloru,qui funt praeter pri-
,mos, (primi autem funt in fimplicibus & pri
mis corporibus ) fitgeneratio Si differentia.
Sicut enim in odoratu alia quidem habent in
feipffs odorem, quaecunqj talem habent ge¬
nerationem Si conftitutionem, cuiufmodi ef
fe dicimus odorem generatiuum: aliud aute
eft per fe quidem odoris expers, Si nil peni¬
tus redolens,quod tamen fufciperepoteft Si
oftedere odores,qui funt in alijs:& ideo Gras
ci&rtupjd eft odore uacuum appellatunfic
8i color habet quide definita perfpicua ( haec
eft enim coloris natura) eft autem & coloris
fufcipiens Si fubminiftrans, quod fua eft na¬
tura coloris expers.Id nero eft indefiniti) per
fpicuti.Sicut ergo interrogati, quid eft fuper
ficies, dicimus, folidi finisific 8i , quid fit co¬
lor interrogati,recie dixerimus,eum effe fine
definitifeu determinati perlpicui. Quam e-
nim rationem habet fuperficies ad defini¬
tum corpus, eam habet rationem color ad
perfpicuum definitum. Melius locata eft
haec quseftio in libro qui infcribitur, Dictio¬
num aliquarum ex libro De fenfu Si fenfibilj
a 5 inter-

IO ALEX. APHRODISEI
interpretatio St pertraflatio.

Quorum 'nam fmt definitiones . 11 r

D Efinitiones fingulariu quide, feti in-
diuidorum no funt: quod ea cum qui
bufda accidentibus,ut eiufmodi fint, habear,
quae quidem non funt femper eadem, fed ac¬
cedunt^ recedunt:8t fenfu potius quam ra¬
tione,qua: ea fit declaratura,indigent: nec ali
cuius communis a fingularibus feparati, St
quod eft incorporeae Si aeternae natura:. Quo
modo enim fuerit bipes incorporea quidpia,
uel quomodo mortale aeternu? Dicimus au¬
tem definientes hominem,aliquando quide.
Animal pedeftre bipes: aliquando autc, Ani¬
mal rationale mortale. Sed funt definitiones
eorum,quae funt in fingularibus,communiti
uelfingularium,pereaquacfuntinipfiscom
munia.In fingularibus enim haec quide fun t
propria,& fingularia:illa uerd communia,St
que mutuum ad le inuicem refpectu habent:
quae cum in omnibus, in quibus infunt, fint
comunia,nec aliquid differant, utetiafecun*
dumipforu naturam fimilis8t eiufdem fint
natura:, quaecunqj ea habent,caufa funt .Illud
enim,animal rationaIemortale,cum materia
Iibus circuftantijs St differentijs, cum quibus
eft eorfi fubftatia,quae funt alius aliae,Socrate
facit St Calli 3 , 8 tfingulares homines. Sin aut
feor-

Q.VAESTIONVM LIB. I. u
leorfum ab ijs accipiatur, commune fuerit,
non quod non fit in unoquoq; fingularium
hominum:cum ijs enim funt fingulariu pro-
pria:fed quod eft in omnibus ide, quod qui¬
dem taleeft,&ficcommune. Quare multis
lingularibus definitiones idem. Quamob-
rem nec incorporea: alicuius naturar,& a fin-
gularibus feparatar,talium funt definitiones.
Hominis enim definitio, Animal pedeftre bi
pes,commune eft, ut quod fit in fingulis ho¬
minibus, & eft integrum in unoquoqj cornu
ne,quod idem fit in pluribus, non autem ip-
fius partis fit particeps unumquodq;. Vnuf-
quifip ergo homo eft animal pedeftre bipes.
Quare nec communiti,ut communium deff«
nitiones: fed eorii quibus efle comunia in u-
naquacp natura euenit.nam etfi unus h,omo
folus exiftat, eadem efthominis ratio.non e-
nim ex eo quod eft in multis, harc eft eius ra¬
tio: fed quddlecudum tale natura homo,lio
mo eft,fiue fint plures quib.harc fit natura co
munis,fiue non. Dicuntur autem mentis co*
ceptuum, 8C comunium definitiones: quod
mentis quidem fit, homineab alijs cum qui¬
bus fubfiftit feparare,etperfeipfum accipere.
Eius autem quod cum alijs quidem fubfiftit,
fineillis autem mente cocipitur, & fine alijs,
8L non ut fubfiftit, definitio, mentis conce*
ftus efle uidetur;& communis, qui feorfum
ab

ii ALEX. APHRODISEI
ab i"js qux accidunr,id eiufmodi, quod in u«
noquoq; mente concipitur, commune quid
eft,& in pluribus idem.Sunt autem incorru-
ptilia communia,propter fingulariu,iii qui¬
bus funt,ex fuccefsione aeternitate. Eo enim,
quod in Cingularium omnium eft generatio
ne,fimili Si eodem manente ea funt. Eiufmo
di enim funt communia, non quae funt in ijs
folis,qua: in ter fe in uicem fimul fu n t, Si pro-
ptereafunt communia:ied quaefuntin omni
bus,quf funt eiufdem ipeciei.Quare nihil ue
tat, quo minus quod eft mortale, fit aeter-
num. Quod mortale enim eft, ut Cingularia,
eft aeternum.

Commetttdtiuculd in Dialogo differens de eo,
quod, fi omnia fato fiant, tolldtuv qj quod
fieri potejl, (y quod contingit .

mi

Vnquid tibi uidentur, quaeper cauffa

lNrum ieriem fiunt,ita fieri, tanquam 8i
eorum omnium praeftitute&praeordinatae
caufefint,&exnecefsitate unumquodcp eo¬
rum fequatur prarftitutam 8i prarordinatam
caufam. Qui enim fieri poteft,ut aliter dica
tur fieri,qua- hoc modo fiant? Quod^utem
exnecefsitate caufam aliquam definitam ac
praeftirutam fequitur, an non tibi uidetur ab
ipfaeife impeditu, nealiquo alio modo fiat

Q.VAESTIONVM lib. i. «j
uel feli ab eat, quam iuxta eam qux eft aci ip-
fam,confequentiam? Et hoc quoqj uidetur.
Atqui,quod non fit,eo quod fit fieri prohibi
tum,non dicatur fieri pofie ut illud fiat:fiqui
de quod fieri poteft,e(Te poteft ut fiat, fi non
fit impeditum.nam apud eos, quorum fente
tia id. oteft fieri, quod non eft prohibitum,
quod prohibitum eft fieri, fieri non poterit.
Hoc autem fieri prohibitum eft. Ethocmihi
quocp re<fte uideris dicere. Sed fi hgchoc mo
do tibi recte habere uidentur, apertum eftte
id quoqj concefliirfi, quod eftijs confeques.
Id autem eft,quodeorum quxpercaufarum
feriem fiunt, &C perprarftitutas & prxordina
tas caufas,nihil aliter fieri poteft.Huic autem
pofito confequensfuerit, utijs quorum fen-
tetia omnia feto fiunt,ea folum fieri pofsint,
quxfiant:&id quod non fit, ideo non fiat,
quod id fieri fit prohibitum a prxftitutis eo¬
rum que fiunt caufis. Quid ni enim ea con«
cefierim,quxiam prius concefsi; Atqui a
nobis politum fuerat,8£ qudd,qusehoc mo«
do fiunt. fiant cx necefsitate.' Politum fue¬
rat. Quibus hoc rurlus fuerit confequens,
ea fola fieri pofie,qua? ex necefsitate fiant. Si
enim ea fola fieri pofsint qua.’fiunt,quod no
prohibita fint:quaccunqj autem fiunt,per cau
ferum feriem fiunt. Qua? ita autem fi ut, ex ne
ccfsitatc fiunt; manifeftum eft, quod ea fola
fiunt.

«4 ALEX. APHRODISBI
fifir,quarex necefsitate fiunt. Refte dicis;
Atqui ijs quibus omnia feto fiunt, id folu fit;
quod fit ex necefsitate:adeo ut eorum fenten
tia,liare folum,nempe hoc eft,uel hoc erit, fie
ripofsint. Neceffeeft. Atqui, quarex necef
fitatefiunr,fieri non poteft,quin fiant. Quod
enim fieri poteftut non fiat,contingit&hoc
non fieri.Quod autem contingit no fieri,fie-i
ri poteft iit non fiat. Quare quod necefiarid
fit,fieri non poterit,quin fiat. Re&e dicis.
Sed fi fieri non poteft,ut non fiat, id quod ne
ceflario fit, folum erit eiufmodi, ut fieri pof-
fit: quod cum eft neceflarium, non fit. Et
ficeritei, quod neceflario fit, coniequens,
«t neceflario non fiat: fi quidem, quod fi¬
eri quidem poteft, poteft etiam fieri, ne fi*
at: de eo aurem folo quod fit neceflario, id
quod fieri poteft, uere dicitur. Quo exi-
ftente abfurdo,ijs qui omnia feto fieri di¬
cunt, coniequens fuerit,ur id folum fit quod
fieri poteft,quod ex necefsitate fit: id autem
quod ex necefsitate, non ut id quod ui fir,
accipiatur, fed ut id, cuius oppofitum eft, id
quod fieri non poteft. Atqui ex eorum folo-
rumfententia, qui omnia fato fieri dicunt,
non diuerfum quid fuerit ab eo quod fit ne-
ceflarid.id quod fit,neque quod ex necefsita
te fit. Neque eft id quod ex necefsitate qui¬
dem fit,ut aiunt,quod fit ui.Quod neceflarici
autem,

Q.VAESTIONVM LIB. I. t*
autem, id quod ex caufarum confequentia.
Id autem ex eo manifeftum eft, quod nec ui
quidemaliquidfieripofsit,iisquorum fen-
tentia omnia feto fiunt.Si autem qua: feto fi¬
unt , per caufarum feriem fiunt ,8C per diufe
num quendam ordinem: nihil autem eo¬
rum quae per talem ordinem fiunt, ui fit: ni¬
hil ergo eorum qua: feto fiunt,ui fieri poisir.
Nam etfiquinon uidentur,eaqua:in fe fi¬
unt, a-quo animo ferre, id quo<# a feto & a di
uina ordinatione habeant. Quid enim aliud
ab ijs dici poteft,qui omnia quj fiunt,per tn-
euitabiles 8i immutabiles caufas fieri dicunt:
id<qy fetupi appellanti Si enim dicatur fetum
quaedam fecere eiufmodi; qua: caufis fine ui
morem geftura no funt, a diuina ordinatio¬
ne omnino alienum uideri pofsit. Si ergo o-
mnia feto fiunt,ui aliquid fieri perimitur.Na
hoc quoque ex diftributo ordinefaftum fue
rit.Conuenienterenim eorum opinioni.qui
fic omnia fieri dicunt, ipfum quoqj nolle fe-
qui id quod agit,feto erit.Quod quidem qui
fieri poteft, ut non fit a ratione alienum pe¬
nitus, dicere,a prneftitutis caufis coatflos eiTe
aliquos ijs aduerfari 8C refifrere,qit£ necefia-
rio fiunt i A' ratione quidem alienifsi-
mum. Nam & his accedir,quod fi qua: fa¬
to fiunt, eaperprouidentiam quoquefiunr.
Quomodo aut fieri non poteft, ut fit rationi
confen-

ALEX. APHR.O DI SEI
confentaneum.ut quidam repugnent 8C ad-
uerfentur ijs,quae retfte & ex ordine fiunt per
prouidentiam. Refle'dicis. Nam fi necef
fe efthaec non fieri,quod fieri prohibita fint,
ea non fiunt, nec ea funt conditione ut fieri
pofsint: fiquidem tunc eft aliquid eiufmodi
ut fieripoisit , quando non prohibetur fieri.
Recte dicis. Qua- ergo necefie eft non fieri,
ea fieri non poteft utfianr.De quibus autem
poliunt,qui non futura efie praediciit: uerum
dicere, ea non fieri, necefie eft.-fiquide de qui
bus ut futura praedicens quiipiam uerum di¬
cit,ea fieri necefie eft. Quomodo enim alio-
qui de quibus fieri poteft,ut qui praedicit no
efie fu tura, uera dicar, ea ut fiant fieri non po
teftsQui enim fieri poteft ut ea fiant, quorum
oppofita ex necefsitate fiunt? Sed fi de omni¬
bus quae praeter fatum fiunt, fieri poteft, ut
qui non efie futura praedicit,uerum dicat, eo
rum quaepraeter fatum fiunt.fieri non poteft
ut quicquam fiat. Retfte dicis. Atqui etiam
de quibus poteft, is qui futura efie praedicit,
uerum dicere,ea fieri,necefie eft.Quae autem
fieri necefie eft,ea non pofiiint no fieri. Neqj
enim fieri aliter poteft. De quibus ergo fieri
poteft,ut qui praedicitfutura efie, uera dicar,
ea non pofltmt non fieri.Et de omnibus qug
fiunt, pofiiint qui futura efie praedicunt-, ue¬
rum dicere.-quomodo enim utaliter dicatur,
potiet

Q.VAESTIONVM LIB. I. 17
poflet contingere?Eoru ergo quae fato fiunt,
non poteft aliquid non fieri. Non poteft.
Sed fi quod fieri poteft, ut no fiat, etiam fieri
poteft: eorum autem quae fato fiunt, nihil eft
quod etiam fieri non pofsitinihil eorum qug
fato fiunt,eft eiufmodi ut pofsit fieri. Qui e-
nim fieri poteft,ex eorum quidem fententia,
qui omnia fieri fato dicunt, quibus hihil eo¬
rum quae fiurtt,fieri poteft ut non fiat? Oftetl
fum eft autem,quod & eorum qua: funt prg-
terfatii,nihil fieri poteft: nihil eft ergo quod
pofsitfieri.Siquide,quicquid eft, uelfato eft,
uel praeter fatum.Neutrum autem eorum eft
eiufmodi,ut poisit fieri.Nam fi quod fatoift»
poife fieri quis dicar,quod neceflario fit,po&
fe fieri dici poflet: fcd fi quod fieri poteft, po¬
teft etiam fieri ut no fiat, quod neceflario fit,
poflet etiam non fieri.Si autem praeter fatum
efleid quodpoteftfieri dicat quifpiam,eirur
fus euenier ut id quod fieri non poteft, pofle
fieri dicat.De quo enim qui non futurum ef-
fe praedicit, uera dicit, quomodo dici poteft
hoc fieri contingere? Clarum eft enim quod
etfifua natura fieri poflet aliter, quia tamen
eft prohibitum,uerum eft, quod ab eo praedi
(ffcum,id non efle futurum. Etenim fi hoc eft
quod fieri poteft,quod fi fuerit efle pofitum,
nihil quod no pofsit fieri eueniet. Quicquid
autem,cui,id quod opponitur,fipraedicatur,
b uerum

IS ALEX. 'A P H R ODIS EI
uerum eft, pofitum fiierit fieri non pofle,. ut
idem fit fimul, & non fit,nihil eorum in qui¬
bus contradifcionis in futurum altera pars
determinate uera eft, eft contingens. Ino-
mnibus autem dicunt, alteram contradifti-
onis partem efie ueram. Dicunt. Nihil ell
ergo contingens: neque enim in ijs de qui¬
bus uerum eft illud. Erit, eft contingens,
quia fieri non poteftut non fiant: neque in
ijs erit,de quibusfalfum eft illud, non erit:
quia fieri non poteft, ut horum aliquid fiat.
Si quis enim in quo eorum qua: dicuntur;
falfum eft non fieri,alterum eorum dicat efie
contingens,uelfierifcilicct,uel non fieri, hoc
fequttur ut utrunqj dicat continges. Nam &C
quod contingit fieri uerum eft, eo quod etia
contingamon fieri.Etquod non fieri cotin-
git,tale eft eo quod cotingat fieri. Sic au t erit,
ut in quo fieri cotingat, in eo quoqj fimiliter
non fieri contingar.Et in quo non fieri fuerit
contingens,in eo quoq? fieri contingens fimi
liter fuerit. Cum idem autem fimiliter contin
gat fieri & non fieri,quomodo non eft in his
abfurdum,unam quidem eius qua: pradici-
turcontradiftionispartem determinate ue-
ram efie dicere,alteram autem faliamtcum id
quod eft propofitum,fimiliter utrucp efie pof
fifteftenim confequensijs, qui illa qua: fiut,
hoc modo fieri dicunt, ut 8i fimiliter ueram
a ffir»

clvaestionvm lis. r. ij
affirmationem 8t negationem in rjs qua: fi¬
unt,fleri dicant,uel utrantpipforum fimilitef
falfam.

Gurau&io informa tantum, O" non in ma¬
teria' v

S I augetur fubiefhim ei quod augeri dici
tur,patitur autem St materia,non forma
folum: no enim uticp rota mutatur: cur in for
ma,non etiam in materia eft auflio f Non e-
nim omnis materia quieeftin ijs quae augeri
tur,mutarur,fed aliqua ex ipffs manente, alia
accedit.Neqj enim ab initio fer uare tur, fi pra:
exiftentis materia: forma maneret. No enim
materiain eo fuum effe habet,quod tanta fit:
ficut nec caro in eo quod tanta fit, ut caro fir,
aifequirur. Vel quodcfi dup fint in eo quod
, augetur,8£id quod c{uaTe eifici quod quS
1 "turriTShoc quidem eft illud quod augetur,il
Iud uero utraqj fimul fubftantia;& quantum
quidc fit ut materig fubie£lu,forma uero eius
quod eft quale locu,locu habeat: id quod eft:
quidem quantum,no manet idem: quale au¬
tem, quod eft ut forma fubiedti,manet. Quo
nia ergo quod quale quidem eft, quod 8i for
maeft,manet:quod autem quantum eft,non
manet: 8i quod idem rion'maneat,materiae
fluxus caufa efti prop tereain materia non au
gentur, qug augentur,fed in forma. Ea enim
b i eft

10 ALEX. APHRODISEI
eftquac manet eadem.Eius enim quodpet fc
fubfiftit,itidem in eodem manens,fit au<Ttio.
Eiusautem quod perfefubfiftit,utrunqj fi-
mul,quod eftid quod forma praeditu eft, ma
net. Materia enim eft id quod fluit. Nam SC fi
in eo quod augetur,quaedam materia fuffert
&fuftinet,fed tamen de ea praedicari nonpo
teft,quod augeatur,prout ea femper eft 8i u-
biq;,etiam fifuftinuerit,fed quod poftea fluat
Seminetur. Neque enim eft in fubiefio mate
riam aliquam accipere, quarin fubiefto eade
perpetuo manens numero,in quantitate ali¬
quam additionem habuerit. Quacunqj enim
acceperis,ea fluit & mutatur, & nihil eius ma
neridem numero: forma autem manet eadej
d onec res mutetur.

Quomodo, fi aqua per frigiditatem magis efl
aqua quamper bumiditdtem, eius quidem in calt
dum ex frigido mutdtio ipfamnon corrumpit,
ex bumido autem in folidum Corrumpit»
vi

S I aqua magis eft aqua, quatenus eft frigi
gida, quam quatenus humida: ut ignis
quide quatenus eft calidus, magis quam eo
quod fit ficcusraer autem magis per humidi-
tate,quam per caliditate; terra uero eo quod
fit ficca, potius quam quod frigida:qua'm na
ob caufaminhumiditate quidem immutata
aqua,

0,VABSTIONVM LIB. I. M
aqua, non eft amplius aqua, neqj enim gla¬
cies aqua eft.in frigiditate autem aqua muta
ta,aqua manet:aqua enim aqua eft, et fi cali¬
da fa&a fit. Atqui nec ignis, quatenus eft cali
dus,immutatus, eft ignis amplius: nec aer,fii
in humiditate mutetur. Sed nec terra manet,
qusein ficcitate mutatur.Et hoc quoqj in ipfa
quxfiuerit quifpia,cur, fi per frigiditate ea ut
aqua fit habet, qusein frigiditate fi t auftio 8C
intctio eam corrupit: liquide propter exupe
rantc frigiditate ea concrefcit: cocreta aut no
amplius a&u aqua eft.Neqj enim qua: in cali
ditate fit ignis intenfio,igne corrumpit: neqj
qu g in h um i di tate, aerem: n ec qua: in ficcita*
te,terra. Nec omnino quarin propriaforma
fit intenfio, ullius alius corruptionis & exitrj
caufa eft.Nunquid,quoniam qua: ex frigido
in calidu fit aqug mutatio, aeris eft genitrix?
Nullii enim aliud corpuspoteft ex aqua per
folam ex frigido mutationem fieri. No eft au
tem aerfolum calidus,fed etiam humidus: et
magis quatenus humidus eft,ut fit aer habet.
Non eftaurem fimile humidum, quod eft in
aere, id quod eft in aqua. Eft enim aqua
crafsior,&ideo replerepoteft.Aeris autehu-
miditas eft tenuis. Nonfolum autem aqua:
ea,qua: fit in frigiditate, mutatione opus eft,
fed 8i ea qua: fit in humiditate: 8? maxime*
quoniam talis eft humiditas qua: aeri forma
b 3 tribuit.

IV ALEX. APHRODISEI
tribuit,in quem eft,qug in frigiditatefit,aqu p.
mutatio. Qua: autem in humiditate aquar fit
mutatio,ea fit a calido, quod in eo cft,fic-

co ipiam attenuate, & ea quae in ipfa eft den-
fitate 8i crafsitudine mutate: quar mutatio te
pore indiget. Propterea donec qua: in aqua
fafta eft, caliditas,humiditate eouftpmutaue
rit,ut aeris ipecies fiat,adhuc aqua manet,no
talis quide qualis eft aqua pura,fed fubtilior.
Aqua enim ipfa calefadta eft fubtilior quam
prius:&qiiarrurfus refrixerat, funt rjs fubtili
ores,quar no a principio calefacfhc fun t.Aqug
enim in aerem mutationis uia eft caliditas:8£
aqua calefa£ta,& ea quarprius erat, non eft fi
milis. Quemadmodu autem caliditas humi-
ditatem attenuat:ficrurfus frigiditas conden
fat& cogit. Et quia talis humidi coaftio 8C
concretio,a frigido in tempore talis fit: pro¬
pterea nec refrigeratus aer, aqua protinus:
fed manetaer,donec fuerit fiibtile humidu.
Qua’ante eft in humiditatemutatio, cum no
leuera aquae formam tribuat,utfrigiditas, a-
quam uidetur corrumpere:qudd non folum
aqua in terram eft mutatio in humidi muta¬
tionem, fed etiam in glaciem. VerumenimUe
ro etiam hjcaqua quodammodo adhuc eft.
Cum aqua enim calida glacies proportione
conuenientiam habet, Vtruntp enim eft a-
qua affcfta.Et eft in confinio illa quidem a-
quas

Q.V AB SnONV-M L1B. I. 15
qua: 8£ aeriS:harc uero aquar & terne.Eft autc
in aliis quoqj fimplicibus corporibus,ea,qu£
fi t in ea quar funt libi proxima, mutatio, per
alterutrius eorum qua: formam eis praebent,
mutationem,tempore indigens.no enim, ut
tiidetur,in alterutro eoru fit eis mutatio, fed
in utroqj.Eo autem quod in alterutro muta¬
tio non in cotrarium fiat, fed in eo ut eadem
qualitas uel intendatur,uel remittatur, in ea
qua: fit in contrarium eorum quae funt in ip-
fo,mutatione folum mutari uidetur. Neq; e-
nim protinus terra eft aqua,fiffigefiat.Opor
tet enim qualitate quadam praeditam effe fri
giditatem. Quare nec fiimus,nec fuligo iam
eft terra. Sed nec fi in humidum folum fit mu
tatus ignis,iam eft aer.Nam & qualitate qua
dam prxdita.caliditate opus eft.Et ideo pri¬
mum fit in confinio. Eadem eft in alijs ra¬
tio. Aqua: forma no eftfimpliciter frigiditas,
etiam fi per hanc magis fit, fed frigiditas cum
humiditate.Quandiu ergo ieruari poteft hu
miditas,& in ea eft frigiditas, frigiditas aquae
forma eft. frigidum autem,a quo humidum
corrumpitur,aque forma eife non poteft.Eft
autem eiufmodi frigidum eius forma: cuius
audio aquam,hoc eft humiditatem,
non pollet corrumpere.

b 4

J4 alex, aphrodisei
Quomodo noncontraria magnum (y paruum.
fi in contraria quidem fit mutatio: quod autem
augetur (y minuitur,in ea mutatur*

VII

S I omnibus qua: monentur, ex contrario
in contrarium fit muratiocquj autem au
gentur & minuuntur,mouentur: ijs ex cotra
rrjs in contraria fuerit mutatio,fit auteijs mu
tatio in magnitudinem &paruitatc. Ei enim
quod augetur, in magnitudinem fitauclio.
ei uero quod diminuitur,in paruitatem con-
traflio. Contrarium ergo,magnum 8i par-
uum. Sed no uidetur,ut pluribus Anftoteles
in Praedicamentis oftendit. Vel non fimplici»
ter in magnitudinem er paruitatem fit ijs mu.
ratio,quj augentur & minuun tur: fed ijs qui
dem, quae fecundum naturam augentur ( ea
autem funt,quaenutritiuacanimae communi
cationcm & participationem habent) ad per
fcctionem,Si perfectam magnitudine fit au-
cftio. Quae autem minuuntur, a perfectione
recedunt,Si ad imperfetum contrahuntur.
In perfetam ergo magnitudinem 8i imper¬
fectam,fit eis mutatio. Haec autem funt cotra
ria, eriamfi magnum paruo non efle fimplici
ter cotrarium dixerit. Er praeterea motum in
contraria,mutationem dicit,contraria com¬
munias accipiens. Contraria enim folet ap-

Q.VAESTIONVM LIB. I.
pcllare & priuatione 8C habitam, & qu? funt
ad aliquid oppofita. Exuperationem itaqj QC
defeftum in moralibus contraria dicit, qua:,

quatenus funt ad aliquid,funt inter fe inuice

oppofita.Magnum ergo & panium cum fint
ad aliquid,cotraria dici poffunt,no qua: funt

! proprie contraria,fed ut qug funt ad aliquid.

Vel ne fit quidem motus,ut ipfe fentit, in eo
quod eft ad aliquid. Neque enim fit alicuius
dextrum quidpiam, fi ipfum motum fuerit.
I Vtaute calidum quid fiat,uel fi t fuperne, fie¬

ri non poteft,nifi' ipfum motum fit. Vel etiam
fin5 idem dexterfafhis permutatione, qua:
fit in habitudine,talis faftus eft:propterea e-
nim non eft in eo quod eft ad aliquid motus,
quod non fit per eandem habitudinem mu¬
ta tio motus, qute fit ei quod m uta tur per ha¬
bitudinem . Non enim ficut per locum muta
tio,eius quod hoc modo mutatur,fit per qua
litatem: fimiliter &t qua: per qualitate & qua:
per quatitatem: fic etiam qua: fit per id quod
eft ad aliquid, &C per habitudine m utatio,fit
motis ijs qug mutant habitudinem,pro ut eft
habitudo.etenim in i]snon motis,habitudo
mutatunnon quoniam non fic per habitadi
nem fit mutatio : propterea fieri poteft ut fit
mutatio habitudinis fine motu.Dexter enim
alterius efte non pofsit, nifi fuerit per locum
amborum motus,uel alterutrius. Alterius au

*6 ALEX. APHRODISEI
tem duplum alterum non fuerit, nifi per qui ’
titatem motus fuerit. Quare etfinon eft mo
tus in eo quod eft ad aliquid: tamen per mo¬
tum quenda eft ea qua: in diueriasfit habitu
dines mutatio:quare hac ratione nihil prohi
buerit, eam etiam qug in magnu &i paruii fit,
mutationem, quae per mutuam inter fe habi¬
tudine funt oppofita,per motu fieri: hoc etia
ConceiTo,qudd ea etia quae funt ut ad aliquid
oppofita.contraria dicantur & fint,& quae in
ha:cfiantmutationes fint cotraria. Velno di
cuntur ab ipfo ea qua: funt ad aliquid contra
ria.Necp enim exuperatio & defeftio, contra
ria ab Ariftorele dicutur,quatenus funt ad ali
quid;ut ex hoc manifeftu,qudd ad ea fe inui-
ce relata dicutur. Exuperatio enim defeftus
eft exuperatio.Et defeftus,exuperatiois, ex-
ceftiisq; eft defedlus. Cotraria autenon funt
per ea habitudine: fed quatenus illud quidc
comoderatoplus eft-.quod enim magis eft,ta
le eft.Hoc uero comoderato minus.Eft enim
eiuimodiquod deficit. Non enim qua: quo-
modocucp exuperat 8£ deficiiir.corraria dicit:
fed qua: ad comoderatum fic habet.Qua qui
de ratione,eam quae eft ad aliquid habitudi¬
nem,neutru ipforu amplius feruat. Iam uero
8t albu quotp 8C nigru,quatenus inter fe qui»
dem cotraria dicutur,ad aliquid funt,& non
eontraria.Quatenusautalbum quidem talis
color

aVAESTIONVM LIB. t it
color,nigram uero tale,cotraria,fed no ad ali
quid.Cotrariaenim,quatenus quidem deda
rant naturas quafda,quac plurimu a fe inuice
differunt.non ad aliquid. Quatenus aute fic
nominatur,funt ad aliquid.

uidboc quod non fit fo rmd in nidterid,
utinfubie&o. vtit

A D hoc quod no eft forma in materia* ’
tanqua in fubiedl:o,nec anima in cor¬
pore,erat id quod dicebatur,quod ut actu fit
materia, forma cauia eft. Neqj dnim fieri po-
teft ut ipfa in rerum fit fubftantia,fine forma.
Quod aut eft in fubieflo, eft in aliquo quod
accu eibquod eflepoteft etiam fine eo, quod
ineft ipfi fubiefto. Aduerfus quod obii cieba¬
tur,quod etia corpora ad hoc ut fubfiftat, ab
accidentibus adiuuetur: fiquidcm omne cor
pus efle necefle eft,cu aliqua figura & colore.
Harc autem in fubiecflo efle corpore,in colef¬
io eft. Non fufficit ergo ad hoc quod non fit
in fubiedlo, quod ipfi fubieflo coferat ut fub
fiftat. Verum fi quid quidem alicui fimplici-
ter confert ut fubfiftat, nihil uetat quominus
ipfumfitin fubieflo. Vtin corpore quali¬
tate oftenfum eftifine qua fieri non poteft,ut
ullum corpus fubfiftat.Siautem fit aliquid
quod ut pars ei cofert,in quoliocefttfieri no
poteft, ut hoc fit in fiibiefto, cuius eft pars*
forma

»8. alex, aphrodisei

forma autem ei in quo eftutpars conferre ui
detur.Huius autem quscftionis, utrum fcili-
cet,utin iubiecfo aliquo eft,quod proponi-
tur,inueftigatio ita facienda eft, ut rem acci¬
piamus,in qua quidem eft id de quo qujftio
proponitur. Quieritur autem,quomodo eft
in ipfo.Qui enim oftendit album e fle in cor¬
pore,tanqua in iubiefto, aliquo accepto cor
pore, in quo eft album, fi oftendat id eflein
corpore, non ut partem, nec ut quodpofsit
feorfum ab illo efle,fimul etiam oftenderitid
efle in ipio fubiefto.Ita etiam oportet eu qui
quaerit,utrum forma fitin fubiefto, an non,
emfmodi quidpiam accipere debere, in quo
iam forma quidem eft. Quaeritur autem quo
modotln materia ergo,fiperfecapiatur, no*
dum eftforma.Quare nec qujfiuerit,quomo
do in ipfa eft id quod in ipfa ab initio no eft.
Quoniam autem in copofita exutraq; fimul
fubftantia,eiufmodi forma eft, oportet quo¬
piam eiufmodi aflumpto, in ipfo inquirere.
Atqui,fi quae utrum<$ habeat,fubftantiam ac
ceperimus,forma,qusrin ipfa eft, utriuftp fi¬
mul ueluti pars eft. Anima enim in inftrume-
tario corpore,in quo cft,tanquam pars eft.Si
autem tanquam pars non fuerit,ut quae eftin
iiibiefto in quo eft:fic nec anima amplius for
ma eife poterit. An dicet quilpiam albu quo¬
que,albi corporis,in quo eft,eflepartem;efle
autem

Q,VAESTI0NV'M LIS. I. 1?
autem in fiibiecflo corpore, cui cofert ad hoc
utfubfiftat?Quare8£formamex utroqj com
pofitxfubftanthepartemfore: in materia au
rem quae ei ad hoc ut fubfiftat confert, effe in
fubiedlo.Nunquid ergo dicere oportet,id in
quo quaeritur,fi eft aliquid ut in fubiecfo, ef¬
fe omnino hoc quidpia 8i quod aftu fitiNe-
que enim in eo quod non eft,fieri poffe ut fit
aliquid in fubieclo.Eorum autem quae ei co-
feruntadhoc ut fubfiftat,&a<flu fit, quod in
ipfo finr:quarcunqj quidem in ipfo ad hoc ut
fubfiftant,folum conferunt, non autead hoc
etiam utfinthocquidpiam, illa eflein fubie-
fto.Per aliquid enim quod propriam feruat
naturam,ea autem murare poteft,funt in fub
ieiflo. Quaecuncp autem non folum ad hoc ut
fubfiftant, led multo prius ad hoc ut fint hoc
quidpiam,alicui conferunt, in quibus fi mu¬
tatum fit,fieri non poteftutfit id quod erat:
eautiqj non eflein ipfotaquamin fubietflo.
Quomodo enim fuerithocin fubiedto, ho¬
mine,cuius abfentia homineperimit ac cor¬
rumpit? Quare grammatica quidem in fubie
(flo eft homine,qui eam habetdicetei confe¬
rat ad hoc ut fit gramaticus. Necp enim quan
uis non adfit gramatica,etiam homo efle de¬
finit. Anima autem non eft utiqj in ipfo fubie
<flo: quoniam ad hoc ut homo fit conferat,
fcd non ad hoc ut fit qualitate uel quantitate

3® ALEX. APHRODISEI
praditii,uel alicubi fit,uel quid eiufmodi.Ta
Iis enim eft forma naturalis: fiquide unicuicp
per formam adeftid efle quod eft. In eo ergo
quod ex utroqj conftat, &: eft hoc quidpiam,
idcirco formanon eft in fubiedo: ut qua: ut
pars unicuiu% fubftatiaein ipfis fit,non autc
in materia folum: quod nec ipfa ab initio fic
cflet fubiectum, ut hoc quidpia, utpote qux
nec in fe forma ullo modo haberet. In ijs au¬
tem qua: fic funt, eft id quod eftin fubie&o:
quidpiam enim efle oportet, & hoc quidpia,
in quo eft id quod eft in fubiefto. Tale eft e-
nim quod partes habet. Praeterea fi fubie<ftu
quidem ab eo quod eft in ipfo fubiefto dif¬
fert : quod fubiefhim quidepoisit efle etiam
fine ijs qug in ipfo funt fubiefto.Nam 8i fi fle
ri non pofsit ut fit cera fine figura: fed ut fine
hac quidem certe, quam nunc habet , figura
fit,bene fieri poteft. Quod autem eftin fubie
<fto, fifubiefium feparatum fuerit, fieri non
poteft ut ipfum fit.Materia autc & forma fie¬
ri non poteft.ur d fe inuicem fciuncfa finr,
quod eaad feinuicem dicantur. Qua:autem
adfeinuicem dicuntur,fimul funt natura: fi-
quidem ea funt ad aliquid, quibus idem efle
eft,quod fcilicet ad aliquid quodamodo ha-
beantmec fic forma fuerit in fubiefto, mate¬
ria, qua: poteft 8i de materia dici: quod fine
forma quidem efle non poteft, ficut nec cera

Q.VAESTIONVM LIB. I. 5*
line figura. Sine hac autem forma fieri poteft
ut fit, ut cera fine hacfigura.Vel fi anima non
in aliquo alio e (Te poteft corpore, uel fieri,
quam in inftrumentario: eius autem non eft
pars: no fiteritin fubiefto. figurarum autem
unaqugque non in definito fit corpore.Pra:-
terea homo eft quidem & cum anima: eft 8C
cum colore, & figura: fed non fimiliter. Sed
cum anima quide ut parte,&maximead hoc
utfit homo,conferente.In quo enim talis fue
rit anima,hocefthomo. Non itidem aute &C
color & figura in homine. Non enim quic-
quid habet talem ffguram,uel colore, homo
eft. Quare hsc quidem funt in ipfo fubiefto,
non ita autem & anima. Eadem autem ratio
eft 8C in alijs naturalibus formis.

Quomodo non lonce bdbitudint morius mdgii
opponitur,quam mula hdbitudo. i x

Q Vaditu eft,quomodo no bonxhabitu
dini,qug eftintefa fanitas,morbus ma
gis opponitur,quam mala habitudo:fiquide
cotrariaplurimiiafeinuicediftatin eode ge
nere. Si enim mala habitudo fit in eo q> eft la¬
nii,fuerit etia qujda renuda fanitas.Sic aut e*
rit infi-fj fanitati remilTa fanitas cotraria. Ab-
furdu aut,fanitati quide dicere morbii efie co
trariu:& no itide,intefg fanitati morbu,uel ei
quae eftin morbo intefione. Ea eft enim qua:

pluri*

3» ALEX. APHRODISEI
plurimum ab ipfa diftat. Nunquid fi in eode
quidem uerfaretur fanitas et bona habitudo,
praeterea autem morbus Si mala habitudo:
uerum Si redlum efiet quod dicitur, quia in
eodem uerfentur,Si fint contraria oportet. Si
autem in alio quidem uerlatur fanitas, in a-
lio uero bona habitudo: Si in quo quidem fa
nitas,in eoclem Simorbusrin quo autem ma
la habitudo,in eo etiam bona habitudo:nec
A bona habitudofanitas fuerit intenfa,necei
contrarium morbus fuerit,cum nec ab initio
in eifdem uerfetur. Verfatur enim fanitas qui
dem Si morbus in primis corporum faculta¬
tibus, ex quibus coftituta funt animalia, quae
furit elementa: quorum facultas,caliditas, ffi
giditas,humidiras,ficcitas.In harum enim fa
cultatum ad ie inuicem commoderatione, fa
nitas.In harum autem ipfarum non congrua
commoderatione,morbus. Bona aute Si ma
la habitudo in eifde uerfantur, in quibus ui-
res Si imbecillitas. Eft enim bona habitudo
uiribusperfimilis,malaautem habitudo im
becillitati.Qui enim ftudio 8i diligentia a (Te
cutus eft, ut plus habeat uirium, quam qu®
funtin fimplici fanitate,bona habitudine prf
ditus appellatur.Et qui eft imbecillior,quam
pro eorum qui funt fimpliciter fani, uiribus,
eodem modo mala habitudine prgditus. At¬
qui uires Si imbecillitas in fimilarifi,qu£ funt

aVAESTIONVM LIB. I. }J
inanimalibus,partium commoderatione,8£
non congrua £omoderatione,ut fint habent.
Quare & bona habitudo &mala in his fue¬
rit , &C fuerit ut imbecillitas uiribus, ita mala
habitudo bona:habitudini cStrarium.Qua*
re fi in quibus uerfatur fanitas,in ijfdem uer-
faretur & bona habitudo,rationi elfet cofen*
raneiim,dicere bonam habitudine intenfam
fanitatem.Quia autem non in ijfdem uerfan
tur,n5 fic refte dicetur: nifi quoniam ad hoc
ut fit bona habitudo,prarexiftit & fubiefti in
ftar fubftrata eft prius fanitas, fafta ei qui ia-
nus eft accefsione aliqua:ied non in fanitate,
necinea,qua:inipfaeft,commoderatione.,
Quomodo, fi qua tuorfunt caufe, non erit in di
uiniietum corporibusfuhiedlum,
materia, x

S I naturalium principium & elementa e»
funt, de quibus in Naturali aufcultatioe
dixit Ariftoteles:ea aute funt, materia 8i for-
ma,K caufa effe<ftrix,8C id cuius gratiaiquod
circulari motu fertur cOrpus,itel non erit cor
pus naturale, uel erit materia, 8i fubieftu in
ipfo:uel non omnium naturalium principia
dici poterunt. Qyod eft enim illi fubie&um?
Atqui Si illud quocp eft corpus naturale.Orn
ne enim corpusueleft naturale, uel mathe¬
maticum.Non eft autem illud mathematicu,
'c Quic-

34 ALEX. APHRODISEI
Quicquid enim eft in motu,qui ex feipfo eft,
id eft corpus naturale. In motu autem illud
eft, liqui dem Sfeftmobile.&in fe caufam ha
bet morus, Nunquid natura in ijs eftprinci-
pium & motus 8C ftatus.in quibus primo eft,
&i non per accidens i non habet autem illud
ftatusprincipium in feipfo: necnaturS ergo
haberepoteft. Si autem naturam no habeat:
nec corpus naturale fuerit . Sed fi non natura
le,quale ergo^Non eft enim mathematicum:
quoniam eft animatu. Omne autem corpus
animatum,naturale. Cum autem non fit cor
pus naturale,no habet fubie&um materiam:
fiquidem materia eft,quod poreft alternis co
traria fufcipere.An, fiquidem materiam dixe
rit.folum ultimum fubieftu, quod poteft al¬
ternis contrarium fufcipere: non fuerit in ma
teria comprehenfum id quod eft quinto cor-
pori fubietffum.Si autem fic definit materia,
utfir ultimfi fubiefhim.per feipfum informe
8C incompofi tum: fuerit etiam in ea quj fic di
cirur materia comprehefum id, quod in diui
no eft corpore,fubieftum.Haec eft enim com
munior definitio eius,quod eft per fubieftir,
principij.Sf quas in fe utraqjfubiefta compre
hendit. non fi alia: autem funt inter le inuicc
materias, 8f quas in diuino corporefubiefta
cft, Sfquaein ijs quas funt in generatione 8C
corruptione,iam 8C compofitx. Si enim effet

Q.VAESTIONVM LIB. I. i!
ipffs aliquod unu fubieftu,eis opus e fiet dif¬
ferentes,per quas formis prxditx, cum idem
fubieftum habeant,a fe inuicem differunt. Si
autefunt alix omnino,non necefle eft,ut per
aliquas differentias, qux eis formam feu fpe-
ciem attribuant, «i fe inuicem differant. Non
enim forma et mareria,quia funt a fe inuicem
alia,propterea&compofita.

Quomodo didlum in libro primo de Anima,
Animal enim quode/l uniuerfdle,uelnU
bilejl, uclefl poflerius,

XI

i Vxrebatur quomodo di&fi eft ab Ari

ffotele in libro primo De anima, Ani¬
mal enim quod eft uniuerfale,uel nihil eft,
uel eft pofterius. Quod itacp exemplo anima
li uti poteft eorum quj in anima, 8C eOru qug
ffc uniuerfalia dicuntur, quod primi! habeat
i&fecudu, qui uoletquomodo hoc fe habeat
oftendere,oft£fum eftatnein eo, que in eum
librum fcripffcommentario. Quod diffu eift
autem, & in animali,in ijs qux funt proprid,
generibus conuenire oftendi poteft. Quonia
enim genera funt uni uerialia: qux funt aute
uniuerfalia, funt aliquorum qux fiint, uni¬
uerfalia . Nihil enim eft, quod cum fit uni-
uerfale 81 genus , fynonyme quoque prx-
dicetur.Sed oportet rem effe aliquam, citt

c z illud

ALEX. APHRODISEI
illud uniuerfale acciderit. Vniuerfale autem
non res aliqua proprie, fed aliquid quod alij
accidit. Quemadmodum animal eftresali-
qua.qusc 8i naturam aliquam dedarat.Signi
ficatenim,fubftantiam animatam fentictem:
quod quo ad fuam quidem fubftantiam non
eftuniuerfale.Nihilominus enim erit,&fiu-
num numero animal politum fuerit.Ei aute,
cum tale fit,adeft,ut fit in pluribus a leinuice
ipecie differentibus. Hoc ergo ipfi accidit.
Quod enim non eftin alicuius fubftantia, id
ei accidit. Quoniam ergo genus eft eiufmo»
di,non res aliqua/ed quod alicui rei accidit,
dixit ipfum Ariftoteles uel nihil efle, qitonia
non eft proprii. Qudd eitim ut genus eft ani
mal uolens declarare, animali adiecit, quod
eft uniuerfale:dicens, Animal enim quod eft
uniuerfale.Hoc ergo,quod eft ut genus, ani«
mal,uel nihil eft. quia no propriam aliquam
naturam fignifi'cat,fed eftueluti euentus qui
dam, qui alicui rei fit. Vel fi quis id quod lic
eft,reuera effe dixerit,erit pofterius illo cui in
eft.Oportet enim rem efle priorem eo quod
ei accidit. Quod autem eft re pofterius, aper¬
tum . Quamuis enim fitanimal, non necefle,
eft, quod ut genus animal eft efle.Potefte-
nim poni unum quo^p efle animal. Nam uel
non in fubftantia eius fuerit,quod eft uniuer
faleaiel, quod utgenus eft animal,necefle eft
8C

Q.VAESTIONVH LIB. I. 37
& animal efle. Et fublata quidem fubftantia
animata fenriente,nec ut genus, animal fue-
rit.Necp enim fieri poteft,ut quod non eft, fit
in pluribus. Sedfi fublatum quidem fuerit,
quod ut genus eft animabno necefle eft fub-
ftantiam quocp animatam fentictem efle fub
latam:fuerit enim,ut dixi,uel in uno.Et pro-
pterea diflum eft illud,uel nihil cft,uel eft po
fterius.Ciimfitaute pofterius re cui accidit,
rurfuseft primum uniufcuiufqj eorum quie
iunrfub ipfo. Quare genus quidem efle,eftin
eo quod eft de multis & differentibus praedi
cari.Particulare autc,feu fingulare effe, eft cu
multis efle fub uno genere uel Ipecie. Itaque
fublato quidem uno eorum,quxfunt fub c5
muni,non perimitur commune, eo quodeft
in pluribus.Si autem communefublatu fue¬
rit, nec eorum qua? funt fub communi quio
quam fuerit, quoru efle in hoc cofxftit, qudl
illud in fe habeant.

Idem aliter diligentius ordinatum.

Quxfi tum eft,quomodo in primore ani
mi ab Ariftotele diiftum eft: Animd enim «
quod eft uniuerfale,uel nihil eft, ue eft pofte «<
rius. Quod itaqj exemplo quidemmimali u< «
ti poteft,quod eft in anima,& in i;s qua: fic di «
cuntur uniuerfaliter, ut primum fcabeat & fe «
eundum, is qui ueht quomodo hoc habear, «*
c ? often-

3* ALEX. APHRODISEI
» oftendere,in eo,quem in eum librum fcripfi,
„ commentario,a me diflum eft.Cum enim di
„ xifletjcauendum eflc,ne non confideratu re-
,, linquatur,utrumfpecietatum afeinuiccdifc
,, ferunt animae,an etiagenere.Si hoc enim de-
„ finitum fuerit,nos non latebit,utrum una ali
,, qua ratio animae comunis& generalis. Si au
„ tem unius generis fuerint, uniufcuiufq; gene
„ ris animae propria fuerit. Commune enim a-
,, nimo folum nomen eft, non itide aut &L res.
Offendens aute quomodo uniufcuiufcp pro
pria,exemplis ufus eft,quifuntfub eodem ge
nere.Quod etiam apertius facit quod diceba
tur.Si enim fint haec,inquit,non unius gene¬
ris, equus, & canis, 8i homo, & Deus, ut ge¬
nus ipforum fit animal,propria uniufcuiufq}
ipforum erit ratio. Animal autem quod deip
fis comuniter prodicatur,uel nihil eft, &C niti
*rn propriam fignificat natura, fed eritaequi
11 '•cummei etiamfi fignificat,erit• ut uidetur
h at ere in ijs quo multis modis dicuntur,in
quibjs eft &i id quod eft prius,id quod po
fteriucQuod enim communiter in ijs qu j fic
habet,pgciicatur,fignificat quidem naturam
quada,felno quoinomnib. fimiliterhabet,
de quib.p-jdicatur.Quamobrehoc eft pofte
riusijs quafuntfub ipfo. Quod enim deali-
quib.utgcnus prodicatur, pereptufimulpe
rhnir omnia, quofunf fub ipfo t Quoru.nulIo
per-

q,vaestionvm lib. r. ??
perempto,ipfum fimul perimitur» Quare na
rura primu eft. In ijs aute in quib. eft prius
pofterius,fi tollatur id g> primo habet.ctia id
quod ab ipfo fignificatur, una tollitur. Itaqf
no amplius primu, fed pofterius effkitur.Ta
le aut quid oftedet quoqj efie anima. Etided
iure de ipfo inquifitio praeponitur. Quia aut
iri animali haec dixerat, & ea quoru m emine
rat, erant fub animali, adducit illud,fimiliter
aut 8C fi quid aliud comune prjdicetur.often
des quod quicquid fic comuniterde aliquib.
pr{dicattir,ut no corii fit genus,uel nihil erit,
uel pofterius,ut prcdicfiu eft.In illis ergo hoc
didlueft.Qiiod di<flu eft aiit,&in animali
in ijs qug funtpropric generib.couenire ofte
di poteft.Quonia enim genera funt uniuerfit
lia:quod aut eft uniuerfale,aliquoru uniuer-
fale eft: nihil enim q> aliquid eft,& uniuerfalc
erit & genus, uniuoce predicatur,genus qui-
de exiftcs,led nd eo modo.Subieftu quidem
cui uniuerfale accidit,res qugda eft. Vniuerla
leaut q» illi accidit,no res aliqua per fe eft,fed
eft illud per accides. Queadmodu animal eft
res aliqua,& qug natura aliqua dedarat.Sig-
nificat enim fubftatia animata fentientc:q> ex
fua quide natura no eft uniuerfale. Nihilo e-
nim fecius erit ,etfi unii animal numero poli
tufuerir.Euenirauteidii eft eiufmodi.qtfit
iri pluribus, 8C afeinuicelpecie differetibus.

c 4 Hoc

40 ALEX. APHRODISEI
Hoc ergo ipfi accidit. Quod enim,cum in ali¬
cuius fubftantia non fir,ipfiineft, eltaccides.
Quoniam ergo genus eiufmodi non eft res,
fed quod alicui rei accidit,dixit ipfum Arifto
teles uel nihil efle,quoniam non eft proprie'.
Quod enim ut genus eft animal,uolens figni
ficare adiecit animali illud Vniuerfale, dices:
Animal enim,quod eft uniuerfale. Hoc ergo
quod eft ut genus animal, uel nihil eft fi non
habet naturam aliquam propriam, fed eft e-
uentus qui exiftit in re aliqua: uel fi quis id
quod fic eft, efle dixerit, erit eo pofterius cui
ineft. Oportet enim reni efle priore acciden¬
te,quod ei ineft:illud autem re pofterius. Li- '
cet enim fit animal, non neceflario tamen eft
ut genus, animal. Poteft enim per pofitione
animal in uno efle: quoniam no eft in ipfius
fubftantia uniuerlale, Si autem fuerit,etiam ■
quod eft ut genus animal, necefle eft efle quo
que animal.Etfublata quidem fubftantia a-
nimata fentiente, nec quod eft ut genus qui¬
dem , animal fuerit. nec enim fieri poteft, ut
quod non eft,fitin pluribus. Sed fifublatum
quidem fuerit,quod eft,ut genus,animal: no
necefle eft &fubftantiam animatam fentien
tem efle peremptam.fuerit enim, ut dixi, uel
in uno.Etpropter haec dicfiu eftillud,Vei ni¬
hil eft,uel eft pofterius. Cum fit autem pofte¬
rius ea re cui accidiqrurfus ipfum primu uni"
ufcuiufq;

I '

aVAESTIONVM L-TB. r. 4«
ufcuiufqj Angularium, & eorii quae funt fub
ipfo,efficitur. Nam genus quidem efte in eo
confiftit,quod de multis & differentibus pra:
dicetur.Singulare autem e(Te,eftcum multis
efle,fub uno genereuellpecie.Quarefiperi-
matur quidem unum eorum qujfunt fub co
muni,non perimitur commune. Si commu¬
ne autem fublatum fuerit, nihil eorum quae
funt fub communi fuerit:quorum eifein hoc
«ft,quod illud in fe habeant.

Quomodo fieri potc(l, ut idem fimul C T uoluptd
te moleflid afficiatur, fi bcecfunt

convrd.rU. x 11

S I fieri non poteft, ut in eodem fimul ffnt
contraria:quomodo fieri poteft,ut idc fi
mul & uoluptate 8t moleftia afficiaturiquod
jisufuuenit,qui8£fitiunt,&bibut:&ijs,qui 0 ' ‘ ™
efuriunt comedunt, &qsquifcabieIabo-
rant,8ifricantur. Vel enim uoluptas non eft
contrarium moleftiae & aegritudini: uel non
eft uerum,fieri non pofle,ut in eodem fint fi¬
mul cotraria.Neq;fieri non poife,ut eideco-
traria fimul infint,eft abfolute uerum, fed pa
riter & eodem modo.Neqj uoluptas eft abfo
lute moleftia: contrarium. Non enim uolu-
pta ti,quae ex fpeftaculis capitur,contraria eft S UUc*.
moleftia quae ex firi fentitur: fed quj eft ex eo
dem uoluptas,ei qua: eft ex eodem moleftia:

c S con-

41 ALEX. APHRODISEJ
contraria:quae fieri no poteft,ut eidem fimul
infint.Netp enim fieri poteft ut et uoluptas et
moleftia capiatur,in fpeciando dimetientem
lateri incommefurabilem,pcridem.Ne<pfie*
ri poteft ut qui efurit,in eo quod efurit,fimul
&£ uoluptate& moleftia afficiatur. Vtis au¬
tem qui eo quod cfuriar, moleftia afficitur,
fimul etiam in comedendo uoluptatc capiat,
facile fieri poteft.Non enim eidem uoluptati
eft talis moleftia corraria. Moleftia enim eft,
propter defeftu. Voluptas aure,ob defeftui
exhibitum remedium. Et ideo,quamdiu qui
dem remedio indiget:dum remedium adhi-
betur,uoIuptate afficitur.Simul autem ac, ut
adhibeaturremedium, opushabet,molcftia
afficitur. Quod autem non ex eodem mole¬
ftia 8i uoluptas,ex hoc clarum eft, quod qui
efuriunt quidem, & non aluntur,moleftia af
ficiuntur: 8i quod qui nutriuntur, moleftia
minuant.Sic & quod defe&us quidem fit fb-
lius moleftise caula,repleri autem, folius uo-
luptatis.Et qui fcabie laborant,& fricant, no
eo quod pruriunt, moleftia afficiuntur: fed
quod utfricentur,adhuc opus habeanr.fic 6C
qui nutriuntur.eo quod egeant,mole¬
ftia afficiunrur.non eo quod
nutriantun

Qyod

Q.VABSTIONVM LIB. I. 4i

Quod non ftmiliter ai dlijsfedlii, 0- ai Epicu
reis introducuntur colores, ut diceidt
Cenforinus Academicus, x 111

Q Vod no (aniliter ab Epicuro introdu
cutur colores, ut dicebat quidam qui
eius opinionem tuebatur,et ab aliarum fefta
rum fentetia.Is enim in atomis, feu infe&ili-
bus elementis,qugrerum omnium principia
ponir,nullum eorum efle dicit. Qui quatuor
aut efle elemeta ftatuut, &i ex eorum fentctia
funt,&hiin elemetis. Quare utij quidem uo
lunt,ex prarexiftentibus coloribus fiunt qui¬
dam colores.Ei autem, cuius lententia non
funt hi in elementis, ex prceexiftentibus non
eftipforu generatio. Quomodo ergo fi quis
inieftilia corpora, reru efle principia ponat,
qua: non folum figuram 8i magnitudinem,
SCrefiftentiahabean t,fed etiam colorem, no
furnliter eius fententia fuerit coloru genera-
tiomempe ex praeexiftcte colore, & qui eft in
elementis,&illius quihxcinfeftilia elemeta
colorem no habere arbitratur: fic nec fi quis
non infe&ilia.fed quatuor dicat elementa,&
quod in ijsfunt cum alijs etiam colores, is fi-
militer ac Epicurus, colorum naturam intro
duxerit. Sicut enim qux fiunt ex elementis
duritiem & obfiftentiam no haberent, finul
la cflet in elementis omnino durities; fic nec
colo-

44 ALEX. APHRODISEI
colorem ex his qua: fiunt quidquam habe¬
ret,ft.nullus eflet elemetis color. Quaerere au
tem, undenam in elemeris,& igne,8£ alijsjco
Iores: perinde eft ac fi quis quaerat, undenam
in infe&ilibus figurae.Quod hx autem a no«
nullis quidem dicatur efle generationi & cor
ruptioni obnoxix,non efle autem generabis
lia infeftilia,ab ijsqugfuntin illis elementis:
colori quidem ex eo nihil amplius acceflerit.
Nam qui hxc elemeta efle generationi & cor
ruptioni obnoxia lentiunt,ij id quod eft nu¬
mero generabile & corruptile, hjc habere o-
pinatur: ipecie autem nec corrumpi poflunt,
necgenerari.In feinuicem enim mutatur, &
ex fe inuicem generatur. Quare & in eorum
generatione exprxexiftetibus eft generatio.
Quemadmodum autem aliorum, fic etiam
colorum.

Quod exfententid. eorum qui idfolum qucdbo*
neftum eft, bonum dicunt, Dij nullum ho¬
minibus bonum precbent . X i m

S IDij hominum curam gerunt, bonu ali
quod eis prxbent.Quicquid enim alicu
ius curam gerit,ei,cuius curam gerit, aliquid
boni comparat.Sicut etiam,quod no aliquid
boni alicui comparat,id nec ullam ipfius cu¬
ra gerit.Sed ex corii lententia, quibus folum
ejuodhoneftum eft, bonum eft, Dij nullujho
mini-

Q, VAES TIONVM LIB. I. 4*
minibus bonum parant,ut offendam.Quod
honeftum eft, in noftra eft poteftate. Quod
in noftra eft poteftate, hoc per nos ipfosac¬
quirimus. Quod per nos ipfos acquirimus»
hoc a nullo alio procedit. Quod itaq? hone-
ftum eft,a nullo alio ad nos procedit. Si autc
a nullo,nec a Dijs. Atqui idem & bonu,& ho
neftum.Ergo ex eorum fententia quibus fo-
lum bonum honeftum eft, nullum bonum a
Dijs.hominibus procedit.

Quod fi eudem efl mdterid in diuinis, erunt &
ipfd corruptihd. x v

M Ateriauel eft eadem 8C in diuinis, 8C
in ijs qua: funt in generatione uel cor
riiptione:uel alia.Sed fi eadem quidem elue¬
runt &ipfa corruptilia: fiquidem quibus id
quod eftpotentia/ubieftum eft, ea corrupti
lia,-ut ab Ariftoteleoftenfum eft,cum in alijs,
tum in primo De coelo.Si autem eft alia, cla¬
rum eft quod materia,qua:ijs qua: funt in ge
neratione 8i corruptione,fubftrata & fubie-
<fta eft, ab ea differet quj diuinis ftibiefta eft.
Si autem ita eft,habebit aliquam afeipfa dif-
ferentiam.Sic autem neque qualitatis expers
utiq; fuerir,nec fimplex: neqj quidqtia quod
ab aliquo aliqua differentia differt.ffquidem
proprie' eft differentia,per qua genus in itias
proprias fpecies diuiditur.Quodiraq; no eft.

4 6 ALEX. APHRODISBI

ab eo quide quod eft,differt quidem,fed non
eo quod differentia habeat. Sed non quia ab
aliquo differt,iam &compofftuin propterea
efficitur.Sed nec ea qua: funt,quoniam prfdi
camentis differunt,iam etiam a fe inuice dif¬
ferentias differet: quoniam nec fub uno funt
genere decem genera. Oftertfum eft autem,
quod ens,feu id quod eft,non genus,cum u-
tiqj multa fint,eo quod aliquid non habeat,
differt ab rjs qufipfa habent: quemadmodii,
uerbigratia,quod non habeatpiIos,ueIma-
nuSjiielquid tale.No habere autem aliquid,
SC priuatum effe,non qualitas. Praterea autc
iton omnis differentia qualitas,Si enim diffc
rentia eft,per quam.quse funt einfclemi gene¬
ris,a feinuicem diftinguuntur: fiquidem eft
uniufcuiufcp fpeciei differentia: differetia eft,
quatenus idipfieft, cuius eft ipfa fignifica-»
trix, Arqui,omniu qua: natura coftituta funt,
quibus non materia eft folum fubftantia, fed
& forma,in ijs differentia alicuius fubftantia:
fuerit dedaratrix.fed no qualitatis. & perhu
iufmodi differentias, fubftantia a fe inuicem,
fed non qualitate differiit. Quare cum & fub
flantia- materia fit in fubftantia,qui eam coit
trariorum fufceptricem effe dicit,in hoc hanc
materiam ab illa, non qualitate differre dixe
rit. Quia enim qui materiam effe contrario¬
rum fufceptricem ftatuunr,qualitatis eam ef-

Q.VAESTIONVM LIB. I. 4 r
fe expertem dicunt: clarum eft,quod no qua¬
litatem ipfius efle dicunt, quod fit contrario
rum fufceptrix. Si autem hoc non efle mate¬
riae qualitatem dicut:necij qui dicunt, quod
eo quod hoc habeat materia , quae ijs qua:
funt in generation e fubftrata eft, ideo ab eo
quod diuinis fubieftum 8C fubftratum eft,
differat, per qualitatem ipfam differre di-.
eunt.Si enim quod eft contrariorum fufei-
piens, qualitatem non habet, quatenus eft
tale: nec quia differt, quar hoc habet,ab ea
quae non habet, erit in qualitate: fed quia in
propria natura ipfum feruare necefle eft, flue
ab aliquo differat,fiue non.

E.xpo/itio cius, quod in primo De natur dii au
fcultdtionc Anftottlii didlum ejl, quod
contrdrid quodammodo principia
faciunt omnes,

XVI

Q Vdd ita <5 contraria omnes quodamo
do faciunt,clarum eftiidcp rationi con
fentaneurmoportet enim principia neque ex
fe inuicem efle,neque ex alijs:& ex ijs omnia,
contrarijs autem primis ea adefle, propter
hoc quidem quod prima funt, noncxalijs:
& propter hoc quod funt contraria, non ex
fe inuicem,dubitatum eft quid'nam fit quod
per

4* ALEX. APHRODTSEI

per hoc dicitur: 8C cur non ex fe inuicem con
traria,uel cur non ex aliis priora.Na & quod
ex fe inuicem contraria fiant, ipfe parum pro
greflus dicit. Ciim enim quaedam demoftraf
fet,fubiunxit:Sihocitaqj uerum eft,quicquid
fit,fiet:& quicquid corrumpitur, corrumpe¬
tur,uel ex contrariis in contraria,& ea qugin
ter ipfa intercedunt. Qua; autem intercedfit,
ex cotrarijs funt: ut colores ex albo&nigrO.
Quare quarcunqj natura fiunt, uel contraria,
uel ex contrariis funt.Et quod dicit prima co
traria no ex aliis fieri, dubitauerit quiipiam,
quomodo dicitur . Quatenus enim prima
fubiefla iltnt contraria,non ex aliquibus co-
trarijsprarexiftentibus fient.Neqj enim alio*
qui amplius prima edent. Quomodo autem
fi hoc non fiat,arterna erunt prima principia?

/ Vel enim oportebitipla in ie inuicem muta¬
ri,ut ex his aliquid fiatific autem no amplius
feruabuntur,nec,fiman<erint,eruntineorru-
ptiIia,neceiuimodiutinieinuicemutarinon
U pofsint. Vel fi eadem maneant,non permuta
tionem necalterationem fient quae fiunt: fed
<ompofitione&concretione, & diferetione
feu diigregatione primorum ad fe inuicem,
SC quodam fitu 8C ordine.Id autem ei non fic
habere uidetur.Nunquid ex fe quidem inui¬
cem dicit non fieri contraria,quod non fic ex
fe inuicem fieri pofsint, ut maneant & fufti-
ncant.

Q.VAESTIONVM LIB. t 4?
jieant.Neqj manet alterum contrarium,& fu
itiner.Videtur autem quicquidfitex aliquo,
tanquam ex eodem manente 8c fuftinete fie-
ri:urprocedensipfeoftendir,&definit. Si au
tem fic quidem ex fe inuicem non fiant: fed
' per eam, qua: eft fubiefti uicifsim in utrunqj
jpforum mutationem,fit mutatio: nihil pro¬
hibebit, & prima contraria in fe inuicem mu
tara, hocmodo'generationis cauffas fieri rjs
quaefunt pofteriora.Sed fi' fic mutantur, quo
- modo caufo permanere poliunt: uel in quo
different ab ijsqua: nonfunt prima contra¬
ria: Eorum enim in fe inuicem mutatio hoc
modo fit. An different quidem prima contra
via a non primis:primo quidem, quod ex il¬
lis omnia qua: fiunt,fiant. Ex forma enim ali
qua 8C priuatione quadam alternis in mate¬
ria faftis.omnium generationes fiunt, Sfcor
ruptiones. Non ita autem exalbo, & nigro,
uel dulci, &C amaro: uel aliquibus Ius fimili-
bus Cotrarijs.Pneterea ipfa quidem qua:fitnt
gofterius contraria, etiamfiin fe uicifsim mu
tetur,quod fiartt alternis in materia,quOd ha
bent etiam prima conrraria:fed & generatio
eftipfis exiliis ab initio,nempe per qualitate
quadam preditum habitum 31 priuationeni.
Et fuccorum & colorum generatio, cum his
contrarijs habet proportionem & couertietl
tianuEx nullo autem mutato prima contra-

io ALEX. APHRODISEI
ria fiunt:& ideo arterna funt.quod nihil anre
ipla.mente concipi primum pofsit.ex quibus
eorum fuerit generatio. Oftendi autem po-
teft,etiam efTeaeterna.Non enim.fi, quaefunt
in fingulis.formre&priuationes oftendutur
alterius in feinuicem mutari, propterea non
arternj:fed fifemper cernatur circa materiam
ipforum utruip,artemus fuerit habitus&pri
uatio, etia fi no hic habitus uelpriuatio acter
na.Qiiod autneceffariu femper hgc efle.aper
5 tum eft.Primu quideex eo.quod materia cil
firjterna.no pofsit eife fine forma,pr^terqua
- 2 . cogitatione tantii.Prseterea ex eo.quod cu fit
potctia oppofita 8C cotraria.quod adiit fimul
in cotrarijs efleno pofsit.neceffe eft, quando
ipfialteru contrariorii adfuerit,alterii eflepo
tetia.Quod aiit effe poteft, eft in illius priua-
tioe.quod poteft effe: neceffe eft materia fem
p er efle cu forma aliqua 8i priuatione. Si aute
eft femper cii utrifqjinecunqua affumi pote<
rit materia,quj omnia quj effe poteft, adfufi
mul fit, uel omnia qua: effe poteft, potentia.
Nihilautemeorum qua: poteft, adiueft:ip-
(a enim nihil pofiebprima cotraria efle ster¬
na, neceffe eft.

Quod no forma iit materia, ut infuhedlo,

S XVII

Ialiqua alicuius forma eft in fubiedto,
uelin materia in fubiedio eft prima, uel

aVAESTIONVM LIB. I. ^ Ji
in corpore cuius forma eft: uel in eo quod in
. ipia mutatur,corpore. No autem fieri poteft,
ut in prima materia fit in fubiefto: quod nec
ab initio fubieftum eft talis materia aftu,fed
ad hoc ut fit opus habet ut forma infit. Neqj
enim fieri poteft,ut materia fine forma fubfi-
ftat,necforma fine materia. Vtrunqj enim ip«
forum altero indiget, ad hoc ut aftu fir,& ut
fubfiftat. Oportet aute id in quo aliquid eft,
ut in fubiefto.ipfum aftu primum nihil efle,
ad hoc ut fit id quod fubijcitur, adiutu ab eo
quod in ipfo eft,fubiefto.Sed neqj in quo eft
corpore,& cuius forma eft,fieri poteft ut ipia
in eo fit, ut iri fubiefto.Pars enim eius eft, fi-
quidem per eam ipfi fuum eft eife.Sed ne<£ in
eo quod in illa mutatur,corpore fuerit,quod
necp eft illa a principio, fed corrupta eft, Per
formas enim corporu mutatio.eft corruptio,
fieri ergo no poteft,ut ulla forma materialis,
qua: alicuius forma eft,fit in fubiefto. Si aute
eadem eftformaSi anima animati corporis,
nec ipfa in fubiefto fuerit,nec in animali, ani
malis enim pars principalis,anima eft.neque
in eo corpore , quod in animatum corpus
mutatur: quomodo enim in corrupto fue¬
rit i Corruptio enim illi fuit, in animatum
mutatio. Et omnino fieri non poteft,ut a-

yt A LEX. APHRODISEI

aliquo, nec in ipfo fubiedto fuerit. Si autem
in quo eft corpore,forma efttillius & pars.In
quo aute non eft ab initio, nec in fubieflo ip
fo fuerit,anima in iiibiccto aliquo no fuerit.
Quodficrinon poteft, ut munius fh per Dei
uoluntdtem incorrupdlis, fifiutfit nd *
turd corruptilis- xvni

P OiTe efle uel fieri , de rjs proprie pra:-
dicatur, qua: contingunt & non efle Si
non fieri ea, quae dicuntur poffe efle uel fieri.
Dicimus ergo hocfieripofle, quod fieri po-
teft ut fit uel fiat, finon fit prohibitum, Neqj
enim in hoc ut omnino fiat, eius quod fieri
poteft,eftiudicium:fedin eo quod no fit pro
hibitum nefiat. Nihilo fecius enim fieri po-
teft,quodnon ab aliqua circumflantia fieri
prohibetur,etiam fiid no fiatad quod habet
aptitudineqi,fieri enim poteftutDionfitgra
maticus,donec fit,etia fi n5 fiat: nifi fit, quod
eum grammaticum fieri prohibuerir. Si aute
tale eft id quod fieri poteft: clarum eft quod
in quibus uerum fuerit, hoc quidpia fieripof
fe,in his etiam fieri poisit, ut hoc ipfum non
fiat. Quod aute ex necefsitate aliquid uel eft
uel fit,hoc non uerum eft dicerepofle fieri,ni
ii quis eo quod fieri poteft pro neceflario uta
tur.Et quod fieri non poteft,quod fireiufmo
di,eo quod fit prohibitum,&ab eo quod fie*

Q.VAESTIONVM LIB. I. »
ripoteft exciderit, propter eam qua: ipfum
prohibet circumftantiam, ne id fit quod ilia
natura fieri poterat, id in q s & fit, &L dicitur,
quae ad hoc ut fiant & non fiant, ex propria
natura praeparationemhabent, & aptitudi-
nem.Quare palea quidem quar uri poteft, &
no uri,ut uratur fieri non poteft, fi in atomo
fuerit. Porro &C calculus qui uideri poteft &C
non uideri.utuideatur fieri non poteft,qua-
do in profundo fuerit: quod prohibitus fit
ad atftum uenire', quam ad alterum habebat
eorum quacpoterat,aptitudo.non ita autem
etiam fieri non poteft, ut dimetiens fit lateri
commenfurabilis,quddfit prohibitus. Nam
ab initio fufcipere non poteft,ut pofsit lateri
efle commenfurabilis: fed incommenfurabi-
lem efle ipfum ex necelsitate dicerites, ut fit
commenfurabilis fieri non pofle,de ipfo prse
dicamus. Et diuinfl efle ex necelsitate incor-
ruptile dicentes,fieri non pofle dicimus ut ip
lum fua natura corrumpatur. Cum itaqj fint
duplicia qu;r fieri non pofllmt, hxc quidem
natura,illauerd quod fint prohibita: &ea
quidem qux natura fieri non pofllmt, funt.
eiufmodi, ut quae fubftantiarum fiint oppofi
ta,eis natura infint: qute autem fieri non pol*
funt,quod fint fieri prohibita,funt ea qua: cu
ad hoc ut fiant, naturalem habent aptitudi-
nem,ab aliqua quaeeftin ipfis circumflantia,
d i funt

54 ALEX. APHRODISBI
funt fieri prohibita: &exijs ea fola fieri non
pofTimr,qua:fieri poflimt, quod eorum quat
contingebant,uel fieri poterant, cum poten¬
tia Si non ex necefsitate tale effer, aliquid fit
fieri prohibitum.Si mundus quidem, cum fit
genitus,habet in fe poteftatem ut corrumpa¬
tur, uel non corrumpatur: fieri poterit ut ab
aliquo prohibitus, omnino corrumpi non
pofsit.Si autem eft ex necefsitate,uel ex uniuf
cuiuiqj quod genitum eft natura,ut corrum-
patunquodcuncp genitu fuerit, ei ex necefsi¬
tate inerir,quod corrumpi oporteat. Cui au¬
tem ut corrumpatur in eft ex necefsitate,id ut
tion corrumpatur, nequaquam fieri poteft,
quod ipfius natura aeternitatem nequaquam
pofsit affequi.Quare&miiduscum fitexne
cefsitate corruptilis,fi'quidem 8i fua eftipfius
natura genitus,nequaquam poteft aeternita¬
tem fufcipere.Qiiod autcfic fua natura aeter¬
nitatem non poteftfufcipere, fieri nullo mo¬
do poteft ut aeternitatem fufcipiat.Quod au#
tem fic fieri non poteft, ciim omnibus fit eiuf
modi,dqs quoqj talefuerit. Neqj enim quod
alicui ineft ex necefsitate, fieri poteft ut un¬
quam prohibeatur quo minus infit, & ut n5
ficfitutineft.nec,quodfieri non poteftutfir,
ulla ratioe fieri poteft ut fit. Sola enim illa ne
aliquibus infinr,prohiberi poffunt.quae 8C ip
fa habendi & non habendi naturalem habet
prae-

Q,VAESTIONVH LIB. I. H
pncparationem: &C qua: etiam fi non prohi¬
beatur, poiTun t in ipfo non fieri. Qug aute ex
necefsitate aliqua confequutur,fieri non po-
teft ut ea fieri prohibeantur. Sic enim idem fi
mul erit id quod fit, & id quod non fit.
Quod fit quidem,eo quod necefiarium erat
fierrquod non fit aurem,eo quod erat prplu
bitum.Hoc autem fieri non poteft: fieri ergo
no poteft,ut quod eft corruptile, prohibea¬
tur corrumpi: quoniam corruptili neceflariu
ut corrumpatur, & fieri non poteft ut no cor
rumpatur. Hoc etenim modo 8d corrumpe¬
tur,^ non corrumpetur. Quod, qua: aut lua
iunt natura eiufmodi ut fieri no pofsint, dijs
quoqj funt eiufmodi,Plato quoq; ipfeteftifi-
catur per ea quae dicit: Sed nec fieri poteft ut
mala pereant 6 Theodore. Cotrarium enim
aliquid bono femper efife necefifeeft: net^ea
in dijs fita eife: circa mortalem autem hac na¬
turam ex necefsitate circumire.

Quomodo ccntrdyiorumfucultas cddern
fimul ejje dtcitur. x i x

L Adem contrariorum facultas cfie dici-
JL_ytur,non quod pofeint cotraria fimul dr
ca id effe,quod habet ipforum facultatesdioc
enim fieri non poteft: fed quod non ficha-
beat,quod habet contrariorum facultates,ut
hoc quidem primum debeat ex contrariis fu

5<f ALEX. APHRODISEt
fcipere:poftea autem alterum. In omni enim
tempore contingit,quod in neutro eft cotra-
riorum,efTein alterutro,&no in hoc definite
&C determinate, Quare 8£ cotrariorum facul¬
tates fimul habere dicitur. Quod enim,quari
tum quidem ad eius qiiodcontraria fufcipit;
naturam attinet,quando alterum in ipfo eft,
contingit nihilominus alterum in ipfo efle:
caufa eft, quod ipforitm fimul facultates ha- 1
beat.Practer ea enim qme funt ipfbrii efficien
tia, id quidem quod eft cotrariorum primu,
in eo quod utrunqj poteft fufcipere,fit,quod
id adfitmon quod talem ad ipfum habeat ha
bitudinem,uel cum uehementioreac ualidio'
re facultate ipfum moueat.Si enim non ipfo-
rum fimul facultates haberet, fed in alio & in
alio tempore: fieri non poffet, ut hoc quid-
piam ex contrarijsid fufciperet: non quodal
terum iam ipfum prajoccupaflet, fed 8C cum
nullum adfit,adfit aiitem id quod eft efficies,
quodfiufcipiendi facultatem hunc ipfum n5
habeat. Si autem nullum eft tempus, in quo
id quod eft contrariorum fufcipiens,fit fimili
tef prohibitu aliquidipforum habere: tuc e-
nim folum,alterum eorum, in eo quod eft fu
fcipiens effe prohibetur,quado qb altero eo¬
rum id quod eft fufcipiens,praroccupatu fu e*
ritiqiiia fieri non poteft,ut contraria inter fe
inuicem iirriul fint.Nilfil enim uetat,qudd at

Q.VAESTIONVM LIB. I. 57
tinet ad eius quod poteft fufcipere naturam,
quo minus id quod corrupit,id fcilket quod
in fufcipiente pra;exiftit,nenipe facultate ha¬
bere,id in ipfo fit efficiens.Nam & quado eft
in altero contrariorum, tunc habet facultate
mutandi in alterum. Si enim quod eft in alte
ro contrariorum,facultatem non habeat mu
tandiinalterum,in altero manebit, non ha¬
bens facultatem utinid mutetur arftpjius. Si
autem mutetur, clarum eft quod eo quod fu
fcipiendi &mutadi facultatem habeat,quod
libet in ipfum mutetur. Sed St illius quod eft
in ipfo,c5trarii facultatem h abet. Neq; enim
fi e (Te non poffet, in ipfo efiet. Quando enim
alterius contrariorum facultatem habet, tue
8t alterius: quare etiam amborum. Et quan
do alterum quidem prjotcupauit,poterat e-
tiam alterum prgoccupare.fit autem alterum
quidem eorum id quod habet, alteru quod
eft habiturum.

C ur ccfidtefumusfomnolentio res y fifomnus fit
propter congeniti nolis cdlidi ad internas
pdrtes olfiflentidm. ■ xx

S lfomnus fit propter congeniti nobis ca¬
lidi ad internas partes aduerfante & re¬
luctantem comprefsioneimaeftate autem fo¬
ras potius exprimitur:cur aeftate fumus fom-
nolentiores: Vel fomnus fit,quod a deoffum
d 5 lata

58 ALEX. APHRODISEI
lata cx capite ad thoracem exhalatione com«
primaturcongenitum nobis calidum.Eius
enim eo in loco cotraftio.utfintfenfus ocio*
fi,cauta eft. Ociofi autem fiunrpropter calidi
circa thoracem retentionem, donec quae de-
orfum lata eft crafla euaporatio, a retenta ab
ipfa caliditate qug denla illic contracta 8C co-
prefla eft,concoquatur,& attenuata difeerna
tur ac dilgregetur.Et ipfa quidem caufa eft fo
mni, qui in nobis 8t hyeme &aeftatefit. Sed
hyeme quidem, quod ab ambiente nos frigi
do aere,refrigeretur fuperficies,non fimiliter
innatum nobis calidum adiptam effluit, 8L
ei circumfunditunfed eft circa thorace & cor
plus congregatum,Quarenec ab ea quarde-
orfum fertur exhalatione/imiliter contine-
tur:etfi' contentum ac comprefTum, propter
multitudinem celeriter concoquit,& qua: ip
fum retinet exhalatione attenuat. Quare nec
fociles hyemefomnifunr,nec diuturni. Aefta
te autem propter fuperficiei raritatem, quae
fit ab ea quj eft in ambieti aere, caliditate,in¬
natum nobis calidum quod ad ipfam fertur
8C peripiratur,minus eft & circa thoracem,&
cor. Quare ab ea qua: deorfum fertur,exhala
tioneui(frum,8£facile' comprefTum, cum ip-
fum propter paucitatem nonpofsit fimiliter
difgregare 8C attenuare, amplioris fomni no
his jeftate caufa fit. Fortafie aut etiamnoctiu
breui-

Q.VABSTIONVM LIB. I- 5 9
breuitas plus nobis opinionis prxbuerir,
quddxftate uidearaurplus dormire, quod
diei etiam nos apprchedat aliquid. Fuerit au
tem etiam propter fenforiorum imbecillita*
tem,quae fit a nos ambiente xftate caliditate,
maior fomnus xftate. Cum enim fiant ipfi fic
ciores ab externa caliditate,&propterea ope
rari no polsinr,in fomnum deprimimur, cu,
quod in ipfis eft, proprium & innatum cali¬
dum,fiat ad aftionem imbecillum: quod ab
exteriore calido, quod eft amplius,uincatur.
Quo edam modo lampades a diei luce uin-
cuntur.

In <puopraedicamento ejl motus.

XXI

Otum fi quis non recipiat in iis qux

IVI funt quantitatis,quod in prxdicamc
ris inter ea qux funt quantitatis non fitus fit:
dici pofsit effe ad aliquid. Cui autem motui
exiftenti adeft ut fit ad aliquid, id fuerit affe-
ftid feu pafsio.Si moueri enim eft aliquid pa
ti, pafsionis autem prxfentia patitur quod
patitur:& id quod mouetur, prxfentia mo¬
tus mouetunpafsio motus fuerit. Pafsio a iit,
qualitas.Tertia enim qualitatis fpecies, pafsi
ux qualitates & pafsiones. Imperfeffa ergo
operatio,quxeftpafsio,fueritqualitas.Perfe
autem a<fcio adhuc fuerit 8C fub prxdica-

mento

Co ALEX. APHRODISEI
meto aliquo.Velfuerit eiufmodi asftio &per
fidens aftus formatformaru autem alite qui¬
dem naturales,alia; uero artificiales. Et funt
• naturales quidem format,fubftantig: artificia
les uero, qualitates: fuerit 8t operationum ip
, ia differentia. Sunt autem 8i naturalium for¬
marum qualitates,qua: ad fubie&orum fub-
ftantiam non conferunt: fed ad hoc ut tales
fint. Quid ergo oportet dicere lucem effetNa
&ipfa cum fit adtus perficiens perlpicui ,'qua
tenus eft peripicuum, non eft natura perfpi-
cui forma, lux, nec eius eft aliqua fubftantia:
n o eft enim una cum perfpicuo. neep eft in ip
litis' fubftantia: fed prarfentia alicuius in ipfo
fit,& fecundum habitudinem alias ad aliud,
fuerit pafsio quaedam & ipfa,quaefitperhabr ;
tudinem & prcfentiam alicuius in perfpicuo,
quae cum colorehabet proportionem &con
uenietiam,ut ait Ariftoteles. Veluti colorem
enim,lucem dixit effeperfpicui.

u4n quod in aliquo mouetur,per priorem
ipfius partem prius mouetur,
xxit

S I quod in aliqua magnitudine mouetur,
per priorem ipfius partem prius moue¬
tur :propterea enim eft in tempore motus,
quod fieri no pofsit,ut quod mouetur,fimul
in toto fubie&o repente & coprehenfim mo
ueatur;

Q.VAESTIONVM.LIB. I. 6l
ueaftir: ied oportet hanc quidem ipfius par¬
tem primfi peruadere,illam uero pofterius.fi'
iraqj per priorem magnitudinis partem mo-
. ueturprimiim,quod mouetur: fi eftin infini
tum,quod eft prius magnitudine, in infinita
quod mouetur, mouebitur: & quodcucp in¬
finito ipacio motum fuerit,per priores etiam
infinitas partes motu fuerit.Sed infinita per-
uadi Si percurri non poffunt. Vel ergo no ad
infinitum fuerit continui fectio: uel non per
ea quaeiuntprius,prius eft motus: uel fit per
priorem quidem magnitudinis partem mo-
. tus prius. Sic quidem ccrteperpriorem par¬
tem,ut eft in confinuo,haecquidepriorpars,
illa uerdpofterior. Non enim aliter quidem
in illo eft:aliter ipfum quod mouetur, perua
dit afiiimenti.Quomodo ergo eftin cotinuo
pars prior 8i pofterior ? Nunquid fi fit quide
a<flu,non fuerit amplius continuum: necfue
rint ipfius partes diuifie 8i aftuin toto?Eo e-
nim quod fit indiuidua magnitudo, cogita¬
tione autem diuila,eo eftcontinua.Si efiet e-
nim aftu' diuifa: nec ipfa una efiet magnitu-
do,nec motus unus:fiitaqj no afhi funtpar-
tes, qua: funt in toto, reftat ut potentia ipfrc
fint in toto 8i continuo. Ac prius quidem Si
pofterius.eritin eo quod eft continuum po¬
tentia,non afhuSiquod in iplo mouetur,ita
peridquodeftprius mouebitur, ut & e# in
magni-

61 alex, aphrodisei
magnitudine.Etficuteftin magnitudine,po
tentia,fic & ipfiun in ea mouebitur.Hoc aute
faciet.finon utipfam diuidens moueatur, 8C
aftu faciens in ipia aliquid prius &i fecundu.
Quod autem fic mouetur,quando fuerit mo
tum in magnitudine: ut habuit magnitudo
priora in infinitum,ffc & per ipfa motum fue
rit.Habebat autem illa potentia priora in in¬
finitum: & hoc quoqj quar iunt potentia prio
ra,in infinitum peruaferir,quod fatis fieri po
terat.Neqj enim ponebatur, qug potetia funr
infinita,peruadi non pofle,fed qua: afhi. Di
uidit aute &,qui uult numerare, priora, quse
peruadit,id quod mouetur.

Quod [i terra fit corruptilit,non contingit ip*
fam etiafimulaliquando corrumpi, x x n t

S I cotingit hanc glebam in hoc cliuo cor¬
rumpi , & in omni parte terra: fic uerum
fir contingere ipiam corrumpi:omnem quo*
que terram corrumpi contigerit. Si aute hoc
itaeft,terram quoq? non eflecotigcrit: quod
fieri non poteft. Ne<p enim eflet mundus, fi
id tolleretur, circa quod ei corruptio. Nun-
quid non fequitur,ut fi totam terra corrum¬
pi contingat,id tame nuquam fimul Hoc e-
nim fieri non poteft.Si omnia enim per coele
ftium motu ex alicuius in aliquid aliud fiunt
mutationcific SC cx aliquo alio in terra, Por-

Q.VAESTIONVM LIB. I.
ro autem & in hominib. eft eadem ratio. No
enim fi omnes corruptiles, funt etiam fimul
omnes. Qui autem indu&ione oftenditper
id quod unumquemtp eorum qui monftran
tur,cras contingit corrumphnon etiam om¬
nes fimul cras contingere corrumpi, refte fu
mit.Etfi enim fumpferit omnes quos aftio-
ne eft perfecutus, cras fimul corrumpendos:
non iam omnes quoq; fumpfit,quod non o-
mnes.fit perfecutus. Pr^terea autem nec quos
perfecutus eft, ficfumpfit, tanquam eos om¬
nes fimul contingeret corrumphfed taquam
unumquencp.Quare non ex hoc colliget om
nes fimul,fed omnes ut quencunque eorum.
Quemadmodum et in feflionein infinitum,
& omni ex parte: non quod ex omni parte fii
mul,fed quod in unaquaque. fortafle autem
nec fimiliter terram eife neceffarium eft,et ho
minem.Sed terram quide eife fimpliciter ne-
cefle eft.homine autem ex fuppofitione. Pro
pterea enim no fimpliciter neceflaria eft pro<>
pofitio.quac dicit hominem eife ex necefsita-
te animal: fed cu hac diftinclione,Donec ho¬
mo fuerit.

Hxpofttio eius , quod iit primo JSfdturdlis uti *
Jcultdtwnis in fine dh Ariflotele ditflu efl^uod
inuentd maceria etiam antiquoru duhita-

tionesfoluerit, xxim

Diffe*

ALEX. APHRODISEI

<4

D ifferunt demonftrationes duar,qu£in
primo naturalis aufcultationis in fine
didtarfunnperquas, crim & de materia & de
priuatione dixiflet, dicit inuentamhancma-
teriam antiquorum dubitationem foluere,
per quam generationem & corruptione tol¬
lebant, qudd oporteret quidem id quod fit;
uel ex eo quod eft,uel ex eo quod non eft, fie
ri. No ex co autem quod non eft.Prius enim
e flet quod fit, fi fit quidem, quod nondfi eft.
Quod autem fit ex eo quod eft, ex eo quod
prius erat,dieatur fieri. ricqj ex eo quod non
eft,efle:qudd nihil ex eo,quod non eft,fiat.

Quas aurem huius dubitationis folutiones
dixit, funt. Vna quideper id quod per fe uel
per accidens eft,uel non eft. Aliauero perid
quod eft porentia,ueladl:u.Sunt autem hg;fi
quis,accepta materia,dicatex ea quidem per
feexiftente,per accidens autem non exiftcfe,
quar fiunt, fieri: 8C fimiliter, ex ea rurfiis fieri
quarfiunt,potentia quidem exiftente, no exi
ftente autem aftu.Perfe quidem exiftente in
fua ipfius natura. eft enim aliquid, quod eft, I
materia. Per accidens autem,non exiftente;
qudd priuatio quar per fe eft, g>non eft,ei ac-
cidit.Neqj enim aliter ex materia fieri poflet
aliquid, nifiei accideretpriuatio eius, quod
faciendum eft.Etpotentia quidem exiftente:

quo#

Q.VAESTIONVM LIB. I. 6?
quoniam potentia eft materia id quod fit, A-
ftu autem non exiftente: quod rtSdurn eft id
quod fit.neqj enim fieret. Has a fe intiice diffe
runt,quod prima quidem ab eo quod eft ge¬
nerationi fubie£tum,& natura; prarexiftit,fi-
at. Talis enim eft materia fua natura, ex qua
fit ut quarfit quidem fecundum fuani natu-
ramrnon fit autem per eam, qua; illi accidit*
priuarionem.Secunda autem ab eitis liabitft
dine,ad id quod fir.Eo enim quod pdlsit qui
dem fieri id in quod muratur, nondum au¬
tem fi t in ipfo, id quod fi'r,ex ea fit. Nam & fi
iam eflet in ipfo,non fieret: & fi non efiet qui
dem,fieri autem non poflet,non poflet fieri
ut in ea mutaretur. Necp enim fit aliquid eo¬
rum quae fieri no polfunr.Eo itacp quod poli
fit quidem in id,quod poteft,mutari:a£Iu au
tem nondum in ipfum mutatafit, eo fit id
quod ex ea fit.Ei autem ineft ut pofsir,ex pro
pria natura. In eo enim confiftit, quod ea fit
materia: quod autem nondum afht fit,apri-
uatioe. Poreftautequis in prima folutione,
quaedi<flafuntdiuidere:uthOcquidein pri-
uationedifium elfe,illud neroin materia, di
eat. Cum enim fit quidem priuatio,quod per
fe non elbeftaute per accidens, eo quod ma¬
terne,qua: eft,accidit:materia aute per fe qui-»
dem fit,per accidens autem non fit, eo quod
priuatio, quae eft id quod non eft, ei accidit!

t eum

U ALEX. APHRODISEI
eum qui antiquorii foluit dubitationepofli
dicere,etiamexeoquodnon eft fimphdter,
freri,quaefiunt:8fexeo quod non eftfimpli-
citer, & neutrii quide ipforum feorfumad ali
cuius generatione fatis efie. Neqjenim quod
no eftfimpliciter,qi nihil ex eo qi fic no e£t,fj[f.
necp quod per fe cft:iam enim ede. fieri aute
utra^generatiois caufas. fed id quide quod
non eft,8C priuationem, non per fe. Ex ea e-
nim re uera fieret,fi quod fuftinet,in id quod
eftipfi contrarium mutaretur. Hoc autem ffe
ri no poreft.Necp enim fuftinere et alicui fub#
iefhim efie poreft,quod fua ipfius natura no
cft.neqjquod eft alicui contrarium,poteftfer
uatum id fufcipere,quod eft fibi con trarium.
Per accidens aurem quod fit, ex ea fit, quod
ex quo fit,fit autem ex materia,ei priuatio ex
necefsitate accidat.Er fic quidem ex eo quod
non eft,fit generatio: non per fe, quomodo
enim poffet ? fed quod cum tale fit, ei, quod
eft,accidar. Ex ma teria autem fieri quide per
fe,qu:e fiunt. Cum enim fua fit ipfius ratione
Id quod eft &fuftinet, Si fuam feruans natu*
ram.eius quod fit,formam fufcipit.Ad quam
mutationem eius quod fit, priuatio confert,
qua:pi'gexiftit,&ipfi'accidit.Omnibus enim
quae fiut ex materia,generatio eft per ea, qug
ex priuatione,in ea qua:fiunt,fit,mutatione.
Quare nec ex priuationc, & ex eo quod non.

Q.VARSTIOHVM LIB, I. i*
eftperfegeneratio:qiiatenits eft.quodamo-
do id quod eft,quod materig.que eft id quod
eft,acdderit. Neqj exmateria, & eo quod eft
per fe: fiquide quatenus eft priuatio, eft eius
jn formam mutatio.

Quccdum, qticc ad ed qu* de prouidentid di¬
cuntur, conferunt, x x v

S Vbftantiarum,ut uult Ariftoteles, alii
quidem eft incorporea, 8C fine corpore*
forma qua-dam materiae expers, acfius quida
exiftens ab omni facultate feu potentia feiuij
£his:quam fubftantiam,mentem flue inteHi-
gentiam appellat.Intelligentiam autem afht
femper intelligentem,& mente agitantem,et
id intelligentem quod eft omnium optimiu
ttoc eft autem ipfe. Seipfum autem intelligit
haec intelligentia. Quod eft enim maxime in
telligibile,qusceftmaxime intelligentia, in-
telligit.Eft autem maxime intelligibilis for¬
ma, qute eft fine materia.Eft enim fua fubfta-
tia intelligibilis eiufmodifubftatia.Materia-
les enim forma: funt quide intelligibiles, fed
non fua naturailed nec per fe.Sed eas intelli-
ges intelledlus, intelligibiles ipfas racit,ipfas
a materia mentis agitatione feparans,& tan-
quam ipfie per fe lint.fumens.Quse autem ab
omni materia & omni jsotetia fua natura fe-
parata eft ; eft proprie intelligibilis. Atqui ta-

<S$ ALEX. APHRODISEI
lisfubftaritia eft prodicta intelligentia. Qua,
re feipfum intelligit.Etenim fi talis fubftatia,
qua: nihil habet potentia, eft actufemperin-
telligibilis: eft aute acTu intelligibilis, quod
femper a<5lu intelligitur; intelligitur abintel
ligentia,qme 8C seterna & aclu eft, Talis aute
eft pnedifla fubftantia.qine prima fubftatia,
&C intelligentia prima, 61 primum intelligibi
le, 8£inrelledlus femper intelligens,&in eo
fubftantiam habens. Omnis enim intelligen
tia quado operatur, feipfum intelligit, quod
fit ipfa quidem operans idem quod id quod
intelligitur.Siquidemeiusquod intelligitur
apprehenfione,fit intelligere. Apprehefa au¬
tem eius quod intelligitur forma,fit quoda-
modo id quod intelligitur. Quodammodo
autem dixi,quod in quibus quidem quod in
telligitur,eft materiale, in ijs nonfimpliciter
intelligens intelligentia fiftid quod intelligi¬
tur,quod non una cum materia formam ap-
prehendat.In quibus aurem id quod intclli-
gitur forma eft a materia feparata, in ijs fit
fimplicirerintelligens intelligentia,ide cum
eo quod intelligitur. Quando autem ei quo¬
que que intelligir,adfuerit,ut ipfa per fe fit in
telligentia,tuncfit omni ex parte feipfum in*
telligensmaxime fi adfit ut nihil fit aliud 8C
a materia feparabile, 8C per fe intelligibile,
pmerintelligentiam. In materialibus eninj

Q.VAESTIONVM LIB. I. 6 9
fpecie ac forma eade,non numero fiunt, qua:
eiufdem forma: communionem habent, ut
qua: in numero fecundum numerum differe
tiam habeant, Qusecunq; autem cum fint ea¬
dem,funt forma: materia carentes,eanon fo-
lum (pecie,fcd & numero eadem funt.In nu¬
mero enim omnia,ut compofitipunfti,&; li-
nex, & fu perficies. Et talis quidem eft, prout
paucis oftendipotuit, prima & incorporea,
& immobilis,& aeterna fubftantia.Poft illam
autem diuinum corpus,quod circulo fertur,
animatum, & quod per animam monetur.
Quia aute quicquid per anima mouetur, uel
propter alicuius rei defideriu, uel ut aliquid
uitetur,monetur: quod circulo autem fertur
corpus, per anima circulari motumouetur,
qui folus ex omnibus motib. eft 8C aeternus,
& continuus 8C seqiialis:manifeftii,qudd pro
pter alicuius defiderium moneatur. Atqui cit
omnis corporea fubftatiafitillo corpore poj-
fterior, ut propter ullius horum defiderium
moueatur ipfum fieri nequit.Reftat ergo, ut
primam & secernam & immobilem fubftan-
tiam defiderans,secerno motu moueatur. Et
eft ei quidem hoc defiderium, non ut id acci¬
piat, fed ut pro uinbus ei afsimiletur. Motu
autem ei afsimilatur, propter aeternitatem 8£
fimilitudinem,&aequalitatem motus. Statui
enim quodammodo fimilis eft ambitus, qui
• ‘ e j fena-

yo ALEX. APHRODISEI
femper in ijfdem &C eode modo fe habet. Iam
uerd & perfecfla aisimilatio eft,eorum qujip
fi afsimilantur, uniufcuiufqj, quoad eius fieri
poteft,perfe<ffio.Eiusautequod circulo fer»
tur, corporis perfeftio,eft talis ambitus.Et
cum diuini corporis fin t plures fphaera:, pri¬
ma quidem & omnium extrema, fimplici &
uno motu mouetur,illius fubftantiae defide-
rio. Quae funt autetrr deinceps feptem, m oue
tur quidem etiam unaquaeque earum defide
fio & appetitione alicuius fubftatiae,cuius ea
quoqj quae eft ante ipfas:fed non eo folo mo
uentunfed etiamunaquarqj exfeipfa moue¬
tur 8C circiifertur aduerfo illi motu, quod fi¬
lum & ordinem talem habeat. Mouetur aUr
tem etiam fecudo motu, a prima circumafta
eodem motu quo ipfa.Duplicisautem eft eis
caufa motus,quod oporteat etia efle aliquod
aliud corpus, prapter aeternum S£ diuinum,
quod fit in generatione et corruptione.Nam
ad diuinum ipfis ambitum confert etiam tale
«orpus.fieri aute non poteft,ut eiuimodi cor
pus maneat aeternum per ipecicm, nifi uarijs
illorum motibus gubernetur.His autem hoc
modo habetibus, fi quis uelit dicere, quod-
cunqj id fir.quod peraliquid etab aliquo mu
farionem habet & morum, eius cura geri,8£
ei prouideriiomnis corporea: fubftantiae &i
$cter cix,di eius quj eft in generatione 8C cor¬
ruptio»

Q.VABSTIONVM LIB. 1 . 71

ruptione,prima fubftantia qua: eft aeterna, SC
immobilis & incorporea curam gefferit,& ei
prouiderit. Si quis autem eorum folum curat
geri&eisprouideri dixerit,quorum gratia
id quod eis prouidere dicitur,aliquibus adtu
operationibus moueatur:folius,utfentit Ari
ftoteies.fdblunaris corporis cura geritur. Si
ei prouidetur.Id autem eft quod eft materia
le,&quod eft in generatione et corruptione;
quandoquidem huius gratia ordinata: muta
tionis&arternneper fpeciem mutationis,ex
corpore quod circulari motu fertur,qug funt
poftprimam,qug etiam non erratica dicitur,
fecundo motu mouentur: quoniam qs quae
generantur& corrumpuntur,uario motu o-
pus erat.Neqj enim fieri poterat, ut fimiliter
fe habentia diuina omnia, ffmul quidem ge-
nerationis.fimul autem etiam ordinatar cor¬
ruptionis caufa ijs quarhic funt fierent. Per
quas generationes 8C corruptiones qua: hoc
modo fiunt,arternaharcquoqjper fpecie ma
nent,quodam etiam in illis uario motu.

Quomodoforvid in mater id, utrum per
fe, dit per accidens, xxvi

S I quis dicat in materia fieri formam p ei
fe,erit in materiar fubftatia,forma per fe:
fiquide quod alicui per fe ineft.eft in eius fub
Samia.Sed fi ita eft,una cum corrupta forma
e 4 tor*

n ALEX. APHRODISEI
corrumpetur etiam materia, cum in materia;
quoq; fubftantia forma eft. Neque enim fieri
poteft ut materia fit fine propria forma :fed
corrupta forma,uel feparata, fieri non poteft
ut illa fi t materia,cuius erat illa forma, fed eft
fimul.Quaread fiocut fit materia, ei confert
formae prarfentia. Vel ergo ineft per fe forma
ipareriae,ut quae fit in ipfius fubftan tia,ut ani
malihomo,& omni quod eft in ipfius fubfta
tia,quidpiam quod ei per.feineft.Prjtereain
fua natura non habebit, ut fit formarum fu-
fceptrix: fed ipfas formas habebit. Praeterea
unaqua’qj materia habebit omnes formas:
quod fieri non poteft.Eftenim &in materia
libusformiscontrarietas,utinelementis ui-
demus.Ex quo manifeftum eft,quod non o-
mnes in ipfa.Praeterea fiipia haberet,non ef¬
fer per generationem mutatio . Si autem alia
aliam,unaquaeq; ex materialibus eifet incor-
ruptilis.Si eifet autem cOrruptilis, unaquaeq)
<um ea materia corrumpererur.Oftenfum eft
autem,eam eife aeternam.Sed nec ut materia:
accidentia in ipfa formae funt. Ipfa enim erit
infubiedto:&uefquae funt fubftantia, erunt
accidentia,quod eft abfurdum: uel fi acciden
tia, accidentium quoqjnatura: fuerint,erit,
quae urrumqj habet.fubftantia, ex materia 81
accidentibus. Sic autem non erit fimpliciter
fqbftantia, qua: ex utro<j compofita eft fub¬
ftantia;

Q.VAESTIONVH LIB. I. 75
flantia: fedficut uniiquodq; eorum qua: arte
fiut. Prarterea fi materia quidc fine forma efle
poflet.in ipfa ut in fubiefto forma eife poflet.
Si autem cum forma eft ipfi fua fubfiftetia: 8 £
fic eft in ipfa,utpote fubiefto, ea qua: fit for-
ma,ut qua: fit cu forma ,dC fubfiftat, ac fit cor¬
pus : uelin illo erit corpore quodhabetfor-,
ma,ex quo eft materi?in eam mutatio:quod
fieri no poteft. Quomodo enim in eo quod
coiTumpitur, per in eam mutationem inefle
dici poteft, quod illo feruato in ipfa fieri ne-
quitfVelin ea qua: habet hanc forma in qua
mutata eft. Sed necp hoc fieri poteft. Siquide
hoc quidem corpus,ex materia & eius forma
efle habet. Nihil autem eft quod fit ipfum fi-
bijpfi accidens.Et eft in fubie<flo,quod no ut
pars eft in eo, in quo eft.forma autem huius
eft pars fubiefti. Nunquid ergo fic acciderit
in materia forma,& fic in fubiecco per fe fue¬
rit,ut alicui per fe inefle dicuntur,qug funt in
ipfius fubftantia.Sed quoniam alius erat etiS
modus eius quod per feineft,cuius & Arifto
teles &i Theophraftus in pofterioribus Ana-
lyticis meminerunt: hic autem eftper.quem
dicebatur id per fe alicui inefle,cuius in defi-
nitione,idcuiineft, aflumitur.Qiio quidem
modo eius quod perfe eft, par numerus &C
impar,numero jnfunt. Vtrucp enim ipforum
definietes,numero in definitione utimur,di-
c 5 centeS

?4 ALEX. APHRODISEt
ccntcs imparem quidem numeru,quiin in{-
qualia diuiditunparem uero,qui in sequalia.
Videtur enim etia in materialis formae ratio¬
ne materia aflfumiin qua eft. Cuilibet enim
rei materiali per formam ratio eft.Secundum
eam enim.quod quid eft,ci efle eft. Verume-
nimuero eius etiam materigmeminilfe necef
fe eft.Nam & carnis, Si ofsis.fed & manus, 8i
faciei rationes funt eitifmodi.Porro et anima
definientes,qux eft forma materialis, in eius
deffnitioe,etiam id cuius eft afiiimimus. Hoc
enim fignificatur a corpore naturali inftru-
inentario.&ficutin numeris non omnis qui
de numerus impar,nec omnis numerus par:
fed omnis quidepar numerus eft numerus.
Si omnis impar fimiliter numerus. Et fic etia
in forma Si materia,non omnis quidem ma¬
teria cum hac quapiam forma eft; omnis au¬
tem materialis formain materia.Etficutinil
lis numerus quidem non perit, in ea qua: eft
in parem uel imparem,mutatioe: par autem
Si impar uicilsim in iplb corrupitur.per eam
quaefitin formas mutationem:forma? quide
certe alternis ccrrumputur:Sic Si materia no
perit in ea qute fit in formas, m utatione, fed
forma: quidem certe' alternis corrum*
punturinmaterixin ipfas
mutatione.

Aie-

Q,VABSTIONVM LIB. II. 7 f
ALEXANDRI APHRODI-
fei Naturalium difficilium dubitatio¬
num Sdfoiutionum Liber II.

Quodi[s qui magnitudinem cr tempus ex indi»
wjililibus componunt,[equitur, ut quacfi^ m»
nentur, in indtuifikli cequaliter mo¬
neantur. i

B Imagnitudo&tempus exin^
diuifibilibus compoflta e (Te di
cantur,c6fequens erit.utqug-
cunqj mouentur, in indiuifibi
li aequaliter moueantur. Sie-
nim hoc quidem fit uelocius, illud uero tar¬
dius,quod in indiuifibili mouetur: fi, quod
celerius mouetur in indiuifibili tempore, in
ipfo mouetur:id quod eft tardius, necefle eft
in ampliore in ipfo moueri 8£ diuifibili.Si au
tem in tepore diuifibili,diuifibilis erit & raa*
gnitudo.in qua motus.Si quis enim dicat, id
quod tarde' mouetur,in indiuifibili non mos
ueri, nec in tepore indiuifibili: is nec id quod
tardum eft,omnino moueri dixerit: fiquide
& magnitudo ex indiuifibilibus compofita
eft,&omne tempusiin nullo autem indiuifi-
Ibili moueri poteft quod tardum eft. Aequali
teritaq; monebuntur omnia.quxin indiuiii
bili mouentur.Si autem in indiuifibili aequa
Uter; & in omni magnitudine aequaliter mo-
uebunturs

76 ALEX. APHRODISEI
uebuntunfiquidem omnibus magnitudini¬
bus eft ex indiuifibilib.copolito: quod enim
id quod eft fubtile,totum in indiuifibili fimi
liter & {qualiter moueatur,aliud autem alio
tardius moueri uideatur, quod’, propter eo¬
rum quae in ipfo funt, infectilium corpufcu-
lorum reuerberationem fubfiftat& harreat,
hoc eft commentitium. Pra-terea autem quo
modo non apparent,quaefic monetur, fi mo
tus fitipfis tardus,(ed extenfio prohibet ipfa
continue moueri: & maxime fi eft multipli¬
citer celerius, id quod eft celerius. Sic enim
cp tarde moueturjogicri tepore!ftabit,quant
mouebitur.Si enim quod celeriter mouetur,
hora una aliquod Ipaciu peruaferit, idipfum
autem quinqj horis, quod tarde: oportebit
ipfum quidem una hora mouerhquatuorau
te ftare.Eft autem abfurdum,id quod logio»
ri tempore ftat,ftans non cerni: cerni autem
quod mouetur quinqj horis, id ip aequaliter.
E.xpofitio eius quod in primo De Anima, ab
Anflotele didlum e/?, dd refellendum dnimdni
non ejfe perfe mobilem.Hic duteefl eius
quod dicit contextus, u.

» A Tqui fi etiam ipfa feipfam mouet, 8£
»> / % ipfa quocg mouebitur. Quare quonia
»> omnis motus eft ab eoquodmoueturrecef-
» fus:fimouctur etia anima, a fuafubftantiarc
ceffc»

Q.V AE STIONVfM LIB. II. 77
ceflerit,fi non mouet feipfam per accides, fed
cft motus ipfius fubftantiarper ipfum. Ani¬
ma, inquit, fi feipfum mouet, uei per aliud
quidpiam mouet,per aliud autem mouetur.
Et fic erit per fe mobilis,ficut & animal per fe
mobile dicimus: eo enim quod hoc quidem
inducat, illud uero moueatur, dicimus totu
efleperfe mobile, mouet enim id quod inip
fo eft,aninia:mouetur autem corpus. Et nec
anima,eo quod mouet,mouetur: Sl nec cor-
pus,eo quod mouetur, mouet: mouetur e-
nim.Et facultatum ergo animae fi ficmouea-
tur,hxc quidem eftqiuemouet,illa uero qug
mouetur.Et necquxmouet, quatenus mo¬
uet , mouetur: nec quae mouetur, quatenus
mouetur,mouet. Sic ergo erit quod primum
mouet,etia in anima immobile. Si enim rur-
fus quaemouet facultas, moueri dicatur:ueld
feipfa.uelab aliamouebitur. Si ergo ab alia,
in infinirum procedet: uel erit aliquid quod
primum quidem mouet,eft autem immobi¬
le.Si autem fic a ieipia fuerit uel per ie mobi¬
lis, ut qua: quatenus mouet, moueatur: me¬
lius, ipfam anima fic dicere per fe mobilem.
Sed fi anima fic per fe mobilis dicitur,ut qua*
ten us mouet, per hoc moueatur, uel ut fi qua
tenus anima,mouet,etiam,quatenus anima,
mouenda fit: fiper aliud quidpiam mouea¬
tur, ut,uerbi gratia,per locum, non per idem
mo-

it ALEX. APHRODISEI
mouebit & mouebitur.Quatenus enim arti.*
ma,mouens,non quatenus anima, mouebi-
tur:fi quidem per locum. non enim perlocii
anima.fic per aliud quidem mouebir, pera-
liud nero mouebitur. non ficautem diceba-
tura feipfa moneri. Quatenus ergo anima
mouebitur.Sed fi quidquid per aliquid mo-
uetur Si mutatur.ab eo recedit,per quod mo
uerunquod per locum quidem,a loco:quod
autem per affeftionem, ab affeftione: quod
uero per magnitudinem, a magnitudine: Id
quoqj quod per animam mouetur, ab eo re-
tedit.quod in ipfo eft.Quare fi anima, quate
nus eft anima,a feipfa feinper mouetur,& no
per accidens,a fubftantiarecefleritin quaeft.
Si ab anima per quam ipfi fuum effe eft.
QucCttam er diurni corporit motu fdcultas imi
mittitur ei quod illi propinquum e(l, mortdli, Qf
in generdtione, corporu 1 11

Variam ex diuini corporis motu, ei

quod eft propinqui!,&mortaIi,&fin-

generatione corpori facultas inditur ? Nun-
quid alia qurdam eft ea natura, ab ca qug eft
propria uniufcuiufqj naturalium corporum»
quam principium motus Si quietis appella¬
mus,ei cui primo ineft per fe,& non per acci-
dens?Si enim ei quod ipfi propinquu eft, in¬
ditur corporiuam &hoc propriam naturam

habu-

aVAESTlONVM LIB,-II. 7f
liabuerit, ut quod fit a£tu corpus. Omne e-
nim corpus actu mortale , uel eft aliquid
quod eft fimpliciter,uel quod exqs eftcom-
pofitum 8t mixtu. Eorum enim unuquodq}
habet propriam quandam naturam, uel etia
propter illam aftu tale eft.Sic ergo primus ig
n.is talem a Deo facultatem acceperit: deinde
8i ijs qui funt deinceps poft ipfum,ea tradide
rit,ut omnia corpora,tali tradi tione,eius par
rem carperintjiarc quidem plus,illa uero mi-
nus.Sed fi hoc ita eft,qtiarfiuerit quifpia,quid
unicuiq; corpori conferat eiufinodi facultas
&natura.Secundu propria enim natura,qug
unicuiq; ineft,fecudum qua hoc quidem eft
ignis, illud uero aer, aliud terra,aliud aqua,
ei ad propria loca motus fit,per quem unum
quodq; ipforum propriam perfeftionem afi>
fequitur.Similiter 8C fi in compofitis hoc fiat
corporib.etiain illis no ad hocutfit homo,
uel anima, piata, uel unumquodq; ipforum,
quidpiam cotuIerit.Hoc enim iam eis adfue-,
rit,ut igni,& unicuiq; fimpliciu. Sic ergo nec
facultas illa caufa utiq; fuerit, ut ex corpori¬
bus liare quidem fint animata, illa uero inani
mata:& inanimatorum haec quidem nutrien
tem folam habeant,illa uero etiam fentictem
facultatem: alia autem prarterea etiam ratio-
nalem.Ipfa autem conftituta eft, ut quae funt
in ipfis,habeat differentias,Per hanc enim fa«
culta-

*o ALEX. APHRODISEI
cultatem diuinaprouidentia ratione prodi¬
tum animal hominem fecit :8C propterea qug
cunqj per rationem & in telligentiam homi¬
ni adeifepoflunt,eahaberedi<5tusefta diui-
na prouidentia, Nunquid ergo dicendu eft,
ijs quidem qtirc fimpliciter proexiftunt, cor¬
poribus & ineffe & prius eile? Propter quam
caufam ipla quidem nihil in fediuinum ha¬
bet penitus (talis enim eft anima)& eius funt
omnino expertia,quod non eft in ipforu fub
ftantia talis facultas, qua: ipffs exterius, rjsqj
proexiftentibus accedat: fed funt fimpliciter
corpora.qiuccunq; autem ex horum natura¬
li mixtione 8i temperatura fiunt, in eoru ge¬
neratione feminatam, diuinam quoqj facul¬
tatem & natura,meliora et perfeffiora ea cor
pora facere,fimul afferetibus fimplicibus cor
poribus,ad generationem eorum qua- ex ip-
fis fiunt,corporum diuinam quocp naturam,
cuius funt participia, per propinquitate. Per
quam facultatem non amplius ea folius qui
naturali mometo fit motus, in fe principium
habent: fed animalem quoqj aiTumpferunt,
qui principium dt generationem habet ex di
uina facultate: quatquide a natura 8t anima
eft pro quantitate ffmplicium corporum, ex
quibus eft quod ipfam habet corpus.Quoru
hoc quidem eft diuina: facultatis magis parti
ceps,quod fitdiuino corpori propius. Illud

Q.VAESTIONVM LIB. II. 8r
uero minus,& propter maiorem diftantiam,
& propter diuerfam ipfius coftitutionis craf.
fitudinem.Qusecuqj enim ex compofids cor*
j poribus plurimum terre habent,terreftris Cii
iufdam animalis facultatis partem capiunt,
quod 8t plurima ipfius terrarfubftantia fit di
uinxfacultatis minus particeps. Quarcuncp
autem in ie plus habent ignea: 81 calidae natu
rx,ea perferiorem qitoqj animam habent:
quod igne magis abundans corpus,fit quoqj
diuinar facultatis magis particeps.Sic itaq; fe¬
cunda fuerit natura,quam diximus diuinam
e(Te naturam:qu;eijs ineft qua: funt fub luna,
corporibus,propteream qujipficumillism
tercedit,propinquitatem: ut materia utesdjs
quj funt fimpliciter naturalibus corporibus,
ad perferiorum fii animatorum corporum
generationem. Qua? ergo exfimplicium cor
porUm temperatura & alteratione fiunt cor¬
pora compofita, quod talem facilitatem ha*
beant,irt eorum qui ipfam habent corporum
mixtione quodammodo concretam 8i com¬
mixtam, perfeiftiora corpora fiuh t, diuinio*
ris natura: 8C principi] communionem aifecu
ta. Quaecuncp autemfimpliciUm corporum
compolitione 8C appofitione compofita efle
corpora uidentur.ea non uti<p huiufmodi fa
cultatis& natura: confequi partem poffunt,
Qyorum unumquodqj fimplicium corporu
f ope-

Si. AWX. AP-HRODISBI
operatione fuam feruat natura in tali mixtio
ne Si compofitione.Non enim ad fic compo
fitorum corporum fubftantiam diuina facui
tas confert,quaein unoquoq; eorum manet,
qualis di ante ipforum compofitionem: cu¬
ius ad fe in uicem Si fimplicium corporum ge
nerationis,dicere quis poteft eam qua: ex di¬
urnis procedit facultatem efle caufam, utqiig
eorum fit ipfa forma &C natura.Materia enim
quae fua ipfius ratione 8i qualitatis Si figura:
eft expers, ab ea qua: ex diuinis facultatibus
fit operatione,corpus eft Si fit, Si formam Si
figuram fufeipit: utid quide ipfius quod ad
diuinum corpus magis accedit, 8i eft ei pro/,’
pinquius,Si eft diuina: facultatis magis parti
ceps,forma ex caliditate Si ficcitate fufeipiat,
eae enim funt prima: earum quae ab illis funt
ipfis mortalibus,affe<5iionu:illnd uerd.quod
ab huius mutationis 8i generationis caufis
plurimum diftat,utcorporu, uel ijs penitus
contrariorum formam fufcipiat:uel hac qui¬
dem eorum,illam uero his contrariorum for
mam Si affeilionem fumat, pro eorum alias
alia ad ea quae hic funt habitudine, per eum
qui in tali eft circulo,motum uarie Si differc-
ter formatum.Talis enim zodiaci diipofitio,
in quo mouentur fol Si luna Si alia: ex ftellis
qua: erratica: dicutur,alicui quidem parti ma
terite,ad quam magis uel propius accedit, ca

Q.VAESTIONVM LIB, II. Sj
Iiditaris & ficcitatis caufa eft, in quibus igni
fuum efle eft:alij uero caliditatis St humidita
fis,qua: eft natura aerismlij uero eius qua: re-
ftatexfimplicibus primis duabus contrarie-
tatibus,frigiditatis Si ficcitatis,quae terre na¬
turam conftituunt.Et tales quidem funt,qtig
ex diuinafacultateprocedunr,forma: in ma¬
teria, Si fimplices Si primarforma:, qua: fim-
plicium corporum fubftantix& nature cau
fe funt. Quae autem ex eorum mixtione fiut.
Si temperatura, ut qua: plurium facultatum
Si differctium corporum partem nacla finr.
Si copofitae formg niit<St perfectiores. Er per
feiflio 8i forma diftierens,ipfis fi t pro ea, quae
in primis corporibus dicta eft,differetia. Siit
enim eorum alia quidem fubtiIiora,&magis
agentia.Eiufmodienim funt, qua: prope di-
uinorum St coeleftiummotum fita funt: alia
Uero craisiora Si magis patientia,qua: ab illo
rum motu plus diftailt. Qiixcunqj enim eo¬
rum qua: funt in temperatura Si mixtioe,iub
tilium&puriorum corporum plus habent»
eorum forma eft perfeffior. Qusccuqj autem
liuiufmodi quidem corporis minus in fe ha¬
bent , patientis autem Si crafsioris am¬
plius,eorum forma eft imper¬
fectior.

f i Qyod

S 4 ALEX. APHRODISEI

Quodfi id quodefi in nolis , cuius oppojituefl
dWon in nobis, nec ipfium in nobis efi, nec , quod
efi quidem in nobis, in nebis erit .

ii ii

S I id efl: in nobis, cuius oppofitu eftin no
bisdllud cuius oppofitum no in nobis,
in nobis non eft.Id autem cftinlnobis, cuius
oppofitum no in nobis. Ei enim quod eftin
nobis,id quod non eft in nobis,eft oppofitu.
Neq; ergo,quod eftin nobis, in nobis eft. Si
autem quod eftin nobis,in nobis non eft, ni
liil ergo eft in nobis.Ex eorum ergo fentetia
qui dicunt id efle in nobis, cuius etiam eftin
nobis oppofitum, nihil eftin nobis. Velfal-
fum eft,quod fi id quod eft, eilein nobis, in
nobis non fit,nihil eft in nobis.IUud enim,ef
fein nobis id, quod eft in noftra natura 8i
fubftantia, in nobis non eft: ficut neque effe
rationales. Res enim quibus utimur, prout
eft id quod eft in nobis,ea: in nobis funt. eo«
rumenimetiaoppofitafuntin nobis. Vt fit ‘
enim aliquid in nobis,non eftin nobis. Am¬
bulare autem eftin nobis, quod etiam fitin
nobis non ambulare.Etenim proprium op-
fitum eius quod eftin nobis,proprerca in no
bis non eft. Quod autem eft nobis, in nobis
eft.Quod ergo qua: funt oppofi ta.ftinr in no
bis,clarum eft:Si quod qua: in nobis funt, in
rebus

Q.VAE-STIONVH LIB. II. Sj
rebus funtagendis.Id autem eft agendum,
quod quidem eft in nobis, quod eft in ijs de
quibus confiliutn capitur,& qua: aliter quo¬
que habere contingit. Cum ergo in rjs fitid
quod eft in nobis, merito facultas illa per
qua id eft,quod eft in nobis, in nobis no eft.

* Vtimurautem facultatehaqquxtribuit,ut Ea aut? ad
aliquid fit in nobis. Quemadmodum ufus qiut utimur
quidem rationis eftin nobis: ufus autem fe- eo quod eji
cultas in nobis non eft. in nobis , ea

J)e eo quod id etiam, quod efl in noflra
pote flate,fdto tfl. v

E Iquod eft,innoftrapoteftate effe ali¬
quid,opponitur, in noftra nihil effe po
teftate.Vt id aute fit, quod eft ei,quod in no¬
ftra eft effe poteftate,oppofitum,fieri non po
teft. Atqui id, cuius oppofitum fieri non po-
teft,fato eft:fiquidem ea feto fiunt, quorum
oppofita fieri non poreft ut finr,uel fiant. Vt
fit ergo aliquid in noftra poteftate, fato fit.

Quod ergo id quod eft in noftra poteftate fa
to fiat, feritabitur eorum lententia, qui om¬
nia fato fieri dicunt. Vel non eftuerum, id cu
ius oppofitum fieri non poteft,fato fieri.Si e-
nim ide elfet,quod fit ex necefsitate, & quod
feto fir,ficut & eius quod fit ex necefsitate, de
finitionis oppofitum fieri non poteft:ficSi
eius quod fato fit. Quod autem fit ex necefsi
f j tate,

%6 ALEX. APHRODISEI
rate,amplius eft quam quod fato fi t. Non e«
nimquicquidfit ex nece(sitate,fato fit.Bis
duo enim ex necelsitate funt quatuor, fed no
fato: fiquidem quod feto eft, in ljs ueifatur,
qua: fiunt, quare eius quod feto fit definitio
non fuerit, quat dicit, cuius oppofitum fieri
non poteibied hoc quidem etiam adfueritijs
qua:feto fiunt,quoniam funt SC ipfe necefla-
ria,fed non utipfis fintarqualia. Sx autem no
sequalia.non conueitentur, Non itaqjidom
nino,cuius oppofitum fieri non poteft, feto
fit,fed hoc eft neceiferium. non eft enim eius
definitio prsedidla oratio. Quod itacpin no-
ftra eftpoteftate,neceiferiu quidem eft:quod
quidquid eft in alicuius fubftantia,ei ineftne
cefiaiid,fed non feto.Quar enim funt eiufmo
dijutcumpercaufarum fetum fiant,eorum
contrarium fieri non pofsit,ea feto fifit.

Quomodo immobile fuerit, exfententid frU

fiotelis, quod primum mouetf'quidem, ut ipfe di
cit, quatenus unumquodq; ejl eorum, equarii efl
opus, propter opus. Dei autem operdtio,e(lim
mortalitas.Hoc dutem efl uitd ctterna.

Quare neceffe efl, Deo motueffe
aeternum, v i

A N illud no eft eorum,quorum eft ali¬
quod opus: fiquidem opus quide di«
eit

Q.VAESTIONVM LIB. II. tr
cit operationem,quae eft ut finis.Ei aute nul-
Jus eftfinis.Eius enim fubftantia operatio ei$
#adtus:fed no eft aliquid aliud quam actus.
Hoc aut clarum eft per id quod intulit,quod
eft.Quoniam autem ccclum tale, corpus er¬
go diuinum.Illud enim non tale.

Qua eft materid, qua d. priudtione quidem bd *
In, ut fit qudlitdtui cr figura expers: d formd
. dutevi, ut qmhtdte cxfigura pradipa[it f
vi i

M Ateria quae a priuatione quidem ha¬
bet,ut qualitatis & figura: fit expers,
a forma uero, ut qualitate 8i figura praedita
fit,iuiipfiusratione, quid erit? non enim ex
his negationibus in materia: natura. Ex fui
enim ratione nec qualitatis eft expers, nec eft
qualitate prgdita:ut homo ex fui ratione nec
a mufica eft alienus, nec muficus. Vtrumuis
enim in propria ratione haberet,in alio non
efiet.Sicergo &materixluum efiefuerit.no
in eo quod fit qualitate praedita, ied in eo
quod aptitudinem Si facultatem habeat, per
quam fit qualitatum fufeeptrix. Vt autem no
fit qualitatis expers, ei accidit: quod ad eius
fubftantix complementi! nihil facit:fed que-
jadmodum cuilibet,quod poteft aliquid fufei
pere,accidit ut non fit id cuius habet fufcipiS

SS ALEX. APHROpiSEI
di facultatem. Cum autem in hoc fit cofinio*
fuerit etiam incorruptilis. Cui enim in hoc
quod pofsit aliqua uicifsim fufcipere,efle eftj
id nec in eo quod in aliquo eorum no fit,nec
in eo quod fit,a propria fiibftatia recedit. Ne
que enim ei perit eius facultas, qua poteft, in
. quocuntp fit eorum quae poterat. Necp enim
cuiufmodicunqj eorum quae poterat, fuerit,
eft ahquain materia negatio, quod mate¬
ria fuapte natura non eft qualitate praedita.
Cuiufmodicuntp autem qualitate careatma
teria,quae eft qualitatis fufceptrix, fuerit ma¬
teria qualitatis,fua natura expers.Vel non eft
idem de ea dicere.Non eft fita natura qualita
te praedita,& eft non qualitate prjdita fua na
tura,Illud enim,eft non qualita te prgdita fua
natura,cum fit affirmatio quae ex trafpofitio*
ne dicitur, priuationi acquiualet. Hoc uero,
non eft fuapte natura qualitate praedita, eft
negatip,que non utiqj priuationi aequiualet:
quod eft uerum in materia. Quae eft enim a-
ptitudo ad aliquid, inter illud 8C priuatione
eftintermedia,etia fiin quo eft apti tudo,fieri
non poteft ut fit alterum fine altero, Non e-
nim idem fuerit aptitudo,quod priuatio.Su-
ftinet enim & remanet aptitudo,ut praediftu
eft.Priuatio uero corrumpitur. Quare no ef-
fe quidem qualitate praeditam, in eius eftna-
fura.non ita autem,& efle non qualitate prae
ditam,

| Q,VAESTIONVH LIB. II.

f fiitam.Ariftoteles in priorum Analy ticorum

i. primo, de ijs qua? prsedi&a fiunt,fic dicinDif-

fert autem quod in affirmando praeponere,
uel idem uel aliud fignificat, uel non effe, 8C
hoc&illud non effe: quemadmodum no ef¬
fe albam,ab eo quod eft effe non albu. Non
enim idem fignificat. Non eft enim negatio
eius quod eft effe album. Diciautempoteft*
quod etiam fi maxime uerum eft in materia,
quod ipfa fuapte natura fit qualitatis expers:
fed hoc non eft in ipfius fubftantia.fed ipfiac
ciditfiicu t & qualitatem habere: ficur &. ho¬
mini,ut fit & muficus,& muficg ignarus. Por
rd autem & cera cum fuapte natura figura ca
reatfii figuretur,non corrumpitur, cum ei ad
huc remaneat ut cera fit.

Quomodo non idem per idem definijt, quidni »
vidn effe definijt ddlum perficientem injzrumeu
turij cor por ii potentid uitdm hdhentis.

VIII

S Iid quod potentia uitam habet, figniff-
catidquod poteft uiuere: quod poteft
I autem uiuere, eft quod poteft animam habe
re: quomodo non idem per idem definiit,

I qui animam effe definijt,aftum perficientem

corporis naturalis inftrumentarij, potentia
uitam habentis i Nunquid in animae defini¬
tione non ufus eft eo quod eft, poteria uitam
f j haben-

90 ALEX. APHRODISEI
habentis:fed cum prius accepiffet illud quod
eft,Potentia uitam habentis, poftea quando
reliquam tradit definitionem ,adfumpfit,In-
ftrumentarium:adinueniendum &accipien
dum id quod eftinftrumentarium, eo, quod
eft,potentia uitam habens,ufus.Inftrumenta
rium autem eft,quod habet partes,quj diufer
fis poliunt aftionibusfubferuire. Cui tcquh
ualensaccepit & illud,potentia uitam habes.
Prxterea, qui dixit anima perficiente a dium
corporis,quod poteft uitam habere, non per
idem definitione tradidit. Cuiufmodi enim
eft corporis natura,in anima dedarauit: non
autem animam dedarauit,nec per feipfam a»
nimamdefinijr.No eft enim idem uita& a-
nima.Sed quod eft quide ages,uita eft: quod
per ipfum eft &C nutritio,& auflio. Quod au
tem potentia uitam habet, dixerit inftrumen
tarium,quod habet ut per fepofsit etiam au¬
geri. Qiiod non xquiualet ei, quod eft, ani¬
mam habere.

Quomodo non ejlanimd dd aliquid, fi eflpnfi
ciens ddlus talis corporis.

IX

P Erficienti quidem aflui, qui eft entele¬
chia,forma xquiualet. forma autem no
eft ad aliquid, etiam fi alicuius eft maxime:
no enim fi quid eft alicuius, protinus eft hoc
etiam

Q.VABSTIONVM LIB. II. 9 i
etiam ad aliquid.Nam Si fuperficies, cum fit
alicuius,non eft ad aliquid.Sed 8i fecundatu
fubftantiarum partes funt quidem alicuius,
f nori tamen funt ad aliquid. Ad aliquid enim
' (iint,quibusidemeftefle,quodfead aliquid
quodammodo habeant. Anima autem cor¬
poris quide talis eftatflus perficiens: fed non
efteiefTeineo,quodadaliquid quodammo
do habeat. Aliquid enim exiftens eft corpo¬
ris :ficut SC caput aliquid exiftens,eft eius,
quod caput habet, caput. Ac fimile quidem,
quatenus fimile:& aequale, quatenus aequa¬
le,in ea qua: eft illorum ad qua: dicuntur,ha¬
bitudine e fle habet: & nihil aliud prater eam
illius ad quod dicuntur,habitudinem efle ha
bent. Anima autem Si caput propriam quan
dam naturam Si fubftantia fignificant, cui a-
lius efle accidit.No autem fi quid eft alius, id
protinus eft etiam ad aliquid.

Quod non per fi mohlu e(l dnimd.

x

A Nimaeftid, per quod animal,animal
eft.Perquod enim differt id quodip»
fi ineft, animal a no animali, per hoc animal
eft:per anima aut qug ipfi ineft,differt animal
a n5 animali.Pcr anima ergo animal, animal
eft. Per quod autem animal animal eft, hoc
eius

jz ALEX. APHRODISEI
cius forma eft. Quicquidenim eft per quod
aliquid &dicitur,& eft,hoc eius forma eft.
Nam & eorum quararte,& eorum qua; natu
rafiunt, performa unumquodq; eft id quod
eft,Itaq; & animal, per forma animal eft. Eft
autem per animam animal, forma ergo ani¬
ma. Atqui,quod alicuius forma eft, materia¬
lis forma eft. Anima aute alicuius forma eft:
animalis enim. Anima ergo, quae eft forma
materialis, ut ipfa per fe fit,fi'eri non poteft.
Quod enim eget materia, ad hoc ut eius fit
aliquid quod fit,fieri non poteft ut ab ea fepa
ratum ipfum perfefft. Animaautem materia
lis forma eft. Fieri ergo non poteft,ut anima
unquam per fe fit. Quod autem fieri non po
teft ut ipfum per fe fit, fieri non poteft,ut ip-
lum perfemoueatur. Fieri autem non poteft
ut ipfa per fe fit anima: fieri ergo non poteft,
utipfaperfemoueatur. Quod autem perfe
non mouetur,fieri no poteft ut fit per fe mo¬
bile. Anima auteper feno mouetur. Non eft
ergo anima perfemobilis.

C ur id quod fit, ex priudtione mutatum, fintul
tx ipjo contrario mutatur: fi^uidem non idem
ejlpriudtio cr contrarium, xi

C Vr id quod fit, expriuatione mutatu,
fimul etiam ex ipfo cotrario mutatur;

fi non

qYaestionvm lib. tr. #

Jinon idem eftpriuatio & conrrariurrtfConr
trarium enim forma qugdam eft. Priuatio au
feni eft eius abientia,ad quod fecudum fuam
naturam fufcipiedum iubieftum aptum eft.
Nunquid huius caufa eft materia, quae cum
pmniumquxfuntin generatione 8C corru-
ptione materiarum fit comunis, &ipfis fub-
iedta,eft omnia quidem potentia,quod in uc
numquodq; ipforum mutari poisit: propte-
rea enim eife dicitur omnia potentia, qua? eo
rum quidem qua: ex ipia fiunt,&in qua: mu*
tatur,in fua ratione &fubftantia nihil habet:
fcd ratione eft ab ijs omnibus feparabilis,ip-
fa quidem certehypoftafi & exiftentia ab eis
feparari non poteft,quod ipforum femper a-
f liquidaftu habeat,&tumeoquod unicum
aliquo eorum eft,& a£tu eft 8i fubfiftir. Necg
enim ulla ex formis,quarum eft materia fufce
ptrix,poteft fine materia fubfiftere: nec mate
ria fine forma: fed funt a fe inuicem iniepara-
biles,quantum quidem ad fubfiftentia.Cum
ergo femper fit cum aliqua forma, ijs quarii
eft fufceptrixformis,in quibus non eft, priua
ri dicitur: quod cum facultatem habeat eius
qux eft in ipla,mutationis,ea non fit in ipfis.
Quare 8i quando in aliquid mutatur, ex pro
pria illius,in quod mutatur, priuationemu-
tari dicitur: quod per eam qux eft ad hoc fa¬
cultatem,inhocipfifiatmutatio .Erat enim
qux

94 ALEX. APHRODISEI
qua: eft ad hocfacultas, per cius priuationS
Neqj fi ipfa adefier.eo priuatum e (Ter: nec, fi'
no eam haberer, qua: eft ad ipfum habitudi¬
nem.Eo ergo quod no per aliam, quam per
quae eft in hac re,facultatem,ei fiat in hoc mu
tatio.ideo unurtiquodcp eorum qua: fifit, ex
propria priuatidne dicitur fieri,per mutatio¬
nem fubietffi eius priuationis. Quare etiaper
accidens, priiiatio eft uniufcuiu% eorfi qua:
fiunt,tanquam elementum 8C principium:
quod qua: in iplum mutatur materia, & eius,
fit proprie elementum, propterea quddinip
ia eius pra:exiftat priuatio, eo ipfo per hoc in
ipfum mutetur. Propterea ex non calido fit
calidum,non ex dulcirquod illud,ex non ca¬
lido, fignificet illud quod eft in priuatione,
calidum,quod per hancpriuationem mu-
tatur.Non enim per eam facultatem qua: eft
ad dulcedinem, fitin calidum mutatio, neC.
per eius mutationem. Et propterea quod ex
priuatione fic conti arijs materia informatur*
& eorum fit alternis fulceptrix,dicitur ex co-
trario fieri.Primorum ergo quae fiant ex ipfa
corporum dusefunt formae, quxfuntprimai
contrarietatum,caliditatis & frigidi tatiSjficci
tatis 8t humiditatis:&; ijs definiuntur fimpli-
cia corpora. Quoniam ergo eft eorum fufce-
ptrix,8i fi eft cum aliquo eorfi uel aliquibus*
neceffe eft,ut quando ipfa horum aliquid no
habear.

Q.VAESTIONVM LIB.- II.
habear,fedfi'tin eorum priuatione,in contra,
rijs eorum generibus extftens,ex necefsitate,
fit in eoru priuatione. Quatenus enim eft in
contrario calidi,eftin eius priuatione: & qua
diu eft in eo,manet etia in priuatione. Eo er¬
go quod contrarii prxfentia: contrarij priua
tio coiuncfa fit,id<jj neceffarid,& rurfus qua»
do ex priuatione ipfius in habitum muratur,
per id qua: fubiecfo pncfens caula erat ut ef¬
fit, fit in eius priuatione.

Quod ex eo quod corporainfeipfit contrahun
tur, non ojlendttur corpus per corpus

procedere . xn

On enim qua:in feipfa contrahuntur.

IN in feretro cedentia,contrahunturcor
poreper corpus procedente.Id enimconrra-
hirur,quod idem aftu manes in fua fubftatia,
in minorem fimul magnitudine adducitur,
uelabaliquo.uelafeipfo. Quarcuncp autem
fic afficiuntur, ea alicuius excretione hoc fa¬
ciunt. Vel enim fpiritu feparato, reliquu cor
pus in eu qui ab illo tunc occupabatur, locii
coitmel eo difperfo.quod erat in ipfis,humi-
do.Materia aut nulla omnino ratione cotra
h*itur,quddneca!?lu quide fiibfiftar.Quaeaiic
exipfa corpora fiunt,in maiore quide aliqua
do magnitudine fiunt,aliquando uero in mi
noretquod corporfi alia quidefintdefiora 8£
folidiora, alia uero fubtiliora S£ humidiora.

Quo-

ALEX. APHRODISEI
Quorum qua? cienfiora quidem funt,&foli-
diora,ad arqualem magnitudinem ampliore
aggefto cumulo opus habent. Qua: autem
funthitmidiora &fubtiliora, minore. Qiiare
aliquando quidem in eadem materia eft cor
pus quod plus loci occupat: aliquando uerd
minus.quod materia fit utriufcp corporis effi
cientium qualitatu fufceptrix.Si ergo in cor¬
porum perfeinuicem proceflu fieret quatda
corruptio,&in dcfiora corpora mutatio: for
tafie poflet quem tunc occupat alteru locniff*
cum poftea occupare:quod fit ex Utriufqj mi
xtione. Si autem eadem manet utriiqj (quod
enim eft in ipfis.fuam naturam feruare uide-
rur)quomodoidquod eft,adhucpofsitfi'erif
Prscterea nonnulla quae mifcentur,nonfo-
lum no crafsius,fed 8i fubtilius ipfum, quam
prius erat,faciunt. Quare oporteret id quod
in maiore magnitudine fieret, maiorem quo
que locum occupare.

AduerfusPldtontcos.qutextridngulii figiu
ros oformat corporum componi dicunt,
non corpord. xm

I N omni mutatione eft fubiefhim de quo
mutari pncdicatur.Nam & in motu per lo
cu,qui latio appellatur,quod mouetur,fubie
dium eft quod per illum mutatur. Et in au r
dtione &C diminutioe,quod augetur & quod
minui-

Q.VAESTIONVM LIB. II. 97
minuitur. Et in alteratione, quod alteratur.
Sed & in ea qua; fit per generationem &C cor¬
ruptionem , mutatioe, eft ex aliquo fubiefto
mutatio.Non enim ex eo quod non eft,gene
ratio:& in id quod non eft, corruptio. Et eft
in hac mutatione fubie<Ttum,quatenus fubie
ftum.Itaqj & in fimplicium corporum gene*
ratione & corruptione aliquod fubiedlu effe
oportet,& hoc efie ipforum tnateria.Ex quo
enim prius exiftente aliqua fiunt, & in ulti¬
mum refoIuuntur,hoceftillorum iplorii ma
teria.Ex quo itaqj primo fubiedto fiunt,& in
ultimum diiTbluuturfimplicia corpora, hoc
eftipforum materia. Atqui in fimplicibus cor
poribus fubieflum.triaguli, Ex his enim pri
mum eftillorum generatio,Ut ipfi fentiut: 8C
in ea ultima refolutio.TriaguIi ergO funt fim
plicium corporu materia. Forma autem eft,
certa qualitate & quantitate praedita eorum
compofitio.Qtiod fi ita eft, funt cOrpOra, 8C
hon forma;corporutmqmefiunt ex triangu
lis,ut eft eorum fentetia. Si enim ipfis eiTet a*
lia quoqj fubiecta materia, effent autem etia
trianguli,duas haberent materias, cum neu¬
tra in neutram ferri poifet.Si autem dicat ma
teriam quoqj eife hoc modo, & fieri per hOS
tiianguloSjfic quidem figuratam, ignem; fic
autem,aliquidaliud: cumam fiet ipfis terra
quoqj ad alia immutabilis,cum aeque ac terrg
g fub-

ALEX. APHRODISBI
flibievfra materia,pofsit etiam per ignis & per
aliorum corporum formarorestriangulosfi
gurari?Neq; enim in ipfis triangulis erant ip
fi,qui mutabantur,triaguli.Sed fubie&a ma¬
teriabit exiftiman r,in ipfos uicifsim figuraba
tur. Manente ergo fubie&a materia,omnia (i
militer in feinuicem mutantur. Non dicit au
tem ea fimiliter in fe inuicem mutari: # mani
feftum eft,quod triangulis materiam fuppo-
nit.Neqj enim fimiliter componi & figurari,
necin feinuicem mutari pofient, nrfi aliquid
a materia haberent,etiam fi grauitatem a tria
gulis habeat, quod enim eft ex ipfis pluribus
compofitum,grauius dicinon poflet.fi ex il¬
lorum e fiet compofitione mathematici! cor-
pus.Siautem non illud,naturalea trianguli»
efiein naturalibus corporibus oportuerit.

5 i communia funt ea qitce funt intelligetict fea
nentis conceptus-.intelligentice autem non cor -
fora: nec commune corpus fuerit, cjuodeflcom
munia corporis intelhgentia, nec defi
nitio efl corporis definitio,

XIIll

S I uel qua:funt communia,non funt abfo
luteintelligentiae uelmentis conceptus,
fed ab aliquibus,# de aliquibus: ea aut funt,
qua: funt fingularia; eft autem in his quxno
funt,

aVAESTXONVtaLIB.il.
funr,commune,eamentis?agltatiOneabftra-
here.Eaautemquaeperfeafeinuicem diffe¬
runt,funt Angularia , quorum abftratftorum
reliquaeftintelligentiauielin omnibus com
mune eft.quod non fic ut intelligitur fubfiftS
di uidetur habere fubfiftetiam, dicitur, 8C eft
definitio eius quod eft eiufmodi, & quod
hoc modo intelligitur, & per intelligentiant
quaeefle uidetur, non intelligcntia’, fed eius
quod fic intelligitur. Eft enim definitio, de-
daratoria eius, qua: ex re definita fadla eft, in
teiligetiae.Reru enim funt figna intelligctiar.
Rationes autem feu definitiones, earum qug
funtexillis,intelligentiarum. Quare & cor¬
poris definitio fuerit dedaratoria corporis,
quod dicimus, ex corpore, per abftraftionS
eorum quaefuntin Angularibus corporibus.
Quibus ablatis,id quod reftat,commune eft,
&idem in omnibus corporibus. Quoru au¬
tem corporis fiibftantia? & naturae fuerit de-
daratoria,no erunt ea incorporea. Nec quia
ea eft incorporea,&,quae eft ex corpore, intel
ligentia: proptereaabfurdum quid dicitur.
Definitio enim eft ratio. No eft autem ratio,
corpus. Et ita non eft in omnibus eius quod
intelligitur,Agnificatum.Non ea etiam ratio
ne quis efle uoluerit & albi rationem albam,
& granis grauem. Quod enim non eftintelli
gentiae defi'nitio,patet.Haec enim dicit,quod

100 ALEX- APHRODISET
triplicem habet dimenfionem.id quod efteo
treftabile.Non eft autem talis intelligentia.
Et etiam animalrationale mortale. Nihil eft
aute horum in intelligentia.

Quomodo dicimus eundem fimule(fe con
truriorum fucultdtt m. x v

i Vando dicimus cande e (Te contrario

um facultate,non hdc dicimus,quod
eadem facultate &C ambulat quifpiam & quie
fcit,& dicit & tacet. Non enim per quam fa¬
cultatem quicfcit,per eam etia monetur. Sic
enim idem efietmoueri, quod quiefeere. Si¬
quidem quorum facultas & poteria eadem,
corii aftus quoqj idem eft. Sed id quod dici»
tur,huic «equiualet: fcilicet quod, quam ha«
betpoteftatemid quod alicui contrariu eft,
hac habet & ld quod eft illi contrariu. .Quod
enim ad alterum contrariorum habet aptitu
dinem,eam ad alterum quoq; habet ex necef
fitate. Alterius enim facultas,alterius quoque
facultatem fimul inducit. Eade ergo, pro eo
quod eft arqualis.Eo enim quod alicuius fa¬
cultatem habet, nondum aut in illo quidem
fit,in ipfum autem mutari pofsir. Quod au¬
te in aliquid mutatur,ex eo quod eftipfi con
trarifi,muratur.Nam & quod intercedit, fem
per eft contrarium,quod in id quod eft alicui
contrarium,mutetur, in eius contrario futu-
rum.Ex eo enim eft mutatio. Quod itaqj eft

Q.V AE STIONVM JOIB. fi. ioi
inaliquo,&ipfum abijcir,ut contrarium fu-
fcipiat,habet utriufqj reuera facultate, quod
utrunq; eorum alternis continere & abtjcere
poteft. Eo ergo quod alterius facultas, alte¬
rius quotp facultatem inducit, eorum eadem
facultas contrariorum dicitur. Ignis aut non
uticp habet frigidi facultate, cum fit calidus,
quod nec poteftateinquapofsit e(fe calidus
cum fit ignis:fed eftaclu calidus. 8i generali¬
ter uerum eft,quod cuius quis habet faculta¬
tem,habetipfius quoqj oppofiti facultatem.
Vel enim ex necelsitate inipfoerit,&pote-
ftatem non habebit. Vel fi habere poteft, hoc
habere poterit: 8£ quia ipfum non habet,po-
teftatem habebit. Si aute no habere, ei quod
eft habere,opponitunquod habet alicuius fa
cultatem,etiam eius quod eft illi oppofitum,
facultatem habet.Non neceffeeftautem,con
trario contrarias etiam facultates effe dicere,
fieri enim non poteft,ut contraria in eodem
fimul fint:fed contrariorum facultates in eo¬
dem fimul funt,quod ea habere poteft,quan
do&in neutro eft ipforum quodammodo
adlio.Nam 8i cera triangula efle poteft: po-
reft& efle rotunda. Antequam ergo in neiu
tra fit harum figurarum, nihilo magis in alte
ram ipfarum mutari poteft. Id quidem certe
quod habet utrorumq; facultates, non hoc
uclillo modo, non etiam utraqj poteft fimul
g } fufci-

101 ALEX. APHRODrSEI
fiifdpere.Nihrl enim contrariafimul fnfcipe-
repoteft, licet iplbrum fimul facultates ha-
beat.Si enim non haberet materia ad contra
ria fimul aptitudinem,feci nunc hoc quidem
illorum,nunc uero illud pollet fufciperefno
clfetampliuSjCuiufmodi defi'nitur,qualitatij
expers:propter alicuius prarfentiam & diffe¬
rentiam.fed nunc hoc quidem cotrariorumi
nunc uerd illud poterit. Quare cotrariorum
facultates non funt dicendae contraria?,fiqui-
dem ipfx fimul infunt. fieri aut no poteft ut
contraria fimul infint. Qua: funt ad aftii pro
grefsiones, ipfas quoq? contrarias dicemus,
Quomodo non ce que <tc coniedlurates artes, <tt
lice quo<£ artes finem halent, utfcilicet omnia
al illis fiant, quo, id quod ejl propofitum,
ajjequantur. x v t

S I conieflufalium artium finem quis effe
dicat,ut omniaa fe fiant ad hoc.utid
quod eft propofitum aflequatur: quomodo
non eae,fimiliter ac illae qugconiedturalesno
funt,proprium quoqjfinem alTequentur? Vi
dentur autem conie&urales fcienriar in hoc
maxime ab aliis differre,quod finem non af-
fequatur:fimiliter ac illa:,quatenus quide eft
ipfis finis,ut id g> eft propofitu aflequatur, in
eo nuliu inter eas diferimen fuerit: quatenus
guteid quod eft propofitum quide, eftfinis;

qu*

aVAESTIONVM LIB. II. 105
quxautem ad fincpertinent,no fimiliterha-
- bent: in eo flverit intercas differentia, quod
no inter fe fitnilem finem habeant.Illa: enim,
in eo quod ijs quar arte fiunt,fequatur id cu¬
ius gratia fiunt,&quod ab eo quodpft pro-
pofitum excidanr,quoniam in ijs qua; fiunt,
dum non ex arte fiunt,erratum fit,finem ha¬
bent,ut id quod eft propofitum aflequatur.
In illis enim xquiualet, omnia a fe fieri,ad af
fequcdum id quod eft propofitum, & ipfum
aflequi.Ea enim facientibus, ea perficiuntur'
qua; ab ipfis fiunt. In conie&uralibus autem
eo quod non omnino ijs qua; ex arte fiunt fe
quatur id cuius gratia,propterea quod ad il-
hidaffequendum opus fit multis qua; in fola
arte non furit:praeterea autem & quod ea ip-
fa qua; arte fiunt,non funt definita,nec eoru-
dem efficientia, quod non in omni exparte
ffmilibus uerfentur per omnia: & quod in ip
fis quxdam aliter eueniant, quam ftituru ex-
peftabatur: no id quod-eftprgpofitu, affequt
finis eft, fed omnia cjux funt artis adimple-
uilfe. Vel eis quoq; finis eft id affequi, cuius
gratia omnia ab ipfis fiunt, quod propter il¬
lud omnia fecerint.Earu aut opus proprium
eft in eo ipfo,q>id quod eftpropofitu afleque
digratia,omniafeciut:nepequddad id g>efl
propofitu affequendu,hoc non folii fufficia*,
fed alijs etiam opus fit,qux in arte non funt.

g 4 Qydd

lo 4 ALEX. APHRODISEI

Quod non, fi eo qui efl ut ignit fomes, qui etiam
elementum dicitur, ejl calidior aliqui ignit, pw
pteream cdufam contrari) mixtione ta-
litefl , xvii

N On quoniam eo qui eft ut elemetum,
igne,qui Si fomes dicitur, eft calidior
ignis iiftulatio, cuiufmodi eft ignis qui eft a-
pud nos, in illo iam minus eft calidi propter
contrarii mixtionem. Certe flamma eft igni¬
to fen o minus calicja,fed no propter mixtio*
nefrigiditatis.fed in ferro eftcalorintenfior,
propter materi® foliditatem Si refiftentiam.
Eo enim quod refiftitSinon cedit, id quoqj
qupd in fe eft calidum,prxbet eiufmodi. Ac
ut elementum quidem ignis, cum fit natura
rarus Si ficcus, & materia fit impermixtus,
qu® eiufmodi igni polsit aliquid fuggerere,
calidus elbhunc uero ignem ea tangunrSi ac
ceodunr,qugquandam in fe conftipationem
habent Si denfitatem. Si eiufmodi igni nutri
mentum pnebent.Quare etiam magis ex ra¬
tione quifpiam dixerit, eiufmodi ignem con
rrario eife mixtum.Is enim nutrimento opu*
habet, 8i feruatur quamdiuipfum habuerit.
Eli autem nutrimentum contrario contra¬
rium.Iam uerd Si quoniam materia eft talis
ignis,eius quoqj aliquid habuerit.quod eft fi'
|?i contraiiu 4 quod iufcipiens in feipfum mu-

0.VAESTIONVM LIB. II. tof
tat.Illeuero ignis elementarius no nutritur»
feei eft fincerus & purus, contrario impermi¬
xtus,qui per fe fubfiftit,ut aliorum quoqj ele
mentorum unumquodqj.

JOeeo quod naturd efl principium motus ;
XVIII

Q Vod natura quidem eft principiii mo
tus,ex hoc manifeftum eft, quod prin
tipio motus differant naturalia a non natu¬
ralibus corporibus : id autem quo a non na¬
turalibus differetia naturalia,naturalia funr,
hoc natura fuerit.Qufcuft ergo corporafunt
generabilia,cum fint naturalia, fis genera»
tio fit in alienis locis.&eft motus ipfis coope
rans ad hoc,ut fiat in proprio loco:in quo cii
fuerint,&in loco quiefcunt,&: fimt,pro ut ea
funt,quargenerantur,in perfedtione. Habent
enim in fe principium eius qui eft ad hoc,mo
tus.Iis autem quae non generantur ,&C fua na¬
tura perfe&a funt corporibus, quxfjj funtin
eo qui eft eis fecundum naturam loco, natu¬
ra, hoc eft, is qui in ipfis eft principiii motus,
non ad hoc ut ab imperfectione ad perfeCtio
nem mutentur, cofertmec ad hoc, ut ad eum
qui eft ipfis fecundum naturam locum feran
tur.Sunt enim perfeCta, &nunquam ab eo,
qui eft eis iecudum naturam, loco recedunt.
Sed ut per eam quae eft per ipfum operatio*.

g i nem.

10(5 ALEX. APHRODISEI
nem,ei quod eft omnium rerum ophmu^fsi
milenrur,aeterno 8i continuo & aequali mo«
tu,id quod eius eife aftu eft, 8i immobilitate
&ftatum imitantia. Per id quidem quodmo
uentur, id quod eius eiTe adtu eft. Eft enim
quida a flus,motus. Oportebat enim ea quie
id quod fimpliciter aftu eft imitantur, & nui
lam facultatis ac potentiae penitus partem ha
bent,per a<fhim,quieftipfis iecundum natu¬
ram,hoc facere.Per boc autem quod cotinue
Si ordinate' 8i fimilitpr femper mouentur, ae-
ternam eius naturam imitantur. Neqj enim,
fi no m pueretur,naturale eflet corpus: quod
cum omnium corporum fit maxime princi-
palc,nec ut motum unquam ftet,& non con¬
tinue moueatur, probabilem & rationi con-
fentaneam caufam habet. Neqj enim a loco,
neq; ab eo quod eft,moueri praeter naturam:
nec ab ea qua: eft,propterea quod eft morta-
lejimbecilli tate. Quare, quae con tin ue m o uee
tur,fecundum eam qugin fe eft naturam,per
eam qup eft in motu perennitatem 3i perfeue
rantiam,ftatum illius imitantur. Quod aute
non iblum moueri, fed Si continuo & aeter¬
no motu moueri, fit eis fecundum naturam,
oftendir, quod ipfe figuram habeant orbicu
Iatam.figurarum enim optima 8i perfeftifsi*
ma eft corpori optimo fecundum naturam.
Eiufmodi autem figura: praeter naturam fta-

aVAESTlONVM LIB. II. lor
tus eft.Quare nec bafim habet aliquam, per
quam flare pofsit.

Quodfi mundus efl ecternus, ippdntem mado
fuum effeordo efl, in propyid yuotp eius
JulJldittidhocfuerit, x i x

S lmunduslua eft natura aeternus :mudo
autem fuum efle in hoc efl:, quod in tali
quodam fit ordine:ordinem quoq? a fuana-
tura habuerit. Sed fi ita efl:, nec ad hoc ut fit,
nec ad ordinem que habet, ullo qui eius pro
uidentiam gerat,opus habet.Atqui quialicu
iusprouidentiam gerit, uel ut id fit cui proui
detur, uel utbene fit,prouidet. Ad quoru neu
trum,aim mundus eo qui fit prouifiirus, o»
pus habeat,nec illius omnino ulla prouiden
tiageftafuerit:fi quidem uniuerfus mundus
nullo opus habet qui ei prouideat,nec ad
hocutfit,nccadhocutbenefit. Quae autem
fit in mundo prouidentia, fit aliqua quidem
parte prouidente,aliqua uero exiftente cui
prouidetur. Quiecunqj enim pars ipfius & a
generatione & corruptione aliena efl:, & fem
per fecundum fuam naturam&animam or-
dinata,que<$fup motu monetur imitationis
primi dei defiderio, ea nullo quod ei fitpro-
uifurum opus habet,cum & in eo quod eft,et
in eo quod bene eft,perfeftione habeat. Qpg
cunqtautcm parsipfius&generationi& eor
ruptio-

io* ALEX. APHRODISEI
ruptioni eft obnoxia, 8i quae alterius auxilio
indiget,ad hoc ut fit,& ad eam quae per redii
ordinatam mutationem fecundum fpeciem
fit,arternitatem:hoceft,cuiusprouidentiage
ritur.a diuinae mundi partis ordinato motu,
&quada habitudine ab iplo gubernata. A-
qua, quantum ei quod eft mortale continge
re poteft,ordinis particeps effedta, quem ab
ea coofequitur, coieruat eam quae eft per fpe
ciem,incorruptilitatem.

Quomodo id quod mutatur in aliquid, per eam
quam habet facultatem,feruat facultate,etiam
poftquam mutatum fuerit in id in quod mu¬
tatum eft. xx

Q Vomodo id quod in aliquid muta¬
tur,quod facultatem habeat, antequS
mutetur,eius in ipfum mutationis, mouetur
Si feruat facultatem, ut illud totum efte pof-
fit ex quo mutatum eft, 8i fi t illud iterum: ut
dicit Arifto teles in mundo, fi fit generabilis;
Propterea enim dicit ipfum etiam corr fipen-
dum.Nec enim fic fe habere cernutur ea quae
fiut, Necp enim fcamnum quod ex tali ligna
fafhim eft,feruat adhuc facultatem uttalelig
num fiat.Neqj in idem mutatio & corruptio.
Ne<p qui ex aliquibus permutatione fadtus
homo eft,in illa rurfus corrumpitur, ex qui¬
bus eft ipfi generatio.Menftruum autem hoc

aVAEST'lONVM LIB. II. tOf
&lioc(perma,uelquxper artes fiunt, ad ma
| rerias rurfus non reuertiintur:quod nec artis
erat opus materia, ex qua faciebat opus: fed
nec erat operi quod fit oppofita,in quod fit
ipfimutatio.Idautemquod fubieftum ha¬
bet naturale ,Si habet hanc formam fulcipiert
di Si non fufcipiendi facultatem, etiam fi fu-
fceperit,feruansfacultatem,utpofsitfeparari
a forma quam fufcepir,8fabipfa feparatur.
Si corrumpitur,& fit ei corruptio. Sicut ergo
generatio quae ab externo aliquo,uel aliquo
alio eiufmodi,uel ut artificiale fit, fi uel a na¬
tura , uel a fubiefli corporis naturali corru¬
ptione corrumpatur, fimul etiam artis opus
corrumpetur.Sedin eorum qugnatura fiunt
i generatione,quemadmodu et id quod fit,ita
&fubieftum eft natura.Et eft primum quidc
fubieftum, materia, qua: nunquam acfhi per
| fe eft.Aflu autem fubicdba funt elemeta,quae
[ cum iam fint cum aliqua qualitate Si contra-
rietate,in feinuicem mutantur pro contrarie
tatibus quas ad feinuicem habent, ijs ipfis 8C
fubiefta exiftente communi uniuerfa mate¬
ria^ in forma murante per ea qualitatis con
( trarietatem quatplus habetuirium.Eo enim
quod hoc quidpiam faftum fit, habeat aute
etiam facultatem ut fitin contrario, feritans
facultatem aliquando etiam ipfum mutatur.
Quamobrem nullum fimpliciu, Si qua: funt
gene*

lio ALEX. APHRO DIS EI
gencrabilia,corporri,eftincorruptile. Exhis
autem fimplicibus corporibus,fiunt & com-
pofita,per mixtionem quandam 8t tempera
turam, & facultatum comoderationem, per
quan^non in aliquod unum ex fimplicibus
corporibus fit mutatio, fed in aliquid inter-»
medium, quod eft omnium qualitatum
cultatum,qua: in fimplicib. corporibus fub-
ietftae fu n t,parti ceps, Haben tia a u rem faculta
tcm,ufa fe rurfus inuicem feparentur fimpli-
tia corpoia,ex tali mixtione 8C refoluutur 8C
feparanninquare fieri non poteft ut aliquid
«x iis qua: ex ipfis funt compofita, fitincorru
prile. Fitautem Si animalium generatio per
aliquorum corporum commoderationem,
qua: iam & ipla mixta funt (non eft enim fim
plex corpus quod manet) per quam commo
derationem 3C animata fiunt,& unita, & ali¬
quas facultates habentia. Quadiifolutacom
moderatione.quod ea ex quibus fiunt,muta
ta,non feruant facultates, per quas commo-
deratio,rcfolutio, & diifolutio ipforu fit, no
in. ea qua: in ipfis non feruantur amplius, ut
menftruum:hoc enim erat 8£ipfum compofi
tum:quf compofitio eft poft primam mixtio
nem 8L harmoniam eorum, ex quibus eft ani
malicompofitio, corporum. Mutata autem
ex quibus harc conftanr,corpora (liare autem
erant feruata elementa) etiam afeinuicc fol-
tiuntur.

Qy AE STIONVM LlB, IT. m
uuntur,aliqua in ipfisincommoderationefa
fta.ei.in quo aliquid eorum redundat & exu
perat. Neqj enim habenthacfacultate,ut hac
jn infinitum feruent commoderatione.Et eft
animalium Kaliorum compofitorum corpo
rum corruptio, qua: in elementorum fit relo
Iutionem. Ex quibus per comoderationem
quandam elementorum ad ieinuicem, gene
ratio fitipforum &C confiftentia. Iam uero &C
mundus fi per aliquorum corpom aiflu exi-
ftentium mutationem aliquam faftus eftrilla
uidelicet corpora in ipfo mutantur,per quo¬
rum generatio nem eft ipfi mutatio: feruata
autem,&illam habentia facultatem ut mu¬
tari pofsint ad hoc ut mundus fit,rurfus mu¬
tari poterunt in ea qux mutantur: & fic non
amplius mundus fuerit. ficut uidemus fim-
plicia.qux in feinuicem mutatur, prima cor¬
porabo quod fit eis /iibiesfta materia, qug eo
rum qua: & primis & compofitis corporibus
formam tribuunt, firfufceptrix, quando uel
per naturam,uel propter aliquam externam
circunftantiam aliquod in ipfis potetius fue*
rit.Quod foluit ipforum ad fe inuicem com-
moderationem,per quam eis fuum ef-
fe eft in corpore compofito.

Quod

ti* ALEX. APHRODISEI

Quod non ejl per decidens p rouidentid,
exfententid Ari fle telis xxt *

C Vm nuper apud amicos deprouiden-
;ia uerba facerem, &C offendere cona¬
rer,quod eriam ex fententia Ariftotelis, Dijs
eft mortalium cura prouidentia , etiam
qu j'nam,& in qua:, 8f quomodo fiat,dicere
paratus e flem: dixit quifpia eoru qui aderar,
ede primum operxprecium difcere,qUom<J-
dorefpondereoporteatijs qui interrogant;
utrum fit dicendum,Deos rerum noftrarum
an recedenter& principaliter curam acproui
derrrian? gerere,an per accidens.Qui enim di
eunt non efle ex Ariftotelis fententia, proni*
dentiam,qua: fieri a nobis dicitur prouiden¬
tia, aiunt eam dici fieri per accidens. Si autem
in omnibus in quibus additur illud, Per acci
dens,quod non in fis ffnr proprie ea qua: di¬
cuntur,fignum eft. Quod autem non eft pro
pri<?,non eft quodammodo:nec qua: per acci
dens dicitur prouidentia, fuerit prouidetia,
qua:cum tali adietffione dicitur.Per accidens
enim moneri dicuntur,quae non per fe et pro
prie mouentur.Etper accidens ea:caufgfunt,
qua: nihil principaliter conferunt ad eas quo
tum caufa: efle dicuntur. Si itaqj prouidentia
cum hac fieri adieftione dicimus, fortafle ex
ijs qua: ipfi de prouidentia dicimus,ipfam
quojf

0,VAESTIONVM LIB. II. it*
quocp.ne fit penitus, prouidentiafn fuftuleri
mus. Quemadmodum enim reproba 8i ad¬
ulterina drachma.effe drachma dici non po-
teft.quod id ei adieftum fit, quod eam omni
no perimit; fic nec per accidens prouidert tia,
prouidentia dici potefb quo niam illud, per
accidens, in Omnibus ad id cui additur peri¬
mendum adijcitur.EtegO ei refpondi:Quid
autem,eife'ne tibi neceflarium uidetur.alte-
riitro horum modOru adeiTeprouidentiam,
&oportere eum qui illi qui fic interrogat, re
fpondet, Uel principaliter per fe fieri dicere,
uel per accidens? Et ille: Quid enim aliud di¬
cens quifpia,poterit uideri cotleniente ratio#
nirefponfione afferre? Claru eft, inqua ego,
quod fi nihil appareat quodpofsit e (Te inter
id quod eftper fe,& id quod eft per accidens*
necefTeefteum quire<fterefpondetad inter¬
rogationem , in eorum alterutro prouiden-
tiam ponere.Si autem eft aliquid quod inter
ea poni polfet, manifeftum quod qui hoc o-
ftenditjfimul etiam offenderit non efle necef
fariam interrogationem:quia no omnes,qui
dici poffunr,prouidentia? modos comprehe
dit.Et quid'na,inquit,fueriteiufmodi, quod
quia prxtermifTum fit, interrogationis necef
fitatem diffoluit ? Et ego: Exiftimo apertuitt
hocfuturum.an ita fe habeat an non.fi nobis
prius in mentem redegerimus, quid'nam eo

114 ALEX, APHRODISEI
rurn utriiqj fignificet; dico autem & id quod'
eftper fe,&id quod eft per accidens. Ciim is
ante recte habere dixiflet, conatus fum quid
ab utroq? eorum in interrogatione pofitorS
fignificetur,exponere: dicens.eum quidcper
fealicuius curam &prouidentiam dici gere¬
re , qui cum fcopum fibi propofuerit eius cui
prouidet, utilitatem, eius gratia ea operatur
gerit,perqua: propofitum fcopum fe affe-
cuturum putat,fuarum aftionum finem fibi
conftituens,utilitatem eius cui prouidet. Per
accidens autem aliquid alicuius dicitur gere*
reprouidentiam,quando eo quific prouide’
re dicitur,nihil pro eius utilitate cui prouide
tur,agente,exaliquibus quae ab illo fiunt, iu
uari contigerit,nec ab initio id quod euenit,
illo cognofcete qui hoc modo prouidet, The
faurum enim per accidens inueniffe uidetur,
qui primo alicuius rei gratia fodit,nec feinue
turum expeclans. Et a fulmine aliquo perijt
per accidens, quod nec fulmen huius gratia
deiedtum fit, necuthoc fieret, cogitationepe
nitusuerfaueritis,qui fulminis fiiit effeflat
feu opifex.Cognitio enim alicuius eorii qua:
ijs confequuntur, quxfiunt alius rei gratia/
diffoluit nehoc ei fiat per accidens:quod per
accides quidem id fir,quod praeter rationem
uidearurfieri. Pranotio autem eorum qua:
cx ratione fiunt, fignum effe uidetur. In his

«iVABStlONVM LIB. II. ifj
enim & rjs qua? fic fiunt,non prjdicam lis per
accidens.Et ille,nec in alrjs quidem.Itaque et
fortuna per accidens caufam e fle dicentes, ip
fam propemodii definimus, quod raro fiar,
non quod non prguideri pofsit.Atqui,inqua
<go,ciim fit eiufmodi quj &per fe,& quj per
accidens fit,prouidentia,noti amplius exifti-
mo multis tibi uerbis opus fore,ut non exifti
mes efle fufficientem interrogationem, quae
uultprouidentiam, & in eam quae eft per fe,
&in eam quae eftper accidens,folas diuidi.
Redfe dicis, inquit.fi quis enim cognofcit uti
litatem qua:ad aliquem peruenif,ex fis quae
a fe alius rei gratia fiunt: exijs qua? praedi¬
ca funt daru eft,quod nec per fe, nec per ac¬
cidens,hic illius prouidentiam gerit, qui hoc
modo ab aliquo eorum qua? a fe fiunt, iuua-
tur.Quid autem,inqua ego,fi prjter id quod
cognofcit eam qua? ad aliquem redit,utilita¬
tem,id etiam eius uoluntatefiat, non adhuc
longius abefle dices,talem prouidentiam ab
ea quae eft per accidens ? Qua? enim fic fit,ad
ea prope accedit qua? per ie fit: qua? illius grat
tia cui prouidet, omnia facit.Per accidens au
tem id quod alicuius alius rei gratia facit: no
cognofcit autem eam,qug per illud ad ipfumt
redit, utilitatem, nec id uult. Quod a iit non
huius gratia facit,cognofcit autem, & uult iu
uari,id huius quidem curam 8C prouidetiam

h i gefle-v

,li6 ALEX. APHRODISEI
gelTerit,fed non per fe,necper accidens. Etfi
iuuet quidem,ad feipfum autem utilitate re*.
ferat:nec hocperfe,necper accidens prouide
tiam gerit. Etfiuniuerfalium quide aliquid
-per fe,particularium autem peraccidens,nec
hoc (impliciter,nec per le,nec per accides fin-
gularium curam gerit . Non per fe quidem,
quod non eorum gratiamon per accides au¬
tem,quod ncn aliud uniueriale a particulari
bus.In his enim omnibus,prouidentiam ge<
rere differt ab eo,quodfit perie principali¬
ter. Quid autem, inquam ego,de eo dixeris,
qui aliquorum quidem curam 8i prouideri*
tiam gerit, led eorum quorum prouidetiam
gerit, adfe utilitateip refert: Quomodo ui-
•demus St upiliones ouium curam gerere.Sf
bubulcos boum, Si caprarios caprarum. Si
militer 8t equorum pallores 8C fubulcos,eo-
rum qui a fepafcuntur 8i aluntur. Sed ij qui
ekm, inquit,& omnis qug fit hoc modo pro.»
uidentia,parum admodum differt ab ea qua:
fit principaliter,^ per fe. Aliorum enim quae
fimiliterfiunt,folusfcopus propofitus talis
prouidentia?,ad eam qua: efl per fe,facit diffe
retiam. Quid autem &L fi quis diceret,inqua,
quod illorum quidem perfefieret prouiden
tia, horum uero per accidens: uniuerfalium
quidem per fe: eoru autem qua: fub eis funt,
per accidens:aliquem ne alium modum pro
uiden*

Q.VAESTIONVM LIB. II. 117
uidctix diceret,quam eos qui ab initio dicti
funtiQuomodo enim,inquit, non alium: fi-
quidem quod commune,aliud quidem ab
unoquoq? eorum quae fub fe funt: fed in his
quide certe unum aliquod effe habet, & per
hoc eis illa communicat.quxperfefiutprin-
cipaliter.Et ego, illi:Exijs ergo qux didla 8£
in confeflbfunt, clarum eft, quod quocunq;
diftorum modorum prouidetiam quiipiam
fieri dicat,is nec principaliter, nec per accides
eam fieri dixerit.Manifeftum itacp,inquit. At
qui fi hoc fit manifeftum, manifeftum quoq;
eft quod prima interrogatio, qua quofdam
dicebas proponere, ne reiponfione quide di
gna eft: nec,qui per aliquem horum modoru
dicit fieri prouidentiam, prouidentiam tol¬
lit: ut is uidetur facere,qui per accides eam fi¬
eri dicit.Eo enim praetermiifo,ut alicui horia
modorum ea quam dij rerum qux in genera
tione mortalesqj funt gerunt, cura & proui-
dentia,tribuatur, dicere deos propter morta
lium falutem adtus fuos & operationes exer¬
cere,eftaDeo penitus alienum. Perinde eft
enim,ac fi quis dicat liberos 8t dominos effe
feruorum gratia, 8i fuas adfiones pro illoru
fit lute & ordine exercere: fiquidem aliorum
omnium domini Dei funt. Si enim in omni¬
bus,eo quod eft alius rei gratia, prxftantitis
eft id cuius, gratia aliquid eft: fiquidem pex¬
it } ftanrior

US ALEX. APHRODISBI
ftantior eft finis ijs quar funt ante ipfum: erit
ex fententia eorfi qui fic dicunt, feruus & mi-
nifterprxftantior domino,diuinisautemor
talia. Atqui in feruis quidem &C dominis di¬
ci poteft, mutuam quandam inter feefTe do¬
nationem, &ueluti permutationem per eas
aftiones,quxab ipfis exercentur. Domino¬
rum enim aftiones femori! falutis caufa fie-
ri:feruorum rurfus operationes ad domino-
rum falutem conferre . In feruorum enim
operatione dominorum falutem fitam effer
ut uterqj alterius quodammodo fit finis. Sed
Deorum falutem mortaliu affione opus ha¬
bere dicere,omnino abfurdum uidcri pofsit.
Quomodo enim non eft ei confimiliter ab-
furdum,finem Deorum, bonumij effe dice¬
re,in mortalium ordinatione & prouidetiav
idfcp cum uideat multa eorum quae furit in his
quae fiunt,illorum eife ordinatione indigna.
Sed fiDeus fuas exercebit operationes, non
fua,(ed mortalium falutisgratia,uidebitur ef
fe omnino mortalium gratia.Eius autem gra
tia faciet,ex fententia eorum qui eius fubftan
tiam in gerenda prouidentia ftatuunt. Quid
eft enim aliud Deus eiusfententia qui fic feri
bit?Quid ex niue enim reliquum fuerit, fi al¬
bum 8i frigidum fublatum fitfQuid uero, ex.
Igne fi calidum extinxeris,a meile autem dul
ce, & ab anima motum. & a Deo prouiden-
tiam?

Q.VAESTIONVM LXB. II. n?
tiam?Si enim in gerenda prouidentia Deo fu
um efle exiftat, ut uult is qui fic fcribit & di-
cirquidquid autem prouidentiam gerit, ali¬
cui prouidet: & prouidere, eft fuas asiones
exercere, eius cui prouidetur gratiaiomnino
necefle eft.ut Dei,quatenus Dei,a<5tio fit eo¬
rum gratia quibus prouidetur. uel quomo¬
do tibi uidetur?Et ille: Quidenim aliud dixe
rit,qui Deorum fubftantia in gerenda prou*
dentia ponit,ficut in calido ignis ? Quid igi¬
tur, inquam, non funt in omnibus imperfe¬
ctiora ea qu<e ad finem conferunt,ipfo fine?
Quomodo,inquit,aliter? Quid autem, no 81
quidquid proprias fuas 8C fecund um natura
afiiones alterius gratia exercet, id illius eife
gratia dicere neceife eft ? Et maxime,fi in ip-
fius fubftantia id tale fuerit. Maxime. Atqui fi
nis eftpropofitus aliquid aliud, cuius gratia
facit,quod facit.Et 51 in propria habet fubfta
tia ut fit alterius gratia, id imperfeCtum efle
necefle eft, 8C honore fecundum ab eo cuius
eft gratia.Ita eft, inquit. Necefle eft ergo,ijs
qui talem efle dicunt prouidentiam, qua Dii
mortalium gerunt, ut diuina immortalibus
imperfeCliora dicant, 8C ea illorum efle gra¬
tia . Quo quid magis impium, a Deorum
fubftantia 8C nobis anticipata notione ma¬
gis alienum efle pofsit?Et ille: Vera quidem
dicis,inquit. Et hsec ijsnecefle eftconfequi,
h 4 qui

IZO ALEX. APHRODISEI
qui talem & fic fieri prouidentiam dicunt: &
alia liis fimilia. Multa enim protinus ab ini¬
tio eorum quar hic fiunt, efle uidebutur.quae
cognitu digna non funt,nec ut ab eoru pro-
uidentia fiant.Abfurdum etiam ijs fequatur,
qui omnia diuinarprouidentia: tribuant: di¬
cunt autem etiam id folu efle bonum, quod
honeftum, &id in noftra efle poteftare fta-
tuunt,cdm ex eorum lententia nullum bonu
fit in poteftate hominis, cum fit diuinaproui
dentia,in qua Deis dicunt fuum efle confifte
re.Quare cieqs diflerere in id tempus differa
mus,quo plus nobis erit otij.Sed id agamus,
quod a nobis prius inftituta oratio poftula-
reuidetur. Quo ergo modo dicere oportet
fieri ex Ariftotelis lententia prouidentiam,
quando nec per fe,nec per accidens eum dici
musiplam fieri dicere^Sutautem prseter hos
inuentiplures prouidehtiae modi,quorum
quc'm nam efle Deorum proprium dicimus,
rogauerit qui(piam?Et ego illi:None erat no
bis propofitum oftendere,fa<ftam interroga
tioneab ijs qui Deos principaliter omnium
curam gerere dicunt,quaefuntin generatio¬
ne 8C corruptione, nec protinus ab initio efle
dignam, cui relpondeatur: fiquidem plures
funrmodi per quos dici polsit prouidentia
fieri.In duobus autem folis, per neutrum eo
fum fieri pofleofteufum eft eam,qujanobts
quatri*

Q,V AE STIONVM LIB. II. ui
quaeritur prouidetiam^Ita eft,inquit:fed quo
niam quod propofui, fatis a te explicatu eft,
aduerfus illos quidem fit abfoluta difputa-
tio.Noftri autem gratia aequum eft teijs quae
oftenfa funt, confequentia adijeere. Si enim
per eam quae ab Ariftotele dicitur, prouiden
tiam haec refutata cernuntur, quae praedidtis
efle opinionibus confequentia oftenfum eft,
hoc quotp non paruum fuerit teftimoniu ad
bpinionem,utueram,confirmandam.Deijs
quidem,non eft,inquam,facilis traftatio: 8C
maxime, quonia nemo eorum qui ante nos
fuerut,hoc opus unquam aggrellus eft.Nul¬
lus certe uidebitur, quod ego quidem fciam,
eorum qui non principaliter Deum reru hu¬
manarum curam gerere Ariftotelem fentire
dicunt,huius quaeftionis dubitationefic tra-
fta(fe,ut quae ab Ariftotele di<5la funt, often-
deretijs qua; a le dicutur couenire. Sed quia
& tu rogas, & ego refle habere exiftimo, ut
nos de eo,quoad eius poterimus,tra&emus,
hanedilputationem eoufqj differre fatius exi
ftimo,donec paulo maiorem affequamurfa-
cultatem eorum qua: dici poliunt: & quod e-
tiam timeam, ne quaeftioni pofsim finem im<
ponere, & cogar paucis tatum expeditis de-
fiftere. Eftitaqj hac in re omnis excutieda fo-
cordia. Simul etiam in hac quae erit de ijs di-
fputatione,oftendereconabor,eos etiam qui
h s Pia-

m ALEX. APHRODISEI
Platonis qHidcm decreta profi tentur, fibiau
tem ualdeperfuaferunt,nihil Ariftotelemde
diuina prouidentia dixifle, nihil nec fcienter
nec diligenter dicere.

Expo/itio contextus diSlionii, exfecundo JDc
generatione (j corruptione Artjlotelis , qua
aliter habet, quam in eius in ip fum commetario.

Hicejl dutem contextus, xxu
„ C^Iitacp procedit in infinitum ad id quod
„ ^3eftinferius,non erit necefle hoc quod eft
„ pofterius,fa<5tum efie abfolute,fed ex politio
„ ne.Semper enim alterum prius ex necefsitate
„ erit.Quare illud fadlum efie necefie.Siin qui
bus qiiod pofterius eft,ex necefsitate eft, in il
lisfolis uerum oftendatur: fi primum ex nc-
cefsitate,&id quoq;,quod eftpofteriusdn ge
neratione autem in infinitum,non eft, quod
eft pofterius,ex necefsitate, quod nec ipfum
quidem fiat: nec ante id quod poftremum,
fimpliciter quidqua ex necelsitate fiet, quod'
eafolummodo qugfiintinterpoftremum,id
quod eft necefiarium fimpliciter,afineha-
beant.Itacpnechocfuerit id,quod fit fimpli¬
citer ex necelsitate,Si enim illud ex necefsita-
tefimpliciter: tunc etia qua: ante ipfum fiint,
ex necefsitate erunt,unumquodq? fciliceteo-
rum qua: intercedunt,inter id quodfitadin-
finitum,ex pofi tione habes id quod eftexne
cefsi-

Q.VAESTIONVM LIB. II. u?
cefsitate.Si enim idem erit,oportebitid q> eft
anteipfum/imilirer quoq? efTe neceffariu.De
inceps enim illud erit ex necefsitate,fi id eft
poft hoc,& ita procedctibus. Na quonia nui
lu eft extremi! infiniti,# ex necefsitate facien
diimeftfimplicitcr,exnecefsitate fafla funt
etia ea quae ante ipfum fuerfit. Quibus rurfus
dfi ex necefsirate fiiit,confeques fuit & polire
mu ex necefsitate fieri, fi prima necefsitate fa
dia funt.No itidc autem & in jqs quae fiut,hac
licebit confequentia accipere: Si primii ex ne
cefsitate,etia id quod eltpolterius. Illud aut,
Quarefinon eftprincipiu infiniti,necprimu «
crif.Quare necefiariu erit facium effer aequi- «
ualet huic quod eft, Quare fi no eft finis infi-
niti.Principiii enim nucfincappellauit.quo-
nia ab eo fit principiu: ut etia que ante ipfum
funt,omnia debeat ex necefsitate fieri.Si aute
noita eft,nec haec cofequetia inipfouera eft,
quaedicit,Si # primu eft, id etia # eft pofteri-
us:eo quod h jc cofequetia uera fiat, in quib.
eft ultimi! # fit ex necefsitate. quonia ei # ex
necefsitate fit,hoc fequatur,ut & quj ante ip«
fum fint.ex necefsitate fiat:& uerii fit in uno-
quoqj ipforu illud,fi # primu eft,id etia # eft
pofterius. Neceffe eft enim, fi uera futura eft
talis confequentia,effe aliquem finem in iis
quae accipia tur. Quod aut principiu & fine di
<ir,per ea oftedit.qug poftea fic dixitiEoru au

ALEX. APHRODISEI

tem fiquidearterna futura eft, no fieri poteft*
ut in re£tii,quonia nequaqua fit principi»,ne
queinfra,ut in ijsquae futura funt,accipimus,
neq; fupra in ijs qua? fiunt.Illud enim, neq; in
fra in ijs, quae futura funt,principi], tanquam
finis, eft fignificatiuum.Eam ergo qua: eft in
ferius,principium effe oportet.fineceffarium
abfolute habitura funt qua fiunt:quia fihoc
fuerit fimpliciter pofitum,ut hoc quot# necef
farid futurum fit, uerum facium eft, fi quod
primum eft necefsitate,& iam id quoq; quod
eft pofterius.Eam aut quae eft fuperius,quod
fic illud accipere poterimus,fi quod primum
eft,etiam quod eftpofterius.

JJe M dgnete lapide, cur trdbttferrutn.

XXIII

Mpedocles quidem ijs qug funt ex utrif

JLv que fluxionibus,&Iapidis & ferri mea»
ribus aeporis iufta proportione inuice com-
moderatiSjferrum ad lapide ferri dicit. Quaf
funt enim ex magnete fluxioes, aerem qui eft
in ferri meatibus illos obturantem expellut,
& dimouent.Eo autem feparato, denfam SC
aceruatim fluentem fluxionem ferrum fequiv
Cum aut ferantur, qua? ex ipfo exiftunt flu¬
xiones,ad lapidis meatus, quia eis iufta pro¬
portione commoderatifint,& eis conueniar,
ferrum quoq? cum effluxionibus & fequiSi
ferri. Quarfiuerit aut quiipia, etiafi quod de

fluxio»

Q.V&ESTIONVM LIB. II. fc?
fluxionibus dicitur,concefliim fuerit, cur no
proprias fluxiones fequitur Iapis, adferrura
autem mouetur.Nihil enim magis ex ijs qug
difta funt,lapis ad ferrum,quam ferrum mo
uebiturad lapidem.Pneterea cur non etiam
finelapideferrum aliquado mouebimr,cum
ad aliquid aliud eius fluxiones denfe& cu¬
mulatae ferantur? Cur enim folar qua: fuit ex
lapide fluxiones, mouere poflunt aere ferri--
meatus obturantem,^ fluxiones reprimen*
tcm i Praeterea cur nihil aliud ad aliud quid-
piam ficfertur?Atqui multa ab ipfo dicuntur
adfeinuicem fluxionibus poros habere com
moderatos.Dicit itaqj,aquam in uini nume*
ro magis cenferhfed no uultin oleo. Sed neu
trum eorum fertur ad alterum. Democritus
autem et ipfe fluxiones,fluxiones fieri ponit,
& fimilia ferri ad fimiliatled & ad id quod eft
commune,omnia ferrnhgc fupponens,quod
lapis & ferrum fit ex fimilibus atomis copofi'
tum: efle autem fubtiliorem magnetem,Si ra
riorem,& inaniorem,& eum propterea leui-
us & mobilius adferru ferri. Ad fimilia enim
latio eft:& in ferri meatus ingredienda, mo-
uent,quae in illo funt,corpora,per ipfos pro¬
pter tenuitatem fubeuntia: qua: autem mota
funt,etiam extra ferri effluentia, & ad magne
tem applicari.tum propter fimilitudine,tum
quod plura habeat inania. Quae quidemfe-
s* quens

tl6 ALEX. APHRODISEI
quens ferrum,proprerffequentem & coglo-t
batam excretionem & motu,fertur etiam ip-
fum adiapidem.Non itidem auteIapis quo¬
que ad ferrum fertur: quia non habet ferrum
tot inania, quot Iapis. Sed magnete quidem
St ferrum effe ex ftmihbus compofita,admife
rit quifpiam. Quomodo aurem fi & in fucci*
no& palea.eandem quam illis eaufam eiTe di
cit, St in multis alrjs quae a fuccino trahutur/
fi omnia illa ex fimilibus funt compofita, no
ie etiam in uicem trahunt? Diogenes autem
Apolloniates ait, omnia duftilia ex fua natu
ra a fe humorem emittere,& exterius attrahe
rediaec quidem plus, illa uero minus: pluri¬
mum autem emittereferrum 8t xs. Cuius rei'
fignum eft.quod eorum aliquid exuratur, St
cofumaturin igne; & ea aceto St oleo unfta,
rubiginem acxruginem contrahant. Id au¬
tem eis accidere,quod acetum exipfis humo
rem trahat. Ignem enim eum qui inipfoeft,
humorem exurere: acetum uero unuquodqj
fubiens,attrahere:& eum qui in ipfo eft, hu¬
morem confumere.Ferro itaq} St trahente,et
plus humoris emittente, magnete, qui eftfer
ro 8t rarior, 8t magis terreftris, plus humidi
ex propinquo aere attrahere,quam emittere.
Id itaq} quod eftfibi cognatum 8t affine,in fe
recipere: quod autem noneft,exrrudere.EfTe
autem ei cognatum St affine ferrum,quod et

Q.VABSTIONVM LIB. II. \V7.
ab eo trahat,&in fe fufdpiat. Et per eius tra-
ftione,ferruquoqjattrahi,propterattraffio
ne eius,in ipfo eft,humidi,qug eft frequens
8C ueluti coaceruata.No itidem 8L magnete a
ferro trahi,quod neq? ferru fit tam raru &fpo
giofum.ut aceruatim effluente ex ipfo humi-
ditatem fufcipere queat, fed fi ita eft, cur folus
magnes ferru trahit,nullu aut ex alrjsid q» eft
fibi cognatfftficut ses & plumbum.Emittimt
enim &li£chumidu,& trahunt: & quaeda ijs
quoqjcognata funt & affinia, ficut& ferro
magnes.Deinde cur non alia magnes quocp
trahet ex folidis,quaeetia plushumoris emit
tunt: quorii etia eft ses.Non enim quia manet
quar trahatur, propter comoderationefequi
turillud,ex quo fluit quod trahitur.Sed quia
trahitur, eft probabilius, quod quoniam in
eo quod trahit,humor no maneat, fed dimit
tatur, ea magis moueri.Eft enim magis uerifi
mile, ex ijs id trahi quod trahitur, quoniam
plenum non fit id quod nahit, quam quo¬
niam fitnile maneat id quod trahit. Similiter
autem,ut fummatim dicam, neceflarium eft,
eum qui de hoc dicit, primum quaaere, quis
fit traftionis modus . Aliqua enim ui tra¬
hunt, 8£ ta&u ea quar mouentur,mouent.
Non ita autem & magnes. Eft enim immo¬
bilis , & nec ferrum tangens: 8C nec eum
qui intercedit aerem, in aquam attrahens,
ipfiira

k8 ALEX. APHRODISEI
ipfum per fe attrahit.Nam etiam qua: in ea Ili
pernatant,Sc funt leuiora,eo quod calido
quodeftinipfis, una attrahatur aer,trahit
fuccinum Si cucurbitulas. Non fic autem il-
Ie.In illis enim ignis motus & egrediens ,at-
trahit,quod prope eft,humidu: 8f attingens,
ut quod trahitur,id quoqj quod eftei contiv
nens una trahit. Sed magnes ferrum tatum.
Si enim traheret eum qui intercedit aere, fer-
renturomnia quaefuntin aere ferro leniora*
ad magnetem,priufquam ferrum.Videtiirait
tem & matrix trahere,&ueng,&membra nit
trimentum:magnes autem nortita trahit fer
rum.Eorum enim qusecunq? trahunt, qtiod
aer 8i humidum quod intercedir,primum at
trahat,hoc faciuntper accidens. Trahere tti-
detur &L fol aqua. Mutata enim propter folis
caliditatem,furfum fertur ad eum locum qui
eftfecundum ipfius naturam,qui furfurn eft,
ubi eftfi^fol.Non fic lapis: non enim mutat
ferrum.Trahit etiam nutrimentum animal:
& quicquid eft appetendum 8C deflderabile,
facit id quod eft inter ipfum, 8t id quod appe
titjfibifimile.Non enim nutrimentum fit id
quod intercedit,nec hoc trahitur: fed id g> in
tercedit,ab appetendo motum, tradit forma
ei quod mouetur,ficut fi t & in uifu.Sic & fer*
rum ad magnetem fertur,non ipfum ad ie ui
trahente,fed eius defiderio, cuius ipfum qui-

*l.VABSTIONVM LIB. II. iif
dem opus habet:id autem haber magnes, ui-
deturenim magnes lapis e (Te, quiGr^ce^/ef#
fI tis appellatur: fed humore quidem certd
iam exhauftus di exinanitus, uel a tempore*
uel ab aliqua alia caufa. No folum enim quae
funtfenfu praedita Si animata, id defideranr*
quod eft fecundum fuam naturam:fed multat
etiam ex inanimatis fic habent.

Expofitio eius quod in feciido Anflotelii Di
ttnimdftdttm pofl principium dicitur .

X XII11

D icimus unii aliquod eiTe genus eorum «
quae funt,fubftantia. Eius aliud quide <i
eft utmateria.quodperienonefthoc quid-«
piam: aliud autem forma Si figura,per quam <«
dicitur hoc quidpiam.Et tertium,quod exijs <.*
conftat.Hoc quidpiam in qs quae formam Si <«
figuram oftenderint,& habuerint,dicitur.V* «
nicuicp autem materialium ex forma efle eft.

In fimplicibus itacp Si primis corporibus, no
eft omnino per femateria hoc quippia,qudd
prima,& quj eft proprie materia,ijs proximd
fubiedla Si fubftrata fit.In compofitis autem
corporibus,non eft utiq; propinquius fubie-
<ftum,quae prima eft Si proprie materia, fed
fubiefta corpora funt eis materia: fiquidem
qus uocantur elemeta,funt eis materia.Qui
teeriteoru quidem materia hoc quippiam,
i Non

l 5 o ALEX. APHRODISEI
Non tamen,quod ex ipfis faflum cft,ut id fit
quod faftu eft,habct ex materia, &C eo quod
eft exijs qua: funt illius:fed a forma qucfafta
eft in certa qualitate pnedicta compofitione,
&C mixtionefubiedtorum 8i fubftratorumci
corporu.No enim quia ignis,& aer, & aqua,
& terra funt carni materia,ab ijs caro et appel
latur,& eft:fed ab ea,qua:fadlacftin ipfis,for
ma,quatenus effe eft carni, qua ex ipfis fadla
eft.neqj enim illa ab initio in carne adhucfer
itantur: led quemadmodum in fimplicium
corporu generatione,materia,quar ipfis fub-
iedla eft,ea aute erat prima, non erat ipfa per
fe hoc quippiam.fed ipfa tame fubfiftebat, in
aliqua alia forma exiftens,8fperea exiftens
hocquippiam. Id enim quod fit ignis, fitper
mutationem materiar,qua: eam qua: prius in
ipfa erat,forma amittit,in ignem autem mu-
tamn&non quia ex aere fadla eftipfi muta¬
tio,ignis habet propterea fuu efle per aerem.
Sicut ergo nec materiae in ignem mutatio, fic.
nec copofita corpora, quibus qua: eftproxi-
ma materia,eft hoc quippia,a fiibieftoru fibi
corporu forma fuu eife habent,fed ab ea qua:
exillis,Sc ab illis fir.In omni itaqj reuerfi eft,
quod cjuaecunq; ex utroqjffmul fubftatia co-
ftitutaeft,aformahabetid effequod eft. Cu
hocitacp habeat,uerum eft quod in ex utroq;
fimul conftitutis fubftantijs,id quod unaquf

«vVAESTIONVM LIB. II. Mt
que earum &eft& dicitur, hoc earu efle for¬
mam. Quare quoniam animal eftex utroqj fi'
mulcoftituta fubftatia: ut fit aut animal &C di.
carur,hoc &: ab anima habet,& per anima:a-
nima fuerit animaliu forma. Ita aute Si alio¬
rum quarfunt prgter animalia, animatorum.
Quod aute forma eft anima, oftendit hac uia
ufus.In fubftantia alia quidem eft materia,a-
lia uero formaialia uero quae ex utroqj iimul
conftat.Et,qus ex utroqj fimul coftat, ex ma
teria& forma habet,ut fit hoc aliquid.No au
tem a materia,fed a forma,quae in ipfa eft,ac¬
cipit,ut fint naturalia corpora fubftantia:: o-
perantur enim,&hoc eft euidens. Et quia c5
pofita eft fubftantia, cum naturale corpus di
ftinxilfet,qu6d uitam habeat,corpus eft e na¬
turale id accepit,quod uitam habet,fubftan-
tiam icilicet compofitammon quod non etia
naturale corpus fit per fe fubftatia, & ex utro -
que cop'ofira:fed quia iam apertu eft, quae'na
fit ipfa, & ex quibus compofitatex corpore c»
nim naturali Si uita,qu;e eft anima. Cum au»
tem accepiflet id,quod uitam habet, corpus,
<ife ex utroqj conftitutam fubftantiam, mate
ria&forma^: &oftendiflet, quod anima nec
fubieftum nec coi-pus eft in animali: oftedir,
quod qug performa fubftantia eft,anima eft.
Vel enim ut forma,uel ut materia, in ipfo fir,
oportet.

tjt ALEX. APHRODISEI

C -silius loci ex fecundo AriJloteliiDt
anima, expofitio, x x v

On enim talis corporis,quod quid eft

efle, &C ratio, anima, ied naturalis,

»> quod habet principium motus,& ftatus in fe
ipfo.Sed fi tale eftid quod eft naturale, quo¬
modo coelefte corpus adhuc naturale fuerit,
quod non habet ftatus principium in feipfof
nuquid ftatus principium quodammodo in
fe habet.fiquidem per partes quidem moue-
tuntotum autem ftat ut totum ?In eodem e-
nim femper eft. Vel non dixit de omni natu¬
rali corpore,fed de eo in quo eft anima. Velil
lud:Quod habet principium motus & ftatus
in feipfo,no dicit de naturali corpore, fed de
eo quod habet animam.In ijs enim anim$(ft
principium,motus,&ftatus.

Itus ex eodem locus» xxvr

S Emen autem & fnnfhts.quod eftpoten*
tia tale corp us. Per hoc maxime oftendi
poteft, animam non efle in fubieiflo.Si enim
inftrumentarium corpus, in quo eftanima,
ab anima habet ut fit inftrumentarium: K ne
que antequam habeat anima,erat inftrumc-
tarium:nec poftquam receflerit eft inftrume-
tarium,non fuerit in ipfo ut in fubiefto. At¬
qui non eft in aliquo alio corpore > quam iit

hoe.

Q.VAESTIONVM LIB. II. i»
hoc.Semen enim eft animatu potentia,quod
pofsit fieri tale corpus,cuius eft anima perfe-
ftio,& cui id efle eft quod habet ab anima.
Alius ex eodem locus » x x v 11

D icimus ergo, confiderarionis accepto “
principio, diftinftum efle animatum “
ab inanimato,per id quod eft uiuere:hoc eft, “
per id quod uitam habeat corpus. Per id qui “
dem quod accepit corpus habens animam,
eam,quar ex utroi# fimul conftat/ubftantia:
omnem autem qug conftat ex utroqj fubftan
tiam,efle ex materia 8 C forma:per hoc often-
dit corpus non efle in fubiedlo, fed ipfum ef-
fe fubieftum.Et poftquam animg tradidit de
finitionem,efle primum perficientem aflum
corporis naturalis inftrumentaripperinde ac
nodum latis oftenfum eflet.animam efle for¬
mam : quod in prardifta definitione nodum
caufa fatis apparerer , propter qua forma eft,

& perficiens acftus talis corporis: rurfus fupe
rius refumens,hoc ipfum conatur oftendere.
Et primum quidem exponit facultates ani-
mj.Etcum earum quidem alias oftedifletef-
fe primas,& ab aliis feparabiles:illas uero fe-
<undas,&in eis eflequendam ordine often-
diflet, & quod uiuere quidem animatis efta
nutriente anima: animalibus autem, utfint
animalia, a fentiente:& in fenfib.quoq; often
i 3 differ

U4 ALEX. APHRODISEI
diftet eife quendam ordinenv&hos quidem
eifeprimos,& qui ab aliis non feparanturaL
los nero fecundos, &ab ijs qui funt anteip*
fum,infeparabiles:qusefi uiffet autem etiam,
utrum uniufcuiufcp facultatis animae anima
dicere oportet,an partem animg:& (i pars,u.
trum eft ratione tantum feparabilis,an &lo-
co :8C plurimas eius oftedilfet facultates, qua
folum ratione feparantur. Deintelligetiaau
te aliqua dubitatione dixiifet, 8C per ipeciecf
fe dixiifet animatorum differentias: & eorii
quidem alia omnes habere facultates, alia ue
ro aliquas,alia uerd unam folam: poftea oftc
dit,quomodo forma animae, & perficiens a-
«Ttus, quod fcilicet cu,ea corporis fit aliquid,
8C fubieflo fit fimilis.ab eo quoq; feparari no
pofsit.Demonftratio autemefthuiufmodi.
Accepit in omnibus quae dicuntur eife, ut ta¬
lia fint,qualia funt,primo & fecundo: & qua
tenus quidem primo dicuntur, effe illorum
formam:quatenus autem fecudo,fubie<5tum
eife & materiam,quae illam formam cotinet,
Er cum hoc inductione confirmaiTet,aiTum-
pfit,quod etiam uiuere animalia dicutur,per
id quod primam habet animam. Quod oim
ita habeat, oftenfum eft animam eife corpo»
ris formam, quod eam habet:corpus autem,
(materiam.

Quod

Q.VABSTIONVM LIB. II. 13J
QaodmdUrid non ejl genus, x x v t r i

C Ommunia gen eri &L materia: hjc funt,
quod 8t pluriu fint comunia: & quod
prima funt natura eorum qua? fub fe funt, 8C
per quae funt communia: & quod formae ali¬
cuius ac fpeciei ad ip(a,appofition e,differen¬
tias accipiant. Sicut enim cum fit communis
materia,formaequaein ipfa fiunt, per ea quae
eft inter feinuicem.differentiam, differentias
faciunt,et id quod eft ex utrifqj compofi tum:
Sic&ciim fit genus commurte/ormaefeufpe,
cies ac differentiae,ipfi' coiuncfae,per eam qug
eftinipfis differentiam,faciunt eam qua: eft
lngeneribus differentiam. Quae enim eadem
funt,alia fiunt,eorum quae differunt,appofi-
tione. Nunquid autem ipforum fuerit inter
feinuicem differentia,quod no fimiliter fe ha
beat id quod eft commune,ad formas feu fpe
des,quarum eft commune < Materia enim eft
communis,uti^s fubiectum,quorum eft com
mune.Formis enim fubieffaac fubftrata eft.
Genus autem eft commune, ut quod defis
praedicetur, quorum eft commune.In fub-
iefta enim materia formae fiunt, ut in aere
figurae. Non fic autem formae feu fpecies in
genere.Generaautem deijs quorum funtge
neravpraedicantur. Ac materia quidem & to¬
ta fimul accepta communis eft, quod omnes

ALEX. APHRODISEI
in fe habeat formas materiales: Si unaqueij
<ius pars per fe communis,per omnium fit a!
ternis cotrariorum fufceptrix. Genus autem
eftipfum quidem commune formarum,feu
ipecierum.Quod autem ipfius eftin fingulis,
id communeno eft. Necpenim fieri poteft.ut
quod in Socrate animal eft,in aliquo fit alio.
Et materia quidem res eft, di fubfterniturae
fubrjcitur,unicuiqj figillatim conferens,ad
hoc ut fit. Genus autem, fi ut genus acci¬
piatur, non eft res aliqua quae fubfternitur
ac fubijcitur, fed nomen folum , Si quod
non in hypoftafi ac fubfiftentia aliqua, fed
»n mentis agitatione, ut fit id quod commu¬
ne eft, habet. Iam 8i materia quidem eft e*
fiam numero incorruptilis. Genus autem ha
bet per fpeciem ut fit incorruptile,&per per¬
petuam Si non deficientem eorum qug fiunt
fuccefsionem. Quod eft autem ipfius in fin¬
gulis , eft in corruptile. Ad haec materia qui¬
dem quar eft utriufq? fimul iu nitar fubftanti*
pars,in eius quod ex utroq? coftar, corruptio
ne,ieparatur& feruatur. Genus autem eft e-
fiam in fimplicibus. Talia funt enim forma¬
rum 8i accidentium genera. Non enim com-
pofirum,nec ex utroqj compofitum,ut ex for
tna 8i fubiefto.nec ex qualitate, nec quantita
te, nec ex aliquo eorum generum qua:funt
prictier fubftantia.Itvea autem qua: ex utroq;

Q.VABSTIONVM LIB. II. 1)7
firmi 1 conitar, 8i eft materialis fubltantia,con
pofitum quide eftid quodgenus eft,& quod
commune,utin ipla compofitum.Sicut enim
fingularia funtin animali compofita:fic 8i ip
forum formxfeufpecies, ac genera. Animal
enim formam aliquam fignificatcum mate-
riailed non eft altera pars eius,quod ex utro»
quec6ftat,utmateria,Sedhocipfum,elfeani
mal,eft efle ex utrifqj copofitum. Quare nec
fimiliter ac materia feparari poterit. Cum e-
nim aliquid ipeciei in fui ratione ac definitio
ne habear,in corruptione totius, quae fitper
fpeciei corruptionem,ipfum quocp per corru
ptilis communionem corrumpitur. Quare
quod in Socrate eft animal, cum fit pars quo
damodo generis,corrupto Socrate, no rema
ner.Itide etfi omnia quae funt in fingulis,ani
malia corrupta fuerint,tollitur etia quod eft
Utgenus,animal,cu materiae nihil liuiufmo-
diufuueniat. Sed nec forma:feufpeciesfunt
fimiliter in materia 8i in genere, In materia
enim fit omnis forma, cu fit fine forma ex fui
ratioeac definitioe. In genere aut, qua: prius
fuit fpecies,& qug eft comunior,in omnibus
quotp qua: funt fub genere,formis compre¬
henditur. Quarenec omnis forma utiqj fit in
genere,quod pars ipfius qua:praeuenir, gene
ris compleat naturam.Differentiae aute quae
id quod eft commune fpeciei diuidunt, funt

1)S ALEX. APHRODISEI
ea? qua? generi coniungun tur. Quare genus
eft ab iis quidem infeparabile,quorum eft ge
nus:& una cum ipfis corrumpitur, & non eft
formarum,fed partis formarum fufcipiens:ei
non eft earum fufcipiens ut fubie<5lu,fed me¬
tis agitatione fumptum ,&abijs feparatiim,
cum quibus ipfifuum efleeft,cum materia fit
prima omnis materialis corporis. Qua? enim
quodammodo non erat per propriam ratio#
ne,fufcepta forma aliqua,qu? prius erat prin
cipium,fit hoc quippiam, & quod exutrocp
conftat. Genus autem ab his materialibus SC
lingularibus efieaftumens,per ieparationem
eorum quae differentiam ipfius oftendut,&
faciunt. Ac materia quide omnibus quae iimt
in generatione &corruptioe,caufa eft ut fint
8C fubfiftant.Genera autem rjs qua? per mate
riam efle &C fubftantiam habent, acceduntdia
bentia ea qug iunt eius,quod ipfa componit,
per aliorum,qua? ipfi fimul infunt,fe*
parationem,per intelli-
gentiam.

Q.VAESTIONVM LIB. II. U?
ALEXANDRI APHRODI.
SEI ]SI ATVE^ALIV M

difficilium quxftionum,8i earundem
folutionum,Liber Tertius^

Quid efl yeminifcentid. i

IipJlpEminifcentia eftinuentio per inqui
n n£B%fitipnem uifi, quod aliquado fuit in
p jpKar coroore.in quo eft anima ientiens.
Expofttio eius, quod dicit Ariftoteles in fecuit
do De anima, contemplans enim fit id quod ha -
let[dentiam, quod non ejl alterari. Inipfum
enim efl incrementum, (j in ddlu.m perfi.*
cientem . 11

C Vminfecudo libro De anima dixerit
Ariftoteles de iec ii da faculta te qua; eft
exhabitu.quam fecundam facultatem appel
lauitfprimaenim erat facultas, qua;adreci-
piedum eft habitum, aptitudo)cnm ergo de
ea ficdixerit:Contemplans enim fitid quod “
habet iciehtiam,quod non eft alterari. In ip- te
fum enim eft incrementum,&in aflnm perfi “
cientemmel aliud genus alterationis. Quare “
no aliter illic dixerit quifpia, id fapit &C pro “
uidet,quado fapit Sfprouider,aIterari,quam “
nec domus gdificatore,quado domii jdificat. “
Quod itaqj ex eo eft potetia ad aftum perfi “
ciente in intelligendo &prouidedo deducit, “
non

«4® ALEX. APHRODISEI
non doCtrinac nomen, fed aliam habeat cag
nominationem oportet. Harc ergo cum dixe
rit,in illius expolitionem uniuerfum quadi,
tum eft,an in aCtum mutatio,motus eft.Si e-
nim non eft alteratio,multo magis non fue-
rit ullus ex aliis motibus. Quod enim ab in-
telligentehabitu adintelligendum & operJ
dum mutatur,mutatio non fuerit: fiquidem
alteratio eft,per affectionem mutatio. Ea au
tem non eftper affeCtionem mutatio, fiqui-
dem in idipium eft incrementum: &i ea quae
fit ab habitu operatio, eft habitus conferua-
trix,&eius perfectio;fiquidem unicuiqj finis
eft id cuius eft gratia, omnis autem habitus
fit fui aCtus 8t fua? operationis gratia. Si aute
non per alterationem, qui fic agit, mouerur,
m ulto magis n ec per locum, n ec per auCtio-
nem corpus mouet. Corporum enim fun t ta
les motus.Etenim quarper artes fiunt, habi¬
tuum aCtiones, per motu quidem fuit, 8i cor
porali minifterio indigent: fed quatenus ip-
fiefunthabituum perfeCtiones, motus non
fuerint.Nunquid ergo melius eft iplas elfe a-
liquas generationes dicere, fiquidem ad ea¬
rum , quarum lunt.lubftantiaru perfeCiione
coferuntfln unoquoqj enim eorum quarper
generatione habent quod fint, ad perfectio¬
nem procelTus, eft pars ipfius generationis.
Qyodammodo ergo generationis artis pars

Q.VAESTIONVM LIB. III. 141
eft,qu;eflb habitu in aftum per aliquoru mo
tu fit mutatio.fit enim per motus, omnis ge-
neyatio. Sed fi hoc in artibus dicendum eft,
nunquid hoc quocp dicere oportet, in ijs qug
funt etiam ipfxquardam operationes per co
templatiuas fcientias"’Eft enim multo magis
in ijs rationi confentaneum,non efle motum
aliquem.Sed fi haec quoqj oportet generatio
nes dicere: omnis autem generatio fi t per mo
tum: per quaedam qua: mouentur, fiet talis
generatio.Oportet autem primu fciri,ad cu¬
ius perfeCtionem talis aftus conferat. Non¬
ne qua: fecundum artes quidem fiunt, ad ar¬
tium , 8i eorum qui artes habent, perfeCtio-
nem.quatenus funt artifices ? In intelligentia
autem uirtutibus,8£ contemplatiuis habi¬
tibus, ad hominis perfectionem contulerit,
qug eft horum habituum operatio:fi quidem
hi habitus funt hominis perfeftiones,quate¬
nus eft homo. Proprie enim homo eft, qui
hos habet habitus, 8t per eos operatur, per
quos habet ut maxime 8C proprie fit homo.
DoChina: aurem funt motus &C alterationes
horum habituu eifeftrices. Ea uero per qua:
fit hominis perfeftio,earum quoq; que ab ip
fis fiunt, operationum caufie iunt: fiquidem
quicquid habet habitu,ftatim peripfum ope
ratur,nifiquid impediar. Eoritm autem qute
impediut.fublatiOjCtia cum aliquo motu fit.

Expo-

i 4 i ALEX. APHRODISEI

Expofitio eius loci, infecTido Jje anima,inquo
de fenfu loquitur: efl autem hic, His autem de/i
mtis, dicamus communiter de omni fenfu .
ui

P Oftquam dixit de nutriente anima: fa¬
cultate,ad dicendum de fenfu tranfir.Et
primum quidem in uniuerfum 81 communi
ter de fenfu dicit.Poftea autem progreflus, fe
prfum de unoquoq? dicet.Primu ergo fumit,
fenftim in eo fi'eri,qudd aliquid moueatur&
patiatur.Per motum enim alique 8i affectio*
nem fieri uidefur. Cum autem fumpfifTet,feit
fum per alterationem 81 affeflionem fieri: 8£
affeftionis,& eius quod eft pati & affici, mc-
minir,quodalrjs quidem uideaturfimileafi
mili pati,ali|s uero contrariu a contrario. Ha
ius autem meminit,quod ad tradedum quid
eft ienlus, utile eft ftatutum eflea quo patiii-
tur ea,qux patiuntur, Antequa autem deeo
aperte &i explanate traderet, cfi primfi dubi-
tafltt.cur fenilis,quae funt in fenforijs,fenfilia
no apprehendat,ied ea fola quxforis funt:S£
lbluifiet,quodid quod eftpotetia, fenfuseffi
fenfus enim ad fenfile refertur: fenfiie autem
eft,quodab ipfo eft feparatu: nihil enim afe-
ipfo patitur.perafteftioncautc feu pafsione
fit fenfus. quandiu ergo no adeft fenfus.fen-
fuseftpotetia.SupfiiTetautejfemire dici duo
bu6'

Q.VAESTIONVM LIB. III.
busmodis,aClu&potentia:fumpfit<S£ hunc
quidem effefenfum artu,illum uero poten¬
tia; fimiliter & fenfile. Cum fumpfiifet autem
etiam per affe cii o n e, fe n fu m, qui eft potetia,
fieri fenfumaCtu: dicit deinceps de eo quod
patitur,a quo patiatur,quod paulo ante mo*
uit.Et cii fumpfiffet,qudd quidquid patitur,
ab eo patitur quod eft mouens, 8i a<5tu eft id
g> illud quod ab eo patitur,efle poteft: ex eo
oftedit,quod fieri quide poteft ut fimile patia
tura firmli: fieri etiapoteft,ut a difsimili. Pati
tur enim difsimile.Paifum aut fit fimile. Hoc
aut ei rurfus utile eft ad hoc, quod fenfus qui
eft potetia,fi per affectione fi t,paties quidem
ageti fit difsimilis, q> eft id q> eft fenfile: paflTi
aut & faCtu,elfeipfi fimile. Quibus deinceps
fubiiixit,fenfum hiicefte quide potetia,illum
uero aftu.Eius aut quod eft potentia, & eius
quod eft aftu,facit diuifione: uolens per hoc
oftedere,quod no proprie fenfus pati dicitur
moueri.Non enim cuiuslibet facultatis in a-
Ctu progreifus,fit per affeCtione SC motu.Du
obus enim modis id <j> eft potetia fcies, fimili
ter & quiduis aliud, dicitur.Nam St q> natura
aptu eft ut potetia fufcipiat,eft potetia fciens:
fed etia q> iam habet, & fcictia fufcepir, no aiit
per ea operatur,eft potetia fcies: & per hoc 5 »
no eodemodo dicatur,oftedit.Poftqua aute
dixilfet, 3 , 6 £is quoqj qui habet iam fcie n tia.

144 AI-BX. APHRODISBI
non autem operatur,ipfe etiam utiqj potrn-
tia fciens dicatur:adiecit,quod qui nec conte
piatur,nec agit,is eft.qui proprie fciens dici-
tur potentia.In quibus eorum dicens differe
tia,qui dicantur potentia fcire,oftendit quod
eorum quidem qui dicuntur fcire potetia.pri
mus qui eo quod natura aptus fit dicitur, no
aliter in hoc ut aflu fiat, mutatur, quam per
hoc ut patiatur & alteretur. Per difciplinam
aute & doftrinam iam habens, non amplius
peraffe<ftionem &C alterationem ad operan¬
dum mutatur.Cum autem oftendiifet, quod
non cuiuslibet quod eft potentia, in adhun
fit mutatio per affe&ionem 8C alterationem:
deinceps &. cius quod eft alterari, & eius
quod eft pati,diuifionem fecir.&fumpfitalii
quidem eifequarfit a contrario, corruptio¬
nem,Si difcefsionem ab eo in quo erat: fftut
patiuntur omnia,quae in contraria mutatur:
aliud uero quod paritur,efle dixir,non quod
corrumpatui-,fed quod feruetur,&incremeit
tum fufeipiat, quatenus id habet ab eo quod
eftaftu,& fimile. Qmeenim per habitum 8C
per eiufmodi facultatem eft operario,cum fit
habitus perfeftio, non fi t per mutationem in
contrarium,fed peream quarefteiufdem, ab
otio 8£ ceifatione ad operationem. Id enim
quod habet icientiam,fftpeream operans,
quod eft in ipfum & fimile incremen tum.Si-

Q.VABSTIONVM LIB. IU. 14J
militer 8i crim dixiflet, qitod potentia fe ha¬
bet ad actum,quomodo 8i qualis facultas.8£
ad qualem aftum,oftendit adii Ciens: Cotem
pians enim fit quod habet ("dentiam,quj mu
tatio non eftalteratiO:fiquidem alteratio, ex
alio in aliud,8C ex contrario eft mutatio.Hoc
uero ex eo quod fic habet potetia, in a dium.
In ipfum enim,hoc eft id quod habet,& qua¬
tenus habet,fit incrementum: uel fihgc etiam
alteratio dicenda eft,fuerit aliud genus;8C a-
liaqua:dam natura alrerationis. Praeterea au
tem quod pati ei quod eft alterari,ut aequiua
lens acceperit,oftendit dicens, quod non eft
alterari.Ei enim fuerit aequiualens, quod eft
non pati. Quod poftquam oftendit, adierit
non efle dicendum, eum qui prouidet &in-
telligit, alterari .Si autem no alterari,neCmo-
ueri,Si autem non alteratio,clarum eft quod
nec per locum,nec per quantitatem eft muta
tio.Talis eft & eius quod potentia fentit,ad
id quodeft adhifentire, audiio & mutatio.
Quare fenfus eft communius alteratio.Cdm
harc aut dixiflet,poftea perfeqititur,qug'nam
ex eo quod eft potentia, ad id quod adiu eft
mutatio,eft alteratio,& qua* non.Quae enim
fit exhabitu in actum, qua:fic fit ut qui ha¬
beat,intelligat,& prouideat,quia non fit per
dodirinam.non eft alteratio, nec motus, fed
aliquod aliud mutatiois genus: fub genera-
: k tione

m

1*6 alex, aphrodisbi

tionc enim fuerit eiufmodi mutatio: fiquide
illud perfici, & ad id quod fit incrementum,
eft quodammodo ex materiali potetiainha
bitum mutatio. Quae autem fi t per dodtrina
aliquam & difciplinam,uelnecipfam peraf-
feftionem fieri dicendum eft,fiquidem &ip-
ia in aflum euadat,eo quod habitum &pcr.
feftionem habeat ex materiali potentia: Ge¬
neratio enim quodamodo eft eiufmodi mu¬
tatio . Vel fi' etiam talem mutatione dicat qui
fpia.quod formae fit naturalis fufceptio, duo
funt dicendi alterationis modi, 8i ea quae fit
ad habitus,& ea quae natura fit,idcp quod eft
fecudum naturam.Eorum autem ea quppo-
teft,id quod poteft, melior pars eft: ea inqua
quaefit fecundum naturam ipforum, quam
qua: a melioribus habitibus fit,in priuatiuas
affectio nes. Haec aute cum dixiffet& definijf
fetjtranfijtad fenfum, & oftendit quae'na eft
prima potentia,& quomodo,& a quo in ha¬
bitum mutatur talis facu!tas:quomodo aute
& a quo fecunda mutatur in aftum. & dicit,
eam quidem quae ex materiali potentia fit in
eam quaeeftperhabitum,agenerante fieri,
uidelicet animal. Quod enim generatur,non
dum habet fentientem habitum ,fed eft eius
quiefle poteft habitus capax. Generatu aute
utiqj habet fentiente habitu, ffcut&id quod
fufeepit fcientiam. Ciim aut oftendifTet,quo¬
modo

Q.VAESTIONV M L.IB. III. t 4 ?
modo utrunqj eorii qug funtpotetia,in fenlii
eft.adiecit quod etia per a&ii fentire fimiliter
dicitur,ac in telligere & conteplari. In hoce-
nirti folu differat,fenties 8C intelligens operi
tio. Foris enim, 8C non in eo q> fentit,eft id q,
ab ipfo auditur & uidetur.Similiter aute 8£ ia
alijs.Vniufcuiufqj aut cauiam reddidit, quod
fenfus qiiide lingularia apprehedat. Fieri aut
nopoteft utfmtin eO q> lentit,fed propria ha
bct fubfiftetia.Scien tia aut & intelligctia unt
uerfalia conteplantur,quaein uniuerfum pro
priam no habent fubfiftentia.fed in ipfa funt
cogitatione quodammodo:eo quodamodo
adiefto, quod lubiiftetia quidem his quoqj,
&caufa utfint,eftin ffngularibus. Vt autem
comuniafuu effe habent in eo quodeft intel
ligere,& eft ut eoru qu® funt comunia, ipfo-
rum effe in intelligctia intelligente: quare &
mete quide agitare 8C cogitatione uerlare,eft
innoftra poteflate: in noftra autepoteftate
non eft in telligere. Ad id enim quod eftprae-
fens,& praefentis eft lenfus. Senfilium autem
prsfentia non eft in noftra poteftate.ut ea ha
beamus,quando uolumus.Vtautefehabent
fenfus,fic 8i artes,quae funt circa fenlilia. Ne¬
que enim in illorum qui illa habent, eft po-
teftate,ut quando uelint operentur, quod
eis ea adefle oporteat,circa quae operentur.
De fenfilium autem Sfintelligibilium diffe-
k i rentia,

i 4 8 ALEX. APHRODISEI
rentia,plura dicere differens,nunc dicit, mtn
te quidem agitare, 8i cogitatione uerfare.effe
in noftra poteftate,fentire autem non eiTe: &
ijs qua: ditfla funt & oftenfa,fenliii adaptaris,
communem fenfusrationem tradidit. Often
dit enim primum quod dupliciter dicitur, id
quodeft potentia, aliter enim dicitur puer
dux exercitus efle pofle, aliter ucro qui eft
perferflus.neqj enim fimilis puer eft ei,qui lia
bitu quidem habet,fed nondum operatur:
prout eftfecundum figniftcatura eius, quod
eftpotentia.potentiafentire, & fenfum dici
potentia.De quibus facultatibus &L potentijs
cum dixiflet, quod quoniam non eft nomen
fortita earum differentia,ratione autem aper
ta euafir.eo quod eft pati 8i alterari, utedum
eft ut proprijs nominib. mutationis eius quj
fit ex eo fenfu qui eft potentia,ad eum qui eft
acfus,quoniam alia ipforum propria nomi¬
na non habemus,uenit ad fenfus tradendam
rationem: 8C dixit id quod eft potentia fen-
tiens.efle quale id quod a&u eft.Acftu autem
fenfus eft id,quod a fenfili quidem patitur,ut
quod nondum fit ei fimile: paffum autem af<
fimilatur,& eft quale illud. Paffum autem di
xir, tanquam aequiualens ei quod eft altera¬
rum.Tradita autem hac definitione, non tan
quam fit fenrireproprie,fed propter proprio
rum nominum inopiamioftenfum eft enim,

Q.VAESTIONVM LIB. III. H?
quod non eft eius quod fic eft potentia, in a-
ftum mutatio,nec affe£tio,nec alteratio, nec
motus:ad dicendum de unoquocj fenfu feor
fumtranfijt.Eorum autem quar difta funt,ca
pitaprimum fumpfit: quod fenfus eft in eo
quod eft, moueri & pati. Deinde quarfiuit.
Quomodo eft pati,fi poteft etiam aliquid pa
ti a fimili.In quibus cum dubitaffet, cur non
eftipforumquoqj fenforiorum fenfus,ci)m
fintfenfilia.adfolutionem dubitationis fum
pfit,quod fenfus fit potentia, & propterea ei
ad aftum opus effe prarfentibus fenfilibus,
quxpofsint agere. Propter quar fumpfit,du¬
plicem eife fenfumrhunc quidem potentia, il
lum uero aftu.Poft qu? dicendum effe dixit,
quoniam nondum definitu eft quid differat
moueri & pati,ab eo quod eft agere,quod in
patiendo & agendo mouetur.nam &motqs
quidam aclus effe dicitur.Propter quar fump
fit,quod quarcunqp patiuntur,etiam mouen-
tur ab aftiuo, quod aftu eft id, quod poteft
id fieri,quod patitur. Quare patiens quidem
eft adluic difsxmilerna quidquid patitur,difsi
mile eibpaffum autem fimile.Quia aute fen-
fui erat potentia Sfadlus, duplex quoq; effe
oftendit id quod eft potentia: 8£ quod no o-
mnino ei quod eft potentia, & id quod aflu
eft,fit mutatio per alterationem, & ob ea di*
uifione fecit eius quod eft alterari. Hoc enim
k j figni-

ijo ALEX. APHRODISEI
fignificaturper id quod eftpati, Aliud enim
patifitper corruptionem, quae fit a contra*
rio. Aliud uero pati,dicitur conferuatum, &
ad fuam perfedtionem incrementum fufci.
piens ab eo,quod efteius fimile. Operatio e-
nim quae ab habitu procedit, eftfimilis quo.
dammodo habitui ex quo fit. Quareficpati
non alteratio fuerit: & propter ea oftendit,
quod etiam fi potentia fenfus eft, mutatio in
adtum non eft eadem cum ea quae fitper al-
terationem.fed necfic patitur quod fentit,ut
patiuntur quae corrumpuntur :fed ut quod
in feipfo augetur,&fuam perfeflionem fufci
pit.Et haecpoftquam definijt, 8i communi,
bus efle nominibus utendum dixitindefi-
nitione fenius,eius definitionem tradidit: &
dixit potentia fenfum efle, fentiens efle tale,
quale eft adlufenfile:patiens autem ab ipfo,
&C per aliud. Non prius autem dixit defenfu
peradium,quam quomodo oporteat audi,
re id quod eftpati & alterari, in ea quaefitab
eo qui eft per potentiam ,fenfu, in eum qui
eft afiu.ante dixerit.Tradita autem fenfus de
finitio eft:fenfus quidem potentia eft,eflefen
tiens potentia tale,quale fenfile iam eft. Actu
putem ienfus eftid,quod patiens quidem ab
ijpfo,nondum eft fimile,pafliim autem
eft fimile.

Qubr

q,VABSTIONVM JtIB. III* fjt
Quomodo non dccefjus folii (j receffus gene »
mtionis cr corruptionis fimiliter cdufd ejl, &
hus enim rei generdtio, efl dlius cor¬
ruptio. i ii i

S Ipropius quidem accedente fole, elige-,
neratio,longius autem recedente,corru,,
prio:alius autcrei generatio,eft alterius cor-'
ruptio: 8 £ alterius corruptio,eft alterius gene
ratio:quomodo no fimul 8i generationis 8C
corruptionis caula eft,& accedes, 8C recedes:
fiquidem oportet 8L qu j fi fit, ex alterius cor-
ruptioefieri:^ quaecorrupuntur, in alterius;
generationem mutari.Sic autem nulla fuerit
differentia inter accefium SC recefliim,fi eoru
qua: fiunt,alia quidem funt antecedetia, alia
uero fecunda, & fis quaefiunt antecedenter,,
contraria. Antecedentium quidem'fuerit pro
prie generatio, qua: fit antecedente unicuicp
fole. Corruptio autem antecedentium, quae
etiam proprie corruptio:generatio autem eo
rum qua: funt fis oppofita, cum non fit pro-,
priegeneratio, longius recedente. Si autem
fecundum naturam fint generationes,fue¬
rint etiam corruptiones, nulla ex caufis refiV
ftente.nec reluflante.In eiufmodi autem in¬
aequalitatibus fuerint aliqua do etia uiceuer
fa.Dicitur enim generatio St corruptio pro¬
prie in fis,quae antecedenter fiunt. Eu amem
k 4 funt

iji ALEX. APHRODISEI
funt qujc meliora funt, ex ijs qug per contra-
pofitionejn ex feinuicem fiunt. Nam eorum
funt generafiones St corruptiones, qua: per
annum folis ambitum fiant: accedente qui-
dem,ea ad quae accedit.aperte gignuntunre-
cedente au tem, corrumpuntur &morifitur.
Quo d[impliciter ex necejiitdte fieri , CT non ex
pofitione, efl in ijs cjua: circulofan-
per fiunt ; v

S impliciter aliqua ex necefsitate fieri,in H
bro fecundo De generatione 81 corru¬
ptione docuit Ariftoteles,in ijs folis uerum ef
fe quae circulo fiunt, & fequuntur ambitu cce
leftium corporum. Nam quoniam quod eft
ex necefsitate,femper eft: quod enim eft ex ne
cefsitate, id quod eft aeternum fignificat; ea
quocp ex necefsitatefafla fuerint,quamecef-
fitate St femper fiunt.Si autem fiunt, qum rur
fus&rurfus fiunt: ea autem funt.quae rurfus
in orbem redeunt: ea itaqj funt illa, qug ex ne
ceisitatefiunt.Qiiddenimnihil eorum qux
in refla fiunt (ea autem funt quae non rurfus
ac rurfus fiunt:) quod inquam, nihil eorum
qua: fic fiunt, ex necefsitate fiat, fic oftendir.
Eoru quae in refla fiunt,uel in infiniti! fit ali-
quid,ut ei femper fiat aliqua accefsio, ipfum
autem niiquam fieri ceffet.perfeflum: uelfic
fit in infinitum, ut aliud ex alio fiat, & nun¬
quam

Q.VAESTIONVM L1B. III.
quam fiftat: uel finem cepit,& definit aliqua-
do fieri.Sed nec in ijs qua? in infinitum fiunt,
(deijs dico, quae in redta fiunt)fieri po teft ut
fiat ex necefsitate fimpliciter,necinijsqu:e
habentfinemieo quod id, quod ex necefsita
tefit,ficfit,uel propterea,quod id quod fit de
hinc aiternum maneat,uel eo quod femperfi
at,Nihil autem eorum quae fiunt, nec eorum
quarfafta fLint,a?terniim manere poteft: nec
fitin infinitum.Nam & omnis finita eftgene
ratio: fiipoftquam fuerit corruptum, quod
feftum eft,non poteft iterum reuerti, & rur¬
bis fieri. Si enim horum aliquid efifet, quod
exnecelsitatefieret,in ijs hoc quoq; uerum ef
fet,fieftprius:&id etiam quod cft pofterius.
Nunc autem non fic habet.Perfpeciem enim
eaarternamanent.Speciesautem non fit.Id
autem quod quaerebatur, erat de ijs quae ge¬
nerantur 8i fiunt. Nunc autem no fic habet.
Si autem etiam homines femper fiunt,& nun
quam fieri intermittunt,ied eorum in orbem
fit generatio, quatenus funt homines, nefic
quidem ex necefsitate fiant. Nam, quatenus
hic quidem Plato,ille uerd So crates.eoru ge¬
neratio in infinitum in redla eft, cum alius a -
lias fiat,& nunquam idem. Quare nec in ijs
confequentia uera eft, fi, quod pofterius eft,
ex necefsitate eft,& id quocp quod primu eft.
Quod autem nec fi fit in infinitu in redta ge-
k 5 nera»

1*4 < ALEX. APHRODISEL

neratio, fieri poteft ut aliquid ex necefsitate
fiat, oftenditperhocquod in ijs qua: ex ne-
cefsitate fiunt,uera fit confequentia,non foli»
hrec,fi,quod eft pofterius,id etiam quod pri¬
mum eft: ea enim etiam in contingentib. qug
fiunt,uera eft:fed etiam in quibus pofterioru
aliquid fit ex necefsitate fimpliciter,in ijs hoc
quo($ uerum eft,fi id quod primum eft, & id
etiam quod eftpofterius. Quorum enim id>
quod eft pofterius,eft ex necefsitate: eft autc
uerum in omnibus qua: fiunt, fi quod pofte#
rius eft,& quod primu eft, necefle eft fieri; ne
ceifariu eft,in quib.quod pofterius eft,exne-
celsitate fit, in ijs etiam id quod primu eft ex
necefsitate fieri.In eo autem quod fit in infi¬
nitum,nihil eftpofterius, in quo uerum erit
id quod ex necefsitatefit, fimpliciter futuru.
Quibus aut quod pofterius eft, no eft ex ne-
cefsitatefimplicirer:in ijs nec id quod eft ante
id quod eft pofterius,ex necefsitate futuru ef»
fe fimpliciter dici po teft. Necelfariu enim ijs
quae funt ante id q> eft pofterius, ex necefsira
tefit,quado illud ex necefsitate fuerit.Siaute
in ijs quaefic fiut,nihil eftpofterius: nec eoru
quaeprima fiut,aliquid in ijs ex necefsitate fi
ent.Sed erit in ipfis ueru, quod ex pofitione
eft neceffarifi,fi id q» pofterius eft, eft ex necef
fitate: & ipfius etia primii. Dubitauerit aute
quilpia,fiin ijs quj circulo fiut,& reuertiitur»

aVABSTIONVM LIB. III. ift
hxc cofequentia uera eft, fi id quod primum
eft,etia id quod eft pofteriustan in ijs qug de*
finite fiut,in ijs quae circulo mouetur,uera eft
eiufmodi cofequeria.fi enim folftitiu hyema*
le,etia aequinoftiii:& fi aequinodliu, folftitiu
quo <5 aeftiuu:&fi folftitiu aeftiuum,aequino¬
ctii! :& fi aequinoftiii,folftitiu quoq? hyema-
Ie.Sed 8i fi eft hyes, eft uer:& fi uer,arftas:&fi
seftas,autunus:& fi autunus,hyes:Rurfus: Et
fi in ijs quj prima diifla funr,ordo prgfinitus,
&ftans,et nec tardius accedes,nec prguenics:
quia eoru fubftantic & ordinis fola caufa eft,
primoru corporu motus,nullo adipfam alio
conferete. Quare & in ijs tcpus definietes,di¬
cere poffum us.qudd ex n ecefsitate erii t sefta-
tes,& autfini & hyemes.Sed haec no fic praefi
nitu tepus fimiliter habet,licet circulo fiat, 8C
ipfaquotp aeternoru motu fequantur: quod,
ut ea fiant,materia quoqj cooperatur, quae «i
motuilloru patitur: qugqitonia no in omni¬
bus fimiliter fequitur, couenieter affeftioib.
motus illorii &L circuitus,id non fimiliter lin¬
gulis prgfinitu eft.Incertum aut & indetermi
natu adhuc magis eft in ijs quae eget pluribus
ipfis cooperatib.ad hoc nt fint, qiroru eft et ia
animaliu generatio. Quare in ijs generaliter
ueru eft,quod unuquodqjipforu eft gternum
per fpecie. Huius enim caufa eft corieftium cir
tuitus, Eius autqug in fingulis fit,generatio*

i;6 ALEX. APHRO 0ISEI
nis,in quibus plurimum poteft proxime effi¬
cientium caufa,in ijs non uerum eft, fi prima
ex necefsitate,etiam id quod eft pofterius; ue
rum eftautem, quodfi pofterius exnecefsita
te,etiam id quod eft anteipfum.

JZxpofitio loci ex 3. Arijlotelis JD e dnimd,pcT
quem oflendit non ejje plures quum qitinfy

fenfus. vt

I enim cuiufcunqj rei eft fenfus tadus.

” ^ # &iamnuncfenfum habemus, (omnes
” enim eius quod eft tractabile, quatenus tra-
” dabiIe,affediones funt nobis tadu fenfiles)
** neceife eft fi aliquis fenfus deficit, etiam no-
” bis aliquod deefle fenforium: & quaecunque
” ipfi tangetes fentimus,funt tadu a nobis fen
” filia,quem habemus: qumcunq; autem per ea
” quar intercedunt,& non ipfa,fimplicibus:di-
” co autem ut aere 8i aqua,ufqj ad eum locum:
” quare,fi nullum eft aliud corpus, 8C aftedio,
” nullius eorum qum hic funt corporum, nul-
” lus defiierit fenfus. Videtur mihi eius quod
dicitur fenfus,ad eorum qua: tradantur pro
prias propofitiones coferens,talis eife: Quo¬
rum habemus fenforia, eorum etiam omniit
fenfum habemus. Si aliquorum fenfum non
habemus,ea,quoniam ipiorum no habemus
fenforia,non fentimus.Dixit autem illud,Eo
rum omnium per hoc, fi enim cuiufcunq? rei

O.VABSTIONVM L1B. III. iIr
eft fenfus ta<flus,& nunc lenfum habemus:o-
mnes enim eius quod eft tractabile, quate¬
nus traftabile, afteftiones funt nobis taftu
fenfiles.Ctim itaqj in ta&u dixilfet,omifit, in
.alijs etia fenlbrijs 8i fenfibus id adijcere. Qui
bus omnibus aflumptis,fithoc uniuerfale: fi
quorum habemus fenibria,eorum etiam om
nium lenfum habemus:&illud,fi aliquorum
lenfum non habemus, ea, quod non habea*
nuis ipforum lenforia,no fentimus.Per idem
rurfus dixit: Neceffe eft fi aliquis lenfus defi¬
cit,nobis etiam aliquod fenforium deficere.
Quod quidem connexum potentia adfumit
oppofitum fubiefti confequentis, quod eft.
Atqui nullum nobis fenforium deficit. Quo
oftenfo, fequitur,nec aliquem nobis lenfum
defifcere.Potentia autem dixi, quia non aper
tehocadfumit.Sed cum fumpfiiTet, qug'nam
habemus fenforia,8£ oftedilfet quod no plu¬
ra his fenforia habere pofllimus,oftendit nui
Ium nobis deeffe fenlorium. Perhicc autem
fumit quofnam fenfus habeamus.Et quaecun
que ipfi tangentes fentimus,funt taftu a no¬
bis fenfilia,quem habemus: qinrcunqj autem
per ea quxintercedunt,& non ipfa tangetes,
fimplicibuSjdico autem ut aere &C aqua. Per
hacc enim nos ta<fius fenlorium habere lum-
plit:&pnrterea,quddqua: fentimus per ali¬
quid quod intercedit fimplicibus corpori-
t- bus ?

ij8 ALEX. APHRODISEI
bus,eoru fenfus fit ex ijs, ex quib. fenforia hi
bemus,ex aere & aqua. Quib. cu fit cofequcj
oftedere,qudd fimpliciii corporii ex his duo»
busfoIisfenforiaefTepofsinr: ex igne auteflC
aqua fenlbriii efleno pofsit:hoc enim oftefg,
oftefum eri3 eft, nyllu nobis deefie fenfcriii.
illud uero quidepofterius oftcdir.Primit aut
arripit tria efle fenforia, tafiu, 8C ea qua: funt
ex fimplicib,corporibus,id quod eft ex aqua,
& id g> eft ex aere. Sut aut plures fenfiliu lpeci
es.fiquide alia quide funt afpeftabilia,alia ue
ro audibilia, alia odorabilia, alia guftabilia,
alia tradlabilia. Quod aut nec in eodem funt
numero fenforia cu fenfibilib.per hoc often-
» dit.ficautehabef.Quare fi per unii quidcplu
i> ra fenfilia,qu£ funt a fein uice genere diuerfa,

> n ecefle eft eu qui habet eiuftnodi fen forium,

> eiTc ambob.fcntiente.Per hoc enim fumi po J
reft,quod fi fint duo qua?da,qug inter fe gene
re in uice differetia, fint per un u aliquod fen-
. foriu fenfilia, id q, habet unii hoc fenforium,
Utracp fenfilia.quic funt genere differetia, fen
tit.Non enim quia duo funt genere differen
tia fenfiIia,Sf qug funt audibilia, 8i qua; odo¬
rabilia,oportet ipforum quoep inftrumenta,

per qua? fun tfenfilia,e(Te differen tia.Per aere

enim fi t urriufq; apprehenfi o. Quare qui hoc
habet,utraq; per hoc apprehenderit. Rurfu*
aurem fiplura funt fenforia, per qua: pofsit
unum

Q,VAESTIONVM LIB. III.
x unum apprehendi,ut uidentur habere odo-
rabilia:eoram enim uidetur&per aquam 8£
peraerem fenfus fieri:peraquam enim aqua
tilia,per aerem uero relpirantia,odorem ap¬
prehendere uidentur: quoniam omnia ex rjs
alterum folum horum habentia fenforiu, Ip-
fafentict:non enim opus eft ut utraqjhabeat
id quod eft odorem fenfurum.Haec cum fum
pfiffet,& per hf c probaflet,quc)d necefle eft ef
.fe quinqj fenforia,quia tot funt fenfilium per
genus differentiae:oftenditdeinceps,fieri no
poffe ut fit fenforiu ex aliquo alio ex fimplici
bus corporibus,quam ex aqua 8i aere. Quo
ru pupilla quide, qua alpeftabilia fentimus,
ex aqua habemus,auditum aut exaere.odo-
ratum aut nos quide,& pedeftria,exaere: a-
quatilia uero ex aqua.Fieri aut non poteft,ut
ex igne fit fenforiu, ut oftedit in lib.De fenfu
& fenfilib.nec ex terra fola. Si aut ita eft,fieri
no poteft ut fit aliquod aliud fenforiu,prgter
hjc qug habet perfedta animalia.Nullu ergo
deeftfenforiu qs, quae quinqj fenfus habent:
quare nec fenfus .Nullum enim fimplex cor*
pus,praeter quatuor,affe&ioni obnoxiu effe
poteft, ut ex eo aliquod pofsit effefenforiu.
Oportet enim fenforiu nonihil affici,et pati a
fenfili. Quare illud efle oportet ex corpore,q»
pati pofsit,et affici. Quintii aut corpus oftefu
eft ab omni efle affeftioe 8C pafsione alienu.

> Alius

160 ALEX. APHRODISEI

t silius loci ex tertio jD e dnwid expo/itio,pty
quem quccrtt, quomodo fit nolu fentien-
til>us,co7iJenfhs. vti

i Via fentimus nos uidere& audire,nt~

V -y fefle eft uel uifu fentire,uel alio. Quj-
rit ergo,quomodo fit nobis confenfus, quan
do aliqua fentimus,& quo. Nos autem ipfa
fentirefentimus.Cuilibetenim fentienti,ad
eius quod (entir apprehenfionem, quidam
fiet etiam confenfus quod fentit.Vtrum ergo
hic conlenfus, fit nobis per eundem fenfum,
per quem fit etiam nobis fenfilis apprehcfio,
,ut& nos uifu ea qua: uidentur, uideamus,8C
nos iplos uiderefentiamus: an uifu quidem
afpeftabilia fenrimus:aliquo aute alio quam
uifu,nos uidere fentiamus .Et quod non per
alium quidem,per hoc oftendit,quod eiufdc
fenfilis fintplur es futuri fenfus. Si enim erit
aliquis alius,quo nos uidere fentimus, 8C no
is tiifus quo uidemus,is qui id quod eft uide
re lentitjfimul etiam colores fentit. Qui enim
operationem quae circa fenfilia fit, fentientes
fenferint,eaquoqj circa quae eft in uidendo
operatio,fenferint:ea autem funt colores. Ni
hil enim eft aliud uidere,quam uifu circa afpe
«flabilia agere ac operari.Quare fi uided.i qui
dem fenfus,eftfenfus eius quae circa afpedta-
bilia fit,operationis,a uiforio fenfmfieri non

poteft,

aVABSTIONVM LIB. III. -iit
poteft, ut eam qua; circa haec quaepia fi t,ope¬
rationem fentiamus,nifi ea etiam fentiamus,
circa qua: fit operatio.Sed fiita eft,erunt fen-
filium plures fenfus: ijcp qui ipfa antecedert-
ter ac principaliter fentiunti&ij quiferifuurri
aftiones.qua: circa fenfiliafiunt,fentiunt.Eft
autem hoc abfurdu, propria umcuiqj fenfut
.fenfiliaeiTepluribusfenfibus fenfilia dicere*
Praeterea fi fit alius quidem fenfus qui lentit*
alius autem per quem nosipfos lentire lenti-
mus,in infinita procedet. Videndi enim len* 4
fus rurfusf rit nobis alius confenfus, per ali-
que alium fenfum.Etillerurfus eonlentiens»
facit confenfum aliquem alium fentienteha-
bitumiidfp in infinitum.Hoc autem reftat ab
furdifsimum,ut nos per eudem & fenfilia fen
tiamus, & noftram quae fit circa fenfilia aftio
•nem.Sed fi eft uiforiaefacultatis aftus & ope»
ratio,uidere:uifus 8£ colores apprehendet,et
ipfum uidere. Sed fi id cuius eft uifus fenties*
elfe coloratum necelfe eft: & uidere quoqj, fi
eftafpeftabile,coloratum eft.Primam dubi¬
tationem foluens,hoc quidem primum ufus
eft,quod uifus fit non folum colorum, uel co
loratorum fentiens,fed etiam ipforum priua
tionis.Oftenfum eft enim,omnem fenfum,e3
dem quoq; fenfilium priuationem fentire. Vi
fu itacpSi luce & tenebras fentimus. Secun»
dum fumpfit.quod uidere eft etiam quodam
1 modo

I& ALEX. APHRODISEI
modo coloratum: fiquidem fit uidere, ctlm
fenfilis formam fufcepitfenforium fine mate
rla ipfi fubiefta.Cuius fignum adiecit, quod
ciim farpe receflerint ea qua; uidentur, adhuc
in fenfibus remaneant quidam ipforittti fen-
fus & imaginationes.Haec cum dixiflet,adeo
rum dequibus dubitaturfolutionem.tjsde-
inceps ufus eft, & quod fit, & quomodo fit,
oftendit.Dicit fenfilis operationem Si fenftis
unam efie.cum tantu ratione differant: qtfdil
qui per operationem quide eft fenfus, in hoc
fubfiftat,quod fenfilis formamfyie materia
fufcipiat: quod eft autem per operatione fen
file, quod eius habeaturforma fine materia.
Si enim motus,quifitab eo quod mouet, eft
in eo quod mouetur:& ^ffedtio quae.fit ab eo
quod agir,in eo quod afficitur 8i patitunne-
ccffe eft, eum quoqj qui fit a fenfili, motu, Si
eam quae fit ab ipfo, affeffionem, cum fit in
eo fenfu qui eft per potentiam,facere fenfum
quieftperadhim. Quemadmodum enim a-
/fio 3i pafsio eftin patiente,fed nomn agen
teieflet enim agens patiens, & idem agere Si
pati,ut in Naturali aufcultationeoftenditific
&fenfilis,& eius quod eft maxime fentiens.
Cum haec autem fic habeant, & fenfus qui e-
xitin aftum, fiatrerum fenfilium abfq; mate >
ria,formaru apprehenfione, merito una cum
fenfilium fenfu fiet utper confenfum eo fen-

q,VABST 10NVM LIB. IIT.
fufentiamus.Eo enim quod a fenfilibus,qug
funtforis,formam capiat, illorum eft appre-*
lienfio:eo autem quod in feipfo fenfus fenfi-
lium formas habeat, eum quoque propterea
quodammodo fentit confenfus.Si enim uide
rcjfitper eius quod eft fenfile, forma: affum-
ptionem:porro autem 8iin alijs fenfibus ea¬
dem eftratio:accepra forma uidet,&fimul ul
dentem fit uidens fentiendi confenfus qui in
eo fit, quod fenfus fimul Si quod eft fenfi¬
le, & propriam in fenfile operationem fen-
tiat. Quare ex necefsitate, cuicunq) fentienti
feqiiitur,iit & feipfum fentire fentiatrquonia
unicuiq; fenfui aliquod externum fenfile, feni
tictifequitur,ut fimul etiam feipfum fentiau
t^An e[lfenfile, i^uodejl omnibus fen-
fibus per ucct dens fenfile*

VIII

S Iuni fenfui per accidens eft fenfile,quod
habet aliquid propriorum alicui fenfui
ftnffliumfibijpfiaccidens, (perfenfilis enim
apprehenfionem, fit Si eius quod eft per acci
dens,apprehefio.Sic enim uifus dulce, quod
ei g> eft flauum accidit, ut fit 8i dulce Si mel>
fi quis dicat efle omnibus fenfibus fenfile per
accidens,fic dixerit id quod omnibus eft fen¬
fibus fenfile per accidens,habere aliqua eiuf-
modi accidetia, quoril aliud quide eft taftui
1 a per

5 1

l«4 ALEX. APHRODISBI

per fe fenfile,aliud guftui,aliud odoratui, a,
liud auditui,aliud uifui.Quare omnibus efle
per accidens fenfilefuerit,quodeftin omni¬
bus per fe aliquod fenfiIe,’quod unicuiqj eo¬
rum eft fenfile per accidens, cum unufquifqj
ipforum id per accidens fentiat.Neque enim
quod eft omnibus fenfile,eft omnino infenfi
le,ut uideri poisit cuipiam fimpliciteraudien
ti.Quod enim nulli eft fenlui fenfile,eft infen
file.Non eft autem idem, efle omnibus infen
file, quod efle per accidens fenfile. Eft enim
lioc fubiedium omnium fenfuum fenfilibus,
quod eorum accidentia fint omnibus fenfi-
liafldipfum aute non fit omnibus fenfileper
accidens.

E-xpofitio loci ex tertio De anima, per juc o*
Jledit Arifloteles, ejje ahcjxud^quo omnia
fimulfentimus. t x

»»1\TVnquid ergo flmul quidem & nume
»> JL^I ro eftindiuifibile 8Cin(eparabile,q»iu
*» dicatdn eo aute quod eft,eft feparatu.Eft au«
»> tem quodammodo,ut diuifibile.quae funt di
»> uifa, fentiat: eft uero ut 81 indiuifibile. In eo
•«enim q, eft.eftdiuifibile: loco aut & numero,
•«indiuifibile. An fieri non poteft. Poteiltia e-
»«nim ide diuifibile,8f indiuifibile,& c5tra:fed
»> no in eo q> eft,ueru in eo q, operetur, eft diui
«fibile.Et fieri non poteft, utfit fimul albu
nigrum:

Q,VAESTIONVM LIB. III. tif:
nigrum Alt 81 fimul forma? ipforiim patiatur,««
fielt eiufmodi fenfus & intelligentia.Sed que «
admodum id quod pufhim quidam uocat,.«
quatenus unii & quatenus duo;ea eft etiam «
ratione diuifibile. Quatenus itaqjeftindiuifi«
bile.unum eft quod iudicat,&fimul. Quate- «
nus autem eft diuifibilc,non unum:bis enim «
eode figno fimul utitur. Quatenus ergo duo
busutitur,fi'neduoiudicat,8£funt feparata,««
utfeparatorii. Quatenus autem unum, uno «
& fimul. Cum fumpfiflet,qudd unufquifque
fenfus in eo exiftens ienforio.in quo exiftens
fentit,& fenfibilia fentitipfe, &L eoru adfein-
uiccm differentias iudicat. Album enim & ni
gtum,uifus: dulce autem & amarum,guftus:
fimiliter 8i aliorum unulquifqj. & per hoc co
firmaffet, quod qui aliqua fentit,eorum quo
que differentias fentit: non enim alius eft fen
fusaliqua fentire,alius uero ipforum iudica-
re differentias,per quas funt fenfilia: fed qui
aliqua fentit,is ipfa quoqj iudicat: 8i qui ipfo
rum differentias iudicat, is ipfa quoqj fentit;
idem eft enim iudicare.quod fentire.propte-
rea enim 8C fenfus aliquod efle iudicium ui-
detur:& aliquid etiam inueniffet, quod non
folum contrariorum inter fe fenfilium diffe¬
rentias iudicat,fed & omnium fenfiliu: afpe-
ftabilium enim differentias a guftabiliu dif-
feretqs iudicantes, difeernimus: fimiliter aut

H6 ALEX. APHRODTSEI
&C ab audibilibus, & ab odorabilibus,& a c3
r reflabilibus. Primii quidem fumpfit, quod
Iijec fenfii iudicamus.Sunt enim &C fenfilia.fii
urfenlilium ipforum iudicium facimus. De¬
inde oftenditfieii non polTe, utfenfilium dif
ferentias iudicet ipfe fentiens, quod non fit
unum 81 idem .Nequeenim fieripoteft,ut
quod non omnia lentiat,ipforum ad feinui-
cem differentias iudicet.Si enim hoc quidem
aliud,illud uero aliud fentit: neutrum ipfo¬
rum poteftcognolcere,quo nam eaquarfen-
riunt,a feinuicem differant. Neq? enim in ul¬
lo alio eftfenfui iudicarc,prjterquam infen-
riendo.Cum ex his autem fumpffffet, unum
effe quod omnia fenfilia fentit, Si iudicatip-
forum differentias: deinceps oftendit,quod
in eodem tempore & fimul ipfe fentit,&ipfo
rum iudicat differentias: ffquidem quando
iudicatipfas,tuncfentit. Si autem fimul ad fe
inuicem differentiasiudicat,ctiamfimul fen
ferit ea qua: iudicantunin fentiendo enim.iw
na cum fenfu confiftit. Haec cum fumpfiffer,
& unum effefenfum quo omnia fentimus:8£
ca fimul fentire,quorum fimul differetias iu^
dicatrpoft ea dubitauit, quia a<5iu fentire, eft
fen fi lis formam abfi^ materia fiifcipere,quo¬
modo fleri poteft,ut quod unum eft, plura fi
mul & contraria fentiatiSi enim ita eft, opor
tebitipfum fimul contrarias formas & affe¬
ctione*

aVAESTlONVM LIB. III. ttr
ftionesfufcipere, albedinem & nigredinem,
quando quidc haec fentiat,& haec iudicet,dul
cedinem & amaritudinem. Similiter & alia.
Atqui fieri non poteft,ut contrariis fimul mo
tibus moueatur, idem in albedinem fimul 8C
nigredinem mutatum, 8C contraria fufcipiat.
Hkc cum oftendi(Tet,& dubitaflet, folues du
bitationem fumpfit,quod id quod iudicar, fi
mul quidem iudicet &C fentiat plura, unii exi»
ftens, & no ratione diuifum.feparatu autem,
ut quod cum unu fit,per aliam quide faculta
tem fit alicuius fufcipies: fecundum aliam au
tem,eius quod eftipfi cotrariii uel diuerfum,
ut quod fit loco & numero indiuifibile,id eft
fubiefto.Eft enim loco indiuifibileunu,cj> in
loco eft.Huiufmodiauteftcotinuu, &no du
uifum,q> eft unii numero. Cii hoc aut ad eius
de quo dubitatu eftfolutioncdixifiet,intulit
qua ratioe fieri no pofsit, oftcdes eo no folui
id de quo dubitatu eft.Poteft enim,q> unu eft
numero,ratione differre,quod differetes ha-
beat facultates,per quas poteft cotraria fufci-
pere:fedno fic cotrarioru poteft facultates ha
bere.utipfa pofsit fimul fufcipere. Id enim g>
habet cotrarioru facultates, no fic eas poteft
habere,ut ipforii fimul etia operatioes admit
tat.Necefle eft enim ipfum per operatioes du
Midi,ut in alio quidc tepore alteru ipforii fiat,
in alio,ucro altarii. Senfus aut ipforum fimul
1 * iiffe-

I<8 ALEX. APHRODISEI
differentias iudicat,ut qui 8i ea fimul fenriar*
8C formas apprehendat: fiquidem fentire eft
|n rerum fenfilium,formarum apprehenfio-
jie. Propterea dixit,Si eft eiufmodi fenfus8 (.
intelligentia.Haec autem cum dixifTet,& ofte
diffet rion poffeper haec folui motam dubita
tionem,fubiunxit,ut prius dixi: Sed quemad
modum id quod punftum quidam uocant,
quatenus unum,& quatenus duo, ea eft etia
ratione diuifibile: & reliqua qua: fequuntur.
Qui uerborum contextus ualde obfcure 8£
breuiter difius,tale quid uult ffgnificare: ta¬
le efteidquo animalibus fenfilium fenfusad
ieft,ut pofsint quidem fimul efle unum,fimul
etiam plura:fic ut etiam fignum,quado mul» y
tarum linearum finis fumptus fuerit. Qua: e-
nim a circuli circumferentia ad centrum du+
eun tur lineae reche,finem habent omnes cen
trum circuli unum fignum: quod fignu cum
fit unum, & multa eft etiam quodammodo,
quando ut uniufcuiufqj liriej ad ipfum duiftj
fit finis.Si enim tale quid fenfus fuerit,quate¬
nus quidem unum eft, &indiuifibile, unum
erit quod iudicat:fed&fimul iudicat ea qua:
funt in linearum finibus, quod omnes fines
fimul fint,&unum quid.Quatenus autem ut
huius & illius finis fumitur,tot quocp fumun
tur,quot funt re<fix:8{ per hoc rurfus,quate¬
nus quidem multi fines & diuerfarum linea-

Q.VAESTIONVM LIB. III. lif
fum,multa erunt quas iudicantur, SC Ce para¬
ta^ differentia.# fic quoq; eft quodammo¬
do feparatum, quatenus centrum erat quo-,
dammodo multa,quorum unumquodqj iu«
dicat eam quae eft in propria linea, affectio¬
nem.Quatenus autem unum eft, quod eft ex
omnibus,non diuerfum,#fibijpfi idem,unu
critquod iudicat,&fimuliudicat.Atq}|id qui
dem quod ad eorum de quibus dubitatu eft,
folutionem diCium eft.efthuiufmodi. Quid
autem eiufmodi in fenfu fumi poteft, ut un u
fit & multa, ficut circuli centrii,quod in mul¬
tarum r eft arum fine fumptum eft, non eft in
uentum facile. Nam 8i corpus eft extremum
fenforium, in quo multae fiunt fenfilium affe
ftionesmec fieri poteft, ut quae ex quinqj fen
forrjs ad ipfum tranfmittuntur, affeftiones,
tanquam per lineas,Te eidem parti corporis
applicent.fic enim in eodem rurfus contrarif
affeftiones fuerint, St contrarii motusTiqui-
dem per talem motu eft, qui eft aftu,fen fus.
Neq; enim qui ab uno fenforio traduntur af-
feftiones,pofTunt in eadem ipfius parte fieri;
Nam contrariorum funt eadem fenforia. Fie
ri tamen non poteft, ut in eode fenforio fint
in eadem parte,quar ex contrarias fiunt, affe¬
ftiones. Quando enim album 8C nigrum fi-
mul afpicimus, in quibus papillae partib.fir,
utriufq; ipforum apparitio, ficut etiam uide-
i i

»70 ALEX. APHRODISEI
mus fieri in Ipeculis, non dantur hi adi-
tus.Non poteftitaquehoc extremum, ut di¬
xi , fenforium, fic tranfmittere, ut non fiat
in eius feparatis partibus . Quare in cor«
pore quidem fumi non poteft,quod ad li¬
gni & linearum imaginis fimilitudinemac¬
cedat , ut finis eft figmini. Illius autem
corporis facultati, magis fortaffeconuene-
rit , quod, extremum fenforium dicimus,
cuius fenticndifacultas forma eft: quae fa¬
cultas ea fentit 8t indicat, quae in corpore,
cuius facultas 8C forma eft,fiunt, per eam
quae fit ex fenforijs traditionem. Nam Si
ipfa facultas cum una fit, & ueluti finis e-
ius corporis, cuius eft facultas, quando ad
ipfum extremum motus feruntur, ciim fit
incorporea & indiuifibilis ,& omniexpar¬
te fimilis , una exiftens fit quodammodo
plures : quod ffngularum corporis parti¬
um , cuius eft facultas, motum fimiliter
fentiat: fiue in una aliqua parte motus in
ipfo fuerit, fiue in pluribus. In plurium e-
nim indicio , fiunt multae quodammodo,
quae una eft facultas, utuniufcuiufquepar¬
tis proprius finis accepta . Non poterat
enim corpus fimul in eodem plures affe-
fiiones fufeipere : quod fieri non pofsit,
ut in eodem contraria fimulfiant in eadem
parte , 8C fint in eodem albi & nigri con-

Q.VAESTIONVM LIB. III. iri
trariae forma:. Quare nullum corpus po¬
teft liare fimul fufeipere: fed hoc quidem in
illafenforrj parte, in alia uero quadam ex
fenfilibus, qua: fimul adeurrunt, fiunt. alia
uero ea qua: a primis fenforijs ad ipfum ali¬
quo modo feruntur. Nihil autem eftquod
fentiendi facultatem impediat, quominus
ipforum faciat iudicium : quia non eft i-
dem iudicare.quod pati. Fieri enim non
poteft, ut idem fimul contraria patiatur:
quia fieri non poteft, ut aliquid fimul con¬
traria fufeipiar. Contraria enim fimul elle
non poliunt. Vt autem fimul contraria iu-
dicentur, nequaquam eft ex qs qua: fieri
non poliunt: neque enim in iudicando con-
trariafunt, fi album indicetur album: & ni¬
grum , nigrum. Sicut enim in patiendo con<
trarium eft in eadem parte pati contraria,
& in eodem tempore , 8C propterea in pa¬
tiendo hoc fieri non poteft: fic iniudican-
do rurfus fieri non poteft, ut album qui¬
dem fimul album , & fimul nigrum exifti-
metur. Quare rurfus in iudicio , quod fic
habet, fimul die non poteft . Sed ut ni¬
grum quidem nigrum , album autem al¬
bum dicatur, non eft eiufmodi quod fieri no
pofsit,quia nec eft contrarium. Si enim elfet
neceile etiam in facultate qua: fenfilia judi¬
cat»

m ALEX. APHRODISBI
cat,fenfilium primii formas inefle, nec ea qui
dem iudicaret,quatenus contraria, quod ni¬
hil fiinul pofsir contraria fufcipere. Sed quo¬
niam in fenforio fiunt affeCtiones: eorum au
rem quaein ipfo fiunt,iudiciumin facultate.
Necp enim fieri poteft, ut id corporales affe¬
Ctiones fufcipiat,quod eft incorporeum: ni¬
hil uetat,quominus quarin fenforio per alia
&t aliam partem fiunt,fimul iudicet ea facul¬
tas qua; eft totius. Senfiis enim eft fentientis
fenfilium facultatis iudicium, per eas quaein
fenforio fiunt,affeCtiones per ipfa. Sic autem
fit una 8C eadem facultas quodammodo plu«
res:quxfimulfit,qudd earu quxin unaqua¬
que fenforq parte fiunt,affectionum fenfus fi
mijlfaciatiudicium,Quae enim eam,quae in
una aliqua fenforrj parte fit.affectionem iudi
cat, facultas, ea iudicat etiam ea quae fiunt in
omnibus partibustfimul autem & qux fiunt
ipfius affeCtiones,eade & una & multg quo¬
dammodo exiftens,per fenforij partes,quate
nuspatitur,diuidit:ficutetiam fignum quod
unum erat,fi ebat multa, per linearam multi
rudinem diuifum,quaru unaquxcp eft finis.

JDe ex AjT ctcorit. x

C » Vm in fecundo Meteororu dicere pro
j pofuifTet de mari,&quae fit eius na tua
ra, &propter quam caufam aquae falfae tan¬
tum

Q.VABSTIONVM LIB. III. -17*
tumefhprimum quxde coiam prseceflerat,
opiniones exp oni t. Qiiarum, qua: th eologo
rum quidem fuit,mare proprios fontes habe
re dixit.Naturalium autem alii quide ex mui
ta humiditare, qu* circa terram a folis motu
8C caliditate lata fuit: ea aurem relifta, quam
mare appellamus,id fa&um efle dicunt. Alrj
autem dicunt,calefa&a a folis motu terra, ex
cretam efle aquam hanc quae mare appella¬
tur. propterea enim fallam quoqj eife aqua,
quia 8i falfus eft fudor.Alij uero terram 8i e-
ius qualitatem.caufam falfedinis efle dicunt.
Aqua enim per ipfam fluens,tales fumit fur-
cos,quales & terra habet per quam tranfit 8C
colatur. Poft quae cum oftendiflet,mare non
habere fontes proprios, quod omnis quid?
aqua fontana, fi fponte fcaturiat,a fontibus
ex quibus incipit,defluit&recedit:quatenus
autem no defluit,eam efle manu conftrufta,
&non efle natura:tales enim efleputeos.Ma
re aut nec efle ex ijs quae manu extrufta funt,
nec eorum qua: feruntur, 8i abfcedunt. Per
mare enim motus,& aduerfi acobfiftetes flu
ftus fiunt,eadem aqua interfluente: quod cu
in uniuerfo mari fiat,in faucibus quidem cer
te&anguftijsidnobis apertu euadit,quod
iuxta terram in huiuimodi locis eius fit mani
feftusadfluxus.Siauremfitaliquis eius mo¬
tus,dum ab altioribus ad magis concaua de¬
fertur:

174 ALEX. APHRODISEI
fertur :>non hocfirex proprijsfontibus,fcd
fluuiorum infufione , qui ex altioribus lo«
cis adfluunt, ex quibus fontes habent: ute-
irtfmodi motus ex fontibus quidem prin¬
cipium habeat, non tamen maris, fed flu-
uiorum qui in ipfum influunt. Quo iialo¬
co oftendit, aquar non efleprincipiumma¬
re, 8C quartum elementum: quod quidam
cxiftimantes, dicebant, non folum fluuios
ire in mare, fed 8i ex mari exire: dulcem au¬
tem habere aquam, quod ea a terra perco¬
lata feratur. Poft quar oftendcns, aquam,
qug per terram tran fit, non eife fua natura fal
fam, falfedinis quar dicitur caufam reddidit:
quod cum aqua fit circa terram fita, 8C ei cir-
cumfufa, idquod eft quidem fabrilius Spu¬
rius, fuftollitur &euaporaturindies a lolis
motu exhalatum: quod id cum fit leuius&
purius, in fuperficie fupernatet. Ciim id au¬
tem aisiduefaftollatur, & rurfus mutetur &C
fubfidat.falfum relinqui proptergrauitatem
in loco aqua? proprio. In his cum dubifaflet,
undcnam principium 8C caufa eft falfedinis*
qux eft in aqua maris, oftendit omnem a-
quam qua: ialfa fit, ex ea qua: nonefteiuf»
modi, per alicuius mixtionem fieri. Nam 8C
aquam , quar in uefica animalium cogitur,
eamob caufam talem faecum habere: eie-
nim terrenum quid mixtum eife apparer.

Q.VABSTIONVM L1B. III. I7f
quod in ea aperte fubfidere cernitur. Sed Si
fudoreiufmodi quid in fe mixtu habet,quod
aqua quas bibitur,a corpore affumit: nempe
peripfumcolata,atcp ipfum ueluti abluens
& purgans. Eiufmodi eft id etiam quod per
cinerem colatur. Eft autem id quod eis mifce
tur,ipfius quoque proprietatis caufa, quod¬
cunque inconcoftum in corporibus manet,
nec potuit ab ea quae ipfum concoquit, cali»
ditate mutari. Talis enim eft fudor S£ urina.
Si quod per cinerem colatur. Nam cinis eft
id terra:, quod ignis fuperare non potuit, Si
in ipfum mutare,fed incofta manfit combu-
ftae materiae particula. Quae cum confirmaf-
■ fet,aiTumpfit,oportere tale quid efie etiam id
quod aqua: mixtum, ex fe mare facit. Ciim
autem dixiflet, oportere incoctum eife ali¬
quod excrementum, cuius mixtio fit caufa
eius quae eft in ;pfa falfedinis , oftendens,
quid'nam id eft, fumpfit: quod quemad¬
modum in corporibus animalium , in nu¬
trimentis &t mutationibus fiunt quaedam in
concocta excrementa:fic in mixtione cum a-
qua,fiunt in ipfis quaedam falfa & amara fedi
meta. Sic autem oportet exiftimare, etiam in
unoquoq; eorum qug nafciitur, 8i fiut, quod
dameiufmodiincoftum fieri fedimentu, 8£
plena effe terram tali commixta ficca & inco-
cofta fuperfluitate,quae eft cineri fimilis,qul

1 16 ALEX. APHRODISEI
in ijs qua: a fole ex terra 8i aqua fiunt, exhala
tionibus, immixtam, ut quae fit leuior in ijs
quaefiuntin aquam,nubium congregationi
bus & mutationibus, 8C una deorfum fera¬
tur, femperprincipium & caufam «fle aqux
marinae qualitatis. Cuius fuperfluitatis in ijs
qua: ex mari fiunt exhalationibus plurimum
remanere.efleenim quod una cum aqua fur«
fum fertur,Si in dulce mutatur in cocoftiO-
ne,&ea quae fit ex nubibus,mutatione. Hoc
autem quod remanet, eflecaufam falfedinis
aqua: maris. Quod autem una cum plumati¬
li aqua talis quoq? deorfum fertur fuperfiui-
tas,ex eo oftedir, quod 8C auftrales aqua: fint
Iatifsimae: 8C aufter ex illis partibus gignatur,
in quibus plus excitatur ficca: exhalationis.
Latiores autem funt & primae autumnales a<
quae,quando eas qua: funt grauifsima:, pri¬
mas deorfum ferri necefle eft.Grauifsima:au
tem funt,quf in.ie habent terreni plurimum.
Quodautem multum efthuiuimodiin mari
excrementum, ex hoc quocp probauit.quod
id fit calidum.Quaecunqj enim igne fuccenfa
funt,in fe habent aliquam caliditatis faculta-
tem,ut lixiuium 8i cinis,&fubfidetia anima¬
lium excrementa. Porro 8C eorum qua: uen-
triculum habent calidiorem,animalium, eft,
quodfubfidit quoqj excrementum calidius.

Probauit aut,falfum per alicuius huiufmodi
cxcre-

Q.VABSTIONVM LlB. TII. i rr
excrementi mixtionem fieri,exhiftorialacus
&fhtuios adduccnsiqui tum lalfi firit,eorum
qaotp aqiiam effe crafsiorem,& magis rerre-
fttem euenit,ut hi quideih propter crafsitudi
nem non linant corpora naturalia habetia li
bi impolita deotTum ferri ,*illi nero calefacti
propter crafsittidinem fales faciant.

ArgilmeHtdtio,(]uodnoriiindfunt ex
mpofitionei x t

S litatura fales fumus iit nomina impone
repofsimus, idcp a natura habemus, ut
nominare, & rebus fua nomina imponere
queamus-.claru eft,quod nomina fitiit ex iin-
pbfitidne. nos enim per impofitioriem illis
ta tribuimus. Neqj ehim fieri poteft, iit fi u-
niiifcuiufipreihdrtleh efiet natura,nos ipfa
eis nomina imponeremus. Sicut enim,eunt
ad fufcipieridain fcictiam natura apti fumus*
fcieritias natura non habemus, fed ut fiden¬
tiam quidem fufeipere polsimus, ab ea in no
bis eft: fed non fiint itidem & ab ea fcientia:.
Neqjenim alioqui ad fulcipieridas fcientias
apti effertius,fed ipfas fcientias haberemus,ec
fcientiaprrediti effemus: fic 8i polfe quidem
nomina imponere ab ea eft, led nori ipfii iti-r
dem nomina ab eafitnt. Neqj enim alioqui
itindftra elfet poteftate,ea imponere. Qui-
btiS enim nomina natura ftatuta funt, tio eft'
iii fecuii- 5

173 ALEX. APHRODISEI
fecundum naturam, utijs nomina impona-
mus.Non eftenim idem,nomina imponere,

. Si dicere id quod iam politum eft. Oporteret
autem,fi nomina natura polita eflent,eo$
quoque qui loquuntur, omnes eadem dice¬
re. Sed fi natura funt nomina, etiam oportet
elementa per quae ordinatur,e fle natura. Ne
que enim aliud eft, in quo in earundem re¬
rum imponendis nominibus gentes Mina¬
tiones inter fe differant,prjter elementorum
&L fyllabarum certam quandam compofi-
tionem. Adhocautemadftruendum,litffi-
dunt Mi arquiuocationes, Mi diffiones plu¬
ra fignificantes, Mi nominum tranfmuta-
tiones.

Quod ens,feu id quodejl, non efl infinitum,

XII

R Atio, quaeuulroftendereid quod eft,
effeinfinirum, eo quod qui in mundo
finem effe aliquem pofuerit,uel ultra mundu
manum extendit,uel uticp prohibebitur. V-
troque aurem modo futurum aliquid extra
mundum. Vel enim extra eft id quod prohi¬
bet,uel id quo erit quod extenditur.probabi
litarem Mi uerifimilitudinc habet ab imagina
tioe Mifenfiuficut Mi qui dicit,quicquid finitu
eft,fine aliquem finire. Vtriufcp enim eft pro-

q.v£estionvm lib. rir.
babilitas ex fenfu.Eo enim quod nos,cum rjs
quarinterrogantur,aliquid oppofitum ima¬
ginari nopofsimus, nihil habemus quod i|s
ex fenfu praebeamus,eis fit uerifimilitudo,
qua; fert teftimonium aduerfus ratione. Ne¬
que enim in aliquid eiufmodifinitum inci¬
dimus, ultra quod nihil eft. Talia enim funt
ea omnia, qua; ut partes finita funt, quarfo-
lafentimus. nec quid tale nobis occurrit, ex
traquodnihileflepofsit. Sunt enim ea om¬
nia qua; fenrimus.fingularia. Quare qui eiuf
modirationesoppugnareuoluerint,eisnott
eftexfenfibusteftimoniumadducendum,ex
tra quos funt ea qua; quaeruntur: fed ex rerfi
fubftantia tentandum eft argumenta addu¬
cere,cum fumpferint id quod eft in eis mani-
feftum, non pofte eadem omnia toti parti
inefle,& toti,& unicuiqj eius partium.Quare
nec a fenfibus de partibus teftimonium fu-
mendum eft,quibus connutriti funt,&ad u-
niuerfum transferendum: quod cum fit ex¬
tra omnem fenfum, praeter id quod a nulla
fentiente imaginatione adiuuatur, iplorum
quoq; multis aduerfatur. Neq? enim uniuer-
fum a parte aliquid differret,fi queadmodu
«niufcuiufcp ipfarum eft extra aliquid,fic & ii
lius ut rationi conuenienter eflet ide aliquid
&uniuerfum. Senfus aute nihil potefteiuf-
modi apprehedere.Nd ergo propter fenfum
m i ab

l*o ALEX. APHROD1SBI
ab ijs defiftendum eft, quar i ratione ponun.
tur. Neque enim in alijs ficfacimus,quia nec
fenfilia fola effe dicimus,etiamfi ad ea proba*
da,de quibus quarritur, in multis fenfuum te
ftimonijs urimur, quod eis conutriti fumus,
&L magna nobis cii eis intercedit familiaritas
& conluetudo.Si autem iliis folis tanqua ue-
ritatis menfura uti oportet,nullum fuerit in*
ter nos & rationis expertia animantia diferi-
men,quod ad ueritatis attinet cognitionem.
Eis enim latis eft uerum,quod eft in proprijs
fenfilibus.Quar autem non funt propria fen¬
fuum, abfurdum eft eam qua-in eis eft uerita
tem.ex fenfuum teftimonio dicere totam pe*
dere.Quod itacp rationi cofentaneum eft.ef-
fe aliquid 8C uniuerfum, cuius partes funt ea
quarfentimus,&quaecunqj funt eorum prin
cipia & caulae.-ad conftituendu & confirman
dum latis eft,quod totum &C pars ad feinuice
dicitur & refertur. Nam et pars eft alicuius to
tius pars,&totum eftpartibus eiulmodi ? fi-
quidem id rotii eft,cui nulla pars deeft. Qua"
re fi partes quar funt in fingulis,funt fenfiles,
8C tofum quocp,cuius har funt partes: totius
enim partes,alicuius funt partes: abfurdu eft
etiam,quicquid ut pars dicitur,id non referri
ad torum. Quare nec fi ut partis partes dican
tur,quar primarfumptar funt, illas quoque ne
celfeeft, quatenus pars funt, elfe alicuius a-

Q.VAESTIONVM LIB. IIT. 1S1
lius partem.Nifi enim totum quid fuerit, eas
quoqj e(Te partes,fublatum fuerit. Sed fi totu
quideifeneceffe eft, ad quod, quidquid ut
pars & eft et dicitur,refertunidem eft ante to
ruin 8C uniuerfurmfiquidem utrunq; eorum
definitur,quod nulla ipfis defit pars.quod ta
leeft,finitum eft:fiquidemfinitum eft, cuius
nulla pars deeft. Eft autem uniuerfum eiuf-
modi.Neqj enim aliquid aliud quod extra ip
fum fit,eritfiniens & finitum:nec extendi uti
que aliquid poteft, quod fit poft id quod ab
eo continetur. Neqj enim uniuerfum & totit
amplius utique fuerit, extra quod eft aliquid
quod eft.Eft autem extra id quod eft,aliquid
aliud ab eo quod finit: 8Ceo quod aliquid
poft fe relinquit,fiuc quis iaculari, fiue exten
dere ipfius partium,uel earu qua: ab ipfo con
tinentur,aliquid poterit. Ad hoc ipfum quo*
que confirmandum, faris eft quod &C eorum
qua: funt.funt finita principia. Si enim infini
tafunt. nec eorum quidcerit cognitio. Si au¬
tem non eft eorum cognitio, nec ullius eoru
qugex ipfis fiunt:fiquidem omnis fcientia ex
eo procedit,quod eius quod fciri poteft, ha¬
beatur deprincipijs cognitio.Si autem infini
tafunrprincipia:fequitur, nihil eorum quae
fiunt,certo ordine fieri.Infinitorfi enim quis
ordo fiieritfOrdinis enim in infinitis quae'na
fuerit caufa;Ne<j enim in ijs naturse locus ul'
m 3 lus

18» AI,EX. APHRODISEI
lus fuerit,cuius proprium eft ut alicuius gra-
tiafiant, qua:ab ipfa fiunt maxima ex par¬
te : infinitum autem elfe non poteftin rebus
qua: ordinem fufcipiunt.Cur enim ininfini*
(is hoc quidem magis ante illud,hoc uero
primum,illud autem fecundum? fine quo fie
ri non poteft, ut id fiat,quod fit alicuius gra¬
tia.Quomodo enim homo,uel equus, uela-
liquid aliorum qua:fiunt,naturafiat,fifub-
latum fuerit ut hoc ne quidem fit primum eo
rum qua: ad ipfa conferunt, illud uero fecun
dum:&homo quidem ex homine, equus ue
ro ex equo fiat, cum fint infinita principia,
8i ordinem non admittant? Quid eft enim
quod fit infinita ordinaturum ? Si autem
necefle eft fortuna & cafu infinitatem regi,
nec fic quidem fieri cernuntur ea qua:fiunt.
Qua: enim uel lemper eodem modo , uel
plurimum fiunt, a pnediftis caulis longe
remota funt. Sic autem fieri uidentur,qux
natura fiunt. Quare 8C principiorum,&
eorum qua: fiunt,fublata fuerit infinitas; fi-
quidem fieri non poteft, ut infinitum infi¬
nito maius fit. Sed conuenientereorum o-
pinioni, qui ponunt infinita principia, non
hoc folum , fed multa etiam funt infinita:
uel potius lequitur ut dicant, infinities &
elfe & principia fieri . Quomodo autem
fioq abfurdifsima harc exiftimetur opinio?

aVAESTION VIVI LIB. III. i8?
Neque enim infinito maius infinitum diei
poteft : fiquidem infinitum necefle eft ubi*
que efle dicere, & omnem locum occupare.
Neque enim infinitumeftid,quod ubique
non eft: aliquem enim alij locum relinque¬
re, finiti eft.Eius autem quod tale eft, nec ut
cxuperet quidquam fieri poteft, nec utprae-
terid fit aliud non modo infinitum,fed nec
finitum. Neque enim fic utique amplius u-
bique fuerit. Quare eorum fententia qui plu
ra infinita efle dicunt, nihil fuerit fimpli-
'citer infinitum . Si enim plura funt infi¬
nita, nec infinitum erit ubique , SC erit in¬
finitum infinito maius : fiquidem duo in¬
finita unum excedant necefle eft, & infini¬
tum , &C id quod ex duobus compofftum eft.
Rurfus autem tria funt duobus maiora,&fic
additorum in infinitum audio infinite pro¬
cedet . Vel enim non dicent duo infinita u-
no efle maiora & plura, 8C fic eis eueniet, ut
partes infinita dicant: ex talium enim folo-
rum compofitione nihilo maius eft,uno quo
que eorum quae funt in compofitione , id
quod ex omnibus eft compofi tum,quod ib-
lis pundis accidit. Vel fi ita eft,&praeter o*
mnem rationem,cum qux funt aequalia com
polita,duplum faciant necefle fit, id quod ex
duobus infinitis compofitum eft, erit infini*
tum.Et fic erit etia aliquod infinitum aequale
m 4 infini-

1*4 ALEX. APHRODISE!
infinito: & aliud alius duplum & dimidium,
ita etiam & triplum auftum in infinitu: quo
quid effepoteft a ratione alienius ^ Praeterea
autem neceife eft, etiam quorumcuncp qua
magnitudinem quidem habent, infinitu au¬
tem numero 8C compofitione.infinitam alj->
quam facere magnitudinem;fed hac magni¬
tudine nihil efie polle maius ei necefleeft.qui
infinita ponit prin cipia, &C ea feinuke ftatim
dicit attingere, SC nihil inter ea efTeinterme«
dium. Sic ergo eo infinito quod ex infinitis
compofitis fafhim eft,maius erit id quod ex
infinitis principes, & i] s quae intercedunt,co
pofitum fiierit.Quod autem plura funt infi¬
nita,eorum fententia qui dicutinfinita prin¬
cipia,ex hoc clarum eft. Dicunt enim mudos
eiTeinfinitos.Eorum autem fiquidem unuf»
qui% ex infinitis principiis eft compofitus,
efie infinita infinities infinita neceife eft,uno
quo <$ principio eorum quae funt in infinitis
mundis,ad unumquodep infinitum faciente
magnitudinem,in ea qua: eft in fe inuicem in
unum compofitione.fiquidem infinitum ef-
fe neceife eft,quod ex infinitis magnitudine
habentibus eft compofitum.Si aurem ex fini
tis,quorum toties funtinfinita.qux funt: eft
ex tot finitis elementis,ex quot unufquifque
mudus eft compofitus.Si autem id et ia quod
intercedir,inaneconnumeretur:multo m*-

Q.VAESTIONVM LIB. III. t*jf

ius adhuc fueritid quod efficitur.Si aute luce
ab omni ratione aliena funt, & qua: omnem
abfurditatem excediit.manifcftum eft, quod
abfurda eflinfinitatis politio, Qua: cum ijs
quoqj fequatur,qui,quicquid eft finitum, ad
id quod eft extra, finiri diefit: & ijs qui uolut
eum,qui in fine fuerit,ulterius 8C extra finem
pofle aliquid extendere: clarum eft,quodhjc
etiam obnoxia fuerintijs abfurditatibus qug
ante diftac fuerunt. Quare tentare oportet ea
foluere,ab iplbrum fubftantia initium fume
tes.non a fenfu qui ad eorum cognitione ni¬
hil confert.Si ergo finito,ur fi t finitum,fuum
eife in eo eft quod ad aliud confideretur: re-
fte dixerint aduerfarij, qui extra quodeunqj
finitum aliquid efle debere cenfent,ad quod
id elfe apparet: fiquide in eo,ut fit finitu,fini-
to fuu efle eft.Si aurem eft finitum, id quod fi
nem habet, 8C quod poteft in aequalia diuidi,
&quodexfiniris eft partibus compofitum,
quorum nulli in eo quod aliquid extra fit, lu
um efle eft-.qui fumunt, quicquid finitur, ad
aliquid finiri,non eorum qua: infiniti fubfta
tia comprehenduntur,aliqua fumpferinf,fed
aliquid quod eis acfidit:quae ciitn fint uniuer
fipartes,eis utfinitae fint,qdeft. Cum ijs enim
infit,ur ad aliud uideantur, non quod finita
finr,led quod fint uniuerfipartes, id quoque
uolunt ad id transferre, quod eft finitum,qt
m 5 uni-

|S(< ALEX. APHRODISEI-
uniuerfum, cum hoc ijs folis confequi pofsit
finitis, qua: ut partes finita funr, non quate¬
nus quidem finita funt, fed quatenus partes.
Etenim, fi quod finitum quidem eft, fuaha<
bet natura ut finitum fit: ad aliquid autem
finiri, in ea quae eft ad aliud habitudine tale
eft: quod finitum eft, non ex eo in eo fuerit;
quod ad aliquid quod eft finitur. Oportet e-
nim eum qui rationibus adeo abfurdam na¬
turam^ cum ijs qua: funt & fiunt,ut oftendi
mus,pugnantem introducit.non exbreuia-
liqua &C exili uerifimilitudine,eius proba¬
tionem 8L confirmationem afferre, neque ab
aliquo quod aliquibus ex finitis accidit,fini¬
ti fumere naturam . Neque enim eft hoc ei
confequens, qui dicit effe uniueriiim fini¬
tu , nec exfenfit poteft deiplo eiufmodi quid
dicere. nec ea qua: fit ex ijs ,qua: fiib fenfum
cadunt finitis,eft comparatio fimilis: fiqui-
dem in confeffo eft, haec quidem praeter id
quod finita funt, etiam uniuerfi effe partes:
fed non uniiierfum alicuius utiqj pars effe po
teft. Quod autem fenfu non eft in omnibus
utendum, ij,aduerfus quos difputatur,often«
dunr.qui&infeftiles aliquas magnitudines
ponunr.qua: fenfum effugiunt,& aliquid ina
ne effe dicun t,Sdiridiuifibilia quaedam,&in¬
corporea,& motus & tempora introducunt.
Quemadmodum autem huius quod dnftum

Q.VABSTIONVM LIB. III. i?7
eft, ex aliquo quod finitis accidebat, fiebat
argumentatio,fednon ex finiti fubftantia:
& a fenfus familiaritate & confetudine, non
ex ea quae ex ratione efficitur, confequen-
tia: fic &C in eo quod fecundo loco dicitur,
cum qui fuerit in fineuniuerfi,uelultra fi¬
nem feextenfurum, uel prohibitum iri. V-
troque autem modo fore,ut fit aliquid extra
uniuerfum. Nam & hoc ab rjs quae ut partes
finita funt,argumentum ad uniuerfum tranf
fert:&:uult nos eo qui eft nobis circa haec,
ienfu,&ea quae ex ijs fit uifione uti,tanquam
fic in omnibus habeat. Sed hoc non ita ha-
bet.Non enim quod apparet,uerum eft.Non
enimfialicui uifum obiedtum fuerit,quod
fit in aliquibus locis, in qriibus uel fuit ali-
quando,uelnec omnino unquam fuit: pro-
p ter ea 8£ illic eft ubi e fle poteft. Quod enim
non quicquid apparet,uerum eft, fatis teftan
tur& dormientium &uigilantiumuifa ina-
nia.Quibus fimile eft & fiipponere,aliquem
efTe in fine uniuerfi,qui pofsit extra finem ali
quid extendere.Quid enim ab hacimagina-
tione&pofitione differt,in eo quod non eft,
fe eifeponere,&quaerere utrum fe ad eum ac
cedentem admittet, an non: & utrum, qui
in eo fuerit, ftabit, nec quod aduerfetur ha¬
bebit^ manum extendere poterit, uel erit
aliquid quodipfum impediet?Aliquid enim
horum

tSS ALEX. APHRODISEI
horum in eo ponendum eftefie, quod non
eft. Quare m elius eft h uiufmo di imaginatio*
nes,ut quae fint inanes,refellere-.eas fequctes,
qua; rationibus fiunt,demonftrationes,&; iis
utentes,quar per plura oftenfa funt. Harcau-
tem funt: quod nullum corpus, nec ex fimpli
cibus,nec ex copofitis, infinitum efle poteft, j
Sed nec inane quidpiam. Neq; enim fpacium j
ullu omnino fine corpore fubfiftere poteft.
Necp uero magnitudo aliqua per fe effe po¬
teft a corpore reparata, nec latitudo,nec pro-
funditas.Qute enim a Geometris diciiturfpa
cia,fub uno,& duobus & tribus,non tanqui
qua:propriam fiibfiftentiam habeant, ab eis
dicutur. A' naturalibus enim corporibusin-
telligentia feparatur,qua: & proprie funt cor
pora. Ac fine corpore ea afiumctes,de ijs uer-
bafeciunt,quanrentes 8i oftendentes, qujna
finr,qu!e cum fint eiufinodi,ijs pofsint inefle
&accidere.Qui autem inane efieftatuunt.ni
hil aliud quam tres dimenfiones ac diftantias
in fiibfiftentia fine materia e fie ponunt. Qui
uerp dicunfdnane efie corporum fufcipiens,
nifiil aliud quam fpacium fpacr? fufcipiens ef«
fe afiprunt. Neq? enim corpus aliqua alia ra¬
tione in loco eft,quam per tres quj funt in ip
fo.dimenfiones, Non enim quatenus colore
aliquem,uel fucfum.uel quippiam eorii quae
accidunt,corpus habet,in loco eft, fed per ea
quae

Q.VAESTIONVM 'LIB. III. itf
quae funt in ipfis interualla. Quorum fi' eft ea
pax id quod eft gquale.uacuum erit in ipacio
fpacium.Sed fi non fufficit corpori,ad hoc ut
fit proprium ipacium,fed xquali quod eft in
ipfo,ipacio opus habet:cur non & inane erit
in aliquo alio fpacio, fiquidem fpacia alijs e-
gen t ad hoc ut fint ipacia?Atqui rationi con-
, fcntaneum eft, ut longitudo non poteft ipia
per fe fine materia fubfiftere, fimiliter autem
nec fuperficieS:fic nec quod tertiam dimefio-
nem ac diftantiam accepit,quam profundita
tem nominamus,cuiufmodi inane eiTe dicut.
Inane ergo propterea non fuerit, quod eft ex
trauniuerfum.Pluribus autem oftenfum eft;
quod nec corpus aliquod infinitum efle po¬
teft . Neque enim ut fimplicia corpora plura
quam quinqj fint.fieri poteft: quatuor quide
materialia,quintum diuinum ac coelefte cor¬
pus,quod circulo circuagitur: nec ut eorum
fit aliquid infinitum. Oftenfum eftauteetia,
quod cum fimplicia fint numero &magnitu
dine finita,necefle eft ut qux etiam ex eorum
compofitione, mixtione SC temperatura eiTe
habent, fint ipia quoq; finita. Oftenfum eft
aute.quod nec fieri poteft,ut fint plures mun
di:ied corporum naturam in mundo efie o-
mnino necefle eft. Qux cum ita habeant, ni#
hil extra hunc mundum,qui uniuerfum quo
que eft,fuerit:nec ullum aliud prxter h jc cor
pus.

!?© ALrEX. APHRODISEI
pus, ncc ullum aliud /parium extra corpora
dimenfionem:quxomnia abfurda tollutur,
nec uero cuipiam friuolx 8C exili uerifimilitu
dini cedere 8t acquiefcere oportet: fed ijs
qui interrogat,an fi is qui in uniuerfifinefue
rit,manum extendar,an prohibebitur,auda-
<5ler dicere refpondentes,non exrenfurii, fed
prohibitum iri non ab aliquo, ut ipfi dicunt,
refiftete,qui circa uniuerfum litus eft,led mul
to magis ab eo quod nihil fit. Quomodo e-
nimadidquod nihil eft, aliquid extenderit
quiipiam: uel quomodo in eo quod non eft
om nin o,elTe pofsir:' Neque enimullomodo
appetitum cceperit quidpiam aliqua ex fuis
partibus extendendi in eo quod nihil eft. Ta
lis enim eft natura eius quod non eft.

Nonnulld de eo quod e[l in nofira pote-

Jldte.

xnt

Via quod in noftraeftpoteftate,eftin

V 2 rationali aflenfione: propterea enim
eftinhomineidquodeftin noftra poteftate,
quia ex animalibus homo folus eft & ratioci
nandi 5 i deliberandi facultate prxditus. Af-
fentiuntur enim & expertia rationis anima-
lia:fed ea quidem qug ex lenfilibus per fenfus
in ipfis uila fifit, & eam qua? ab ijs in ipfis fit,
affectionem fequentia,alfenfiones faciut, ab
ijs dudta.quo illa duxerint. Homo aut, quan
do,ut homo,airentitur,pra?teruifa etiam ra*

tione

Q.VAESTIONVM LIB. III. 19«
tioneopushabet:quam cum ad eiufmodi iu
dicada a natura habeat, homo eft.Per quam
' quidem ratione uifa iudicat: &i ideo fi de eo
quod ipfi fe ingelsit uifo,non idem uideatur
quod a principio uifum eft,ei non affentitur:
alioqui, quoad ea qua: exuifo fir,affe6lione,
affenriens.Et eft electio,eiufmodi aflenfio r ut
quae fit confultatoria, 8C cum deliberatioe fu
fcepta appetitio.Id enim quod ex confilio de
eo quod exfenfili uidebatur, ipfianteponen
du efle iudicatu eft, eleftio eft. Si itaq? nobis
uel deliberantib.fequeretur,ut uifis aiTentire
mur:in noftra poteftate no effet, neceffet cu
cofilio aflenfio.Sed quia fit,eo quod cofulte-
mus,ut afsefio noftra ualde aliena fit 8t remo
ta a uifo & eius affeftione: no iure, nec ex ra¬
tione uifis aflentiri dicimur.quadoquide ui¬
fis nequaqua affentim ur.Hgc aut id cjj in no¬
ftra eft poteftate, omnino perimeret, & nec
in nobis efle aliquid permitteret. Etenim ft
nobis no ufuueniret, ut in omnife offerente
uifo deliberare poflemus, fortaflc uideretur
etiam ipfum no efle in noftra poteftate,fed ef
fe aliquis uifi oblati euentus,qui ab ipfo effi"
citur:quicum ab illo fuum efle habear,uide-
ri poflet etiam ea qua- ab ipfo fit aflenfio per
illud fieri,per q, 8i confultare,in quo eft afse¬
fio. Si aut uifum non haberhanc poteftatem
«t homo confultet, fed eft in hominis pote¬
ftate

t<» ALEX. APHRODISEI
ftate.ut deliberet.uel non,mulris quidem cet
te uifis abfque eo quod deliberemus,non fe«
cus ac expertia ratiois animalia,aflentimurs
nec eiufmodi aiferifio fuerit uifus opus,ut
qutcei &inffiUltis,&mitltismodis aduerfe-
tur.Quod autem de uifis deliberadi potefta*
tem habemus,clarum eftex eo quod prius di
dium elbnosfcilicethaberefacultatem deli¬
berandi,& non,&hocin uiflpoteftatenoef-
fe.Si no enim uifum, quid aliud ftdtueritqui
lpiam,quod illiits poteftatem & dominatio¬
nem habeariNon eriim quia communius no
bis uideri dicimus id quod per ratione&opi
nionem inuentum eft, id iam uifum dicendu
eft,&propter uifum fieri talem aflenfioneili
quideqriod proprie uifum eft,motus eft qui
fi t ab eo fenfu,qui adtu eft. Sed 8t quod lau¬
dantur quidem qui confilium capiunt, uitu-
pet antur autem quinon:fignumeft,quodin
noftra fitporeftate confilium capdre, & dori
fit hoc uifimttnus.Laudes eriim & uitupera-
tionesfunrobea,qu£funtinnbftrapotefta-
te. Quare propter Uria nec laudamur, necui-
tuperamur , nifialiquorum ex eis nobis ip(i
caufa: fimus. Propter eas au tem qUaefiunt in
ipfis,aflenfiones,iam eorum alterutrum. Vi¬
tuperamur enim ob ea Uilk, qua;nobis eiuf-
modi fe offerunt,quod nos non exerceamus,
nec meditemur. Qua: quide exercitatio ciim

dVABSTlONVM LIB. III. t 9 j'
fit in noftra potcftate,ut 8C confiliarios adfu»
mamus ,8i hos magis quam illos eligamus,
clarum eft quod in noftra eft poteftateproti*
nus confultare. Si enim in noftra eft potefta-
teijs uti cofiliarijs, per quos eft talis aflenfio,
in noftra quoq? eft po teftate confilium cape-
re.Nam quonia in eos qui confulto 8i ex de¬
liberatione peccat,grauius animaduertitur,
ut qui ex ele&ione id fecerint, darii eft,quod
quidquid confulto & ex deliberatione fit,eft
in noftra poteftate.

Horum qucc in qudfto Meteoroymn trd’
ildnturjmperfecfld pertrd =
ddtio XIII i.

C Vm in fecundo De generatione 8i cor
ruptione,deelemetis,igne,aere,aqua,
terra, & qua: fit eorum per forma fub-
ftantia.Sf caufa dixiflet,& per earum qua: for
mam ac fpeciem faciunt, differentiarum in fe
inuicem mutationem, ex fe inuicem genera¬
tionem ipfis eife dixi(Tet;in hoc, qui quartus
quidem MeteOrorum,feu rerum lublimium
infcribitur. De generatione autem 8i corrup
tione tra&atui magis conuenit, quatuor pri
hium differentiarum meminit,qua:formam
elementis tribuunt,qua: erat dua-primg fim-
plicium cotrarietatum, caliditas, frigiditas j
humiditas,ficcitas,His enim in fe inuice qua*
n drugli*

19+ . ALEX. APHRO DISEI

drupliciter combinatis, unumquodqjipforu
formam ac fpeciem fufcipir. Poftea oftendit
quaruor harii differentiam duas quidceffe
agentes,caliditatc 8i frigiditate: patibiles aut
duas.ficcitatem 8i humiditatem: & unicuicp
elementoru ex utrorumcpcontrarietateelle
altera, ut omnia Si agendi & patiendi in fe fa
cultatem habeanr.Poft quxpropofuit dicere
de operibus, qug ab aftiuis facultatibus fifit:
qux funt.ut dicit, concoftio Si inconcoftio,
8C utriufqj horum fpecies. Prxterea autem $
eorum qux ab ipfis patiutur, (ea autem funt
ficcum Si humidum) fpecies 8i differentias.
Et cum dixiflet, primum in quibus fit Si fiat
talis mutatio, quod fcilicet ea funt, qux na<
tura crefcunt, Si animalia, 8i eorum partes.
Quoniam uerd ex horum quatuor corpo«
r.utn coitu hxc fiint, qua: anrecedenter 8i
principaliter fecundum naturam fiunt,inijs
quoque tradit, quarfit fimplex Si naturalis
generatio:nempequodeftab aftiuisfacul¬
tatibus , caliditate 8i frigiditate , fitbieftx
materix in unaquaque natura per patibiles
qualitates, ficcitatem fcilicet Si humidita¬
tem , mutatio: quando eam rationem inter
fe habuerint, ut illx quidem agere Si muta¬
re, hx uerd mutari &i patipoflint. Generant
enim calidum Si humidum ea , quxab ipfis

Q,VAESTIONVM LIB. III. !#'
hoc modo generantur, dum materiam exu*
perant: eft autem eis materia altera contra#
rietas.ficcu & frigidum. Quando autem hac
ratione non fuperant £ubie<fram materiam:
fiquidem quaedam funt in partibus,qug fub-
ieftam materiam non fuperant, fit inquina¬
tio 8C inconcoftio: fi autem in generatione
omnino , eiufmodi aftiuarum facultatum
imbecillitas redibit ad putrefadfronem.Mu¬
tatio enim quae eft omnis fecundum natu¬
ram corruptio , uia eft ad putrefaftionem.
fecundum naturam autem fit uia ad corru¬
ptionem,per ienium 8i exiccationem. Quo¬
rum exiccatio quidem & arefa<frio,in plan¬
tis & arboribus magis proprie dici poterit:
in animalibus autem, fene&us. Si autem fiat
in partibus aftiuarum facultatum imbecil#.
litas : fit inquinatio & inconcocftio. Qua¬
rum inquinatio quide, eft rurfus magis pro¬
prie in partibus animalium. Omnium enim
quae natura fiunt, fecundum naturam finis
eft, marcor & putrefaflio. Non eft enim fe¬
cundum naturam uiolenta corruptio. Pro-
pterea enim quae fecundum naturam cor¬
rumpuntur , primum quidem in humidi-
tatem mutantur : quod, quae eft in ipfisca-
liditas, non pofsit uincere humiditatem,
ut eam ualeat concoquere. Ipfius aurem
humiditatis finis eft , ut dum a calidita-
n i teexha-

V)6 ALEX. APHRODISEI
te exhalata, excreta extra&a, & diflipatafit,
fint, qua: fuperfunt,ficca. Eorum enim quae
fiunt,finis eft, ut in ea refoluantur ex quibus
fa<fra Si conftituta fuqt, definientibus,& Cic¬
co humidum mifcentibus caufis efficienti¬
bus, qua: erant calidum & frigidum, fitaute
eiufmodi,hoc eft,qug eft fecundum naturam
corruptio , quando propter id quod ambit,
uincituridquod definit, quod quide eftan-
tecedenter calidii,ab eoquodabipfo defini¬
tur, quod eft humidum ficcum : quo fi t,ut
ab ea quae eft in ambienti maiore caliditate,
confumpto eo quod eft in rjs qua: corrupun»
tur 8C putrefeunt, calido plus uirium habeat,
&i magis dominentur ea qug patiuntur.fit e-
nim generaliter eorum qumputrefcunt.pu-
trefadlio, per natura: ab ipfis feparationem,
Eft autem natura in unoquotp, motus eoru
et calidiratisprincipium.Eftautem in omni»
bus quae natura conflant, antecedentereiuf
modi calidum.Poftea autem tradit definitio
nemputrefaefrionis, dicens eam e fle corrup¬
tionem eius calidiratis, ambiente qua- eft in
unoquotp. Quia autem eft per calidi defeftu
corruptio : quicquid autem eft cui calidi fa¬
cultas deficit,frigidum eft: utraqjiunt putre*
faefrionis quodammodo efficientia, calidum
&frigidum. Fit enim ab exuberantia utriuf-
que,calidi di frigidi: fed frigidi quidem pro¬
prii.

Q.VAESTIONVM LIB. III. tf?
prjj,calidi autem alieni.Propter talem enim,
&quar fit hoc modo, mutationem, qua: pu«
trefcunt, ficciora fiunt, & tandem terra 8C fi-
mus.Hoc enim fit,quod cum ex unoquoque
eorum quae corrumpuntur, exeat proprium
calidum: fimul etiam exhalatur quod eft in
ijs,proprium humidum: quodficcitatiscau-
fafit,aim no fit amplius quod inducat & at¬
trahat humidum: quod quidem erat ea qrne
unicuiqj innata eft, caliditas. Adiecit autem
& ljs qu;r praedicta funt, confequentem efle
«aufam, quod in frigoribus quaedam non fi-
militer concrefcant.quia enim hyeme minus
eft calidum quod eft in ambiente,non fic flac
cefcit et debilitatur,fed contra etiam augetur
id quod in unoquoqj eft proprium calidum.
Sed nec quar propter frigiditatem concreta
funt, fimiliter putrefiuntrqudd propter am¬
pliorem frigiditate,non fuperetur ab ea qua:
eft in ambienti aere, caliditate. Nam fi e fiet
eu moturus & mutaturus calor,in eo q> mo-
ueret,fuperaret. Sed nec quj bulliunt,putre-
fiunt. Quare & ea quar eft in i} s caliditate mi¬
nor eft, qua: eft in ipfa ambien te aere, calidi*
tas.Sed nec ea quj mouentur & fluunt,fimili
ter ab eo quod eft in ambienti ea aere,uincu*
tur:ac ea que non mouentur,& quiefcunt.fic
enim fitimbecillior,quae eft in aere,caliditas,
ineo quod mouetur, motus enim auget id
n 3 quod

I ? J ALEX. AHRODISEI
quod eft in unoquoqjcalidihuentilans&aa
cendens. Eandem aut efTecaufam,cur multii
minas mutetur 8C corrumpatur, quam patw
cum. eft enim plus calidi et frigidi in eo quod
plus eft. Quare non fuperantur ea a faculrati.
bus quarfuntin ambienti aere. harc enim cau
fa eft, cur 8C mare, & alia aqua diuifa putre-
fiat.Dixit etiam caulam, cur exijs qug putre-
fcunt,generentur quaedam animalia. Qua: e<
nim ex qs quj corrupuntur, excernitur calidi
tas,cum fit naturalis,generat qugdam,& con
fiftere ac coaleicere facit,in quibus bene tenf-
perata fuerint. Cum aut de comuni genera¬
tione 8 (corruptionein genere dixiffetfimiti
rer,uenit ad ea dicenda, de quibus propofim
fuerat. Ea aut erant ut diceret, per qua:'nam
praedidtar facultates, caliditas fcilicet & frigi¬
ditas , generationefid corruptione eoruquat
fiunt, operetur,ex ijs quaefuntipfrs fubiefta. ,
Ea aut in naturalibus corporibus erantficca
&humida.ea enimfuntillis materia. Quia e«
nim omnis generatio & mutatio eft ab agen
tibus facultatibus, quarum caliditas quidem
eftproprie caufa generationis: dominante
enim calido, &ficcu quidem coagmentante,
& frigidum cocoquenre,&definiente, fi t ge¬
neratio. Si hoc aute non dominetur, 31 frigi¬
dum plus habeat uirium,frigidum contrario
rum corruptionis etputrefaftionis caufa eft.

Q.VAESTIONVM LIB. III. ij?
Quia aute codio Si inconcodio multis mo¬
dis dicitur, derjs merito dicerepropofuit: Si
primum quidem dicitperqug'nam,calidum
eas quarperipfum fiunt, in fubiedo facit mu
rationes: Si dicitproprium quidem efTe cali¬
di opus Si munus, concodionem.efle autem
concodionis lpecies Si differentias, matura¬
tionem,aflationem,clixationem. frigiditatis
autem proprium efTe opus, incocodionem:
eius autem rurfusefle lpecies Si differentias,
cruditatem, inquinationem,exuftionem. In
quibus cum dixifler,non efle haec propria no
mina rjs de quibus didum eft: eo aute quod
unicuiqj eoru non fit propriu nomen impo«
fitum, ab ijs quae nome habet,nomina trank
ferrenecefleeft,ad ea qug funt nome habenti
bus fimilia: quare no ea,fed fimilia exiftima-
re oportet ea qux dida funt, dicit Si definit,
quid eft eorum qug dida funt unumquodcg.
Et primum dicit quid eft cocodio: Si poftea
dicit quid eft incocodio,quae eft comuni con
codioni oppofita:poftcade maturatione tra
dat,qug eft fub cocodione. Et poftqua de ea
tradauit,dicit de crudelitate qux eft fub ineo
codione,& elixationi opponitur. Poft quae
Cii quid eft aflatio dixiflet,qug eft etia ipfa co*
codio, dicit de exuftione qug eft fub incocoa
dione,et affarioni opponitur. Quorfi conco
dionc quideeife dixit,perfedione a naturali

n 4 &

100 ALEX. AHPHRODISEX
&C proprio calido, oppofitorum patibilium,
furit autem oppofita inter le inuicem patibi¬
lia, que eft in unaquaq; m a teria, ficcitas & hu
miditas. ea enim funt quae concoquuntur &
definiuntur a calido. Inconcoftio autem eft
itnperfedtio,propter defeifhim propriae cali<
diratis,quod eft frigiditas.Quorum enim fi¬
nis & perfeflio eft cococftio, inconcofrioi]S
eftimperfeflio. Rurfus maturationem qui¬
dem dixit,conco&ionem & perfetfrionem e*
ius.quod eft in ijs quae funt circa fruftus, nu«
trimen ti.Eft autem ijs perfecfrio.poffe dici ex
ipfis aliud fieri eiufmodi. Dixit autem & alia
matura, per eam quaefitadipfa relationem.
Cruditatem autem,imperfefiionem &inco«
co&ionem eius nutrimeti quod eft in eoqd
circa frudlum eft.Deinde oftendit.necefle ef-
fe quicquid maturatur, no folum habere hu
miditatem,fed & ficcitatem. Deinceps elixa-
tionem definijt, concoftionem ab ea qua: eft
in ambienteaqua,caliditate, eius quod eftin
ipia indefiniti humidi, quod eftuelipirituS
aliquis,uel aqua.Adiecit autem,&de quibus
«lixatio praedicetur, qua: comunius elixari di
cuntur. Definijt autem & inquinatione, eife
clixationi contrariam incococfrionem. Quia
autem multis modis dicitur elixatio ,& in¬
quinatio quoq; tot modis: unicuiq; elixatio
nis diiferctia: oppofita aliqua propria inqui*
natio-

Q.VAESTIONVM LIB. III. io!
i fiatione.Poftea quid eft a datio dixit, con-
coftio eft a caliditate ficca &L aliena. A'ficca
autem dixit tunc caliditate fieri, quando fit
ficcum,quod fic concoquitur. Eam autequx
ei qua; affatio dicitur,opponitur, incoctione
nomen quidem no habere dixit: fed effe exu
ilioni perfimilem,quando quod affatur, mu
i tatur quidem, fed non affatur : quodfituel
propter defeclff caliditatis, qua: mutat id qd
affatunuel propter abundantiam humidita-
tis,qux eft in eo quod affatur.Cum de ijs au¬
tem dixiffet, tranfijtad differendum de pati<
bilibus facultatibus, qua: funt ficcitas 8i hu-
miditas: & oftendens qua:'nam fint horii rur
[ fus differentia^ qua: & quot ipecies qua: ex
■ ipfis fiunt, primum quidem admonuit, cor*
porum effe principia, quatenus funt patibi¬
lia, humidum 8£ficcum: alia autem qugnon
funt principia,fed funt,& faifla funt ex princi
pris,exrfs effe mixta. Vtriufuis enim plus ha-
bet, quod mixtu eft, ei adfcribitur,&in eius
ordine ac numero cenfetur : qiueficci quid5
plus habent, ficco: qux autem plus humidi,
humido. Qua:cunq} autem funt humida,&
quacunqj ficca, eorum alia quidem affri effe
dicuntur,alia uero potentia. Poft qua: cum
fumpfiffet mixtionem frigidi 8C ficci, caufam
effe ut fint definita , qua: ex ijs mixta funt; u-
trumq; exiim ipforii effe per fe definitu: futn-
n 5 pfiffc*

ioi ALEX. AP HRODISEI
pfifletaute,8ihumidum quidem patibile elc
mentoru efle aquam, ficcum aut terram: in
quibus Siqd eftfrigidum,magis per feeffeui
detur patibile quam ages: adfumpfiflet autc,
Siquicquid eft definitu eorpus patibile,ue(
molle elfe,uel durumtet dixifiet,quid eftmol
le, 3i quid durii. Duru quidem, ^d refiftit.K
non cedit in fuperficie: molle aut,quod in fu
perfide cedit, q> id quod in eo diuifum eft,c5
ira reluftetur 8C obfiftat. Qitonia quodcuqj
eft definitum ac circumfcriptu corpus, ueleft
durum,uel molle: cocretum aut eft, id qd eft
definitum:addicendum deconcretioneac»
teflit. Et cu in memoria reuocaflet, ex caulis
quj funt circa materiS,qug'n*n fint,undeeft
principiu motus Si forma: Si fumpfiffet.eas
efle caufas omniu quae natura fiunt. Nam 8i
in cocretione,8i diflolutione, Si humcfiatid
ne,8iexiccatione, cum aliquaquide efle effi¬
cientia , aliqua uero Si affeftiones, Si eorum
qug fiunt efle formas dixiflet, efficientes fum
pfit,eas efle dicens calidirate 8i frigiditatem:
affeftiones aute,qugabijs corporibus acce-
dunt,calidum Si fr igidum. Poft quae, ad tra¬
ctandum de concretione reuerfus,cum fum-
pfifler,concrefcere efle quodamodo exiccari,
dixit efle de eo primu dicendum: Si primum
fumpfitquaenam fintqumficcentur, nempe
aqua,Si quaecunq; funt aqua: lpecies, 8i quj-
cun<|

Q.VAESTIONVM LIB. I1L io*
cunq; habent aqua uel innata uel congenita,
uel adfcita 8C aduentitia. Deinde cum quadi
uilfet a qtubus'nam-ficcentur,et fumpfiffet q>
quxcunqj exiccantur, uel calefatda uel refri¬
gerata ficcantur: adiecit,q> & qua: calefiunt,
& qua: refrigeratur, calido exiccantur, uel qd
intus eft,uel qd extra eft. Externo quide,qu£
ab ambiente calido exiccantur : interno au«
te,qua:afrigido.A' frigido enim confumpta
quod ineftinijsquae exiccantur, calidum, 8C
difperfum ac diffipatu, una etiam exhalatur
quod eftin eis humidum: quod cum fit.exic
catur.Cum autem dixiflet,qugnam funtqug
exiccantur,& a quibus, & per qua-, nempe q»
per calidum externu uelinternu, tranfqt ad-
dicendu deijs quxhumectantur,qua:ris qug
exiccantur,contrario modo afficiuntur:et cu
fumpfifTet, eius qd eftliumeftari, efleplures
differentias (Humediantur enim, qua: hume
«dantur,partim quidem quod per confiden¬
tiam ac conftipationem humeftetur aer, hoc
eftin aquam mutetur, quod erat humidum
patibile: refrigeratus enim fpiritus,& confi-
ftens, & codenfatus ac compreflus in aquam
mutatur) de concretione,& tali in aqua mu«
tatione dixit: fimul etiam apertum fore du
cens.quid fit cocretio. Qiioniam autem quae
funt c3creta,uidctur liquefieri, rjs adiecit qug
liam fint qua: cScrefcat. Qysecuqj enim cocre
fcuntj

»04 , Aly-EX. APHRODISEI
feut,ea,ur quj fint uel aqua,uel aquae (pedtSj
concrefcunt, uel cum terra T uel aqua folum,
Quibus adierit, a quibus'nam cogatur &ko
crefcant. uel enim a calido, uel a frigido, uti
humido. Quare etiam a contrarijs (oluntur,
Quae enim a ficco calido,qd eft ignis, coafta
Si concreta funt,ab aqua foluutur,quj efthu
mida&; frigida. Qiij aut a frigido coadfa (ut,
a calido (oIuuntur,nepe ab igne.Qjiibus ad»
ierit, q, quaccunqj ex aqua funt, ea ab igne n5
coguntur: ab eo enim foluutur.Si enim ideo
concrefcunt,q» id qd eft in eis,calidum fepare
tur: illius p.rg(entia,ea merito (oluerit,fed eo
rum cocretionis frigidum efficiens caufaeft.
Quare nec quae funt eiufmodicraffefcuntac
denlantur, q> denfatio quide fiat abfcedente
humido, cofiftente aut ficcotaqua a ii t fola ex
humidis n6po(Titdenfari,q, ea nihil in fefic-
citaris habeat. Quod aut ex aqua 8i terra mi¬
xtu eft,ab utrifqj cogitur, di a calido & frigi¬
do , fed no eodem modo: fed a calido quide
humidum euaporante,a frigido aut id qd eft
in ipfis calidfi exprimente,cum quo etia eua»
poraturid qd eft in ipfis humidum. Quibus
adiecit, eorum quidem quae mixta funt, alia
den(ari,alia uero non denfari,fed concrefce-
re.Cdm aut dixifler,qug concrefcunt,& quo»
nrodo,8£ a quibus, dixit deinceps de ijs qusp
foluuntur fiCliquefcut.Quoru qua: a frigido
qui-

Qvxn stionvm lib. nr. iof

quide coafta funt,in quib.eftplus terra:,qug,
quod calidu abfceflerit, cocrefcunt, ea calido
foluutur & liquefcut, in ea rurfiis ingrediete
calido,ficut fi t in luto propter frigiditate con
creto. Qusecunqj aut propter refrigeratione
quide concreta funt/ed no fic ut calidu fit ab.
ipffs folum feparatu, fed ut cu eo quocp eua-
poratum fithumidu, ea no foluunturnifi ue
hemente 8C excedente caliditate,fed molliun
tur,diducuntur ut ferru & cornu,Sed ea quo
que dicit non liquefieri. Quare adiecit quae¬
nam etia alia liquefcant.Et quae a ficco.quide
calido coguntur, id eft ab igne,hgc quide in*
folubilia manent, illa uero humido ibluun-
tur. Cornu quide difiolui non poteft.&qui-
dam Iapides,quorii generatioexiftit,terra ab
igne cobufta,et unita.Nitrum aut,&iales,hu
mido frigido: id eiufmodi efle dicens, qd in
fua habet fubftantia 8t propria natura frigi*
dum,cuiufmodi eft aqua.Non ita aut & oleii
in fua habet fubftantia 8C natura frigidum.
Quare nec ipfum inter aquaeipecies aflum-
pfit.In fua aut natura non habet frigidum, q>
habet multu aeris. Quecunq; enim ex mixtis
aquie plus habet quam terra:,calido denian*
tur.Qiuecunqjautplus terrp, cocrefcunt.Per
qua:oftendit,q, nitrum & fales terne magis
funt. calido enim concreta funt, ficut lapis
SC lateres.Deinceps de oleo dubitauit, Neqj.

enim

Ip6. ALEX. APHRODISEI
enim a frigido cogitur,qdijs ufuuenitquca
aqua funt: necper calidum concrefcit, qdijs
euenit qug terra: plus habet. Quod aut a neu
tro cogitur,ab utroqp denlatur. Cattfam aut
tradidit, q> fit aere plenu : cuius flgnfi adiecir,
q> aquae fupernatet, &abeauehatur,utaer,
SC qucecuncp multum in fe interceptu habent
aerem,ut ligna.Deinde dicit, quomodo afri
gido condenfetur oleum, 8C quomodo a cali
do. frigidum enim ipfum codenfat, eum qui
eft in iplo,aerem,in aquam mutans refrigera
tione., Aqua: enim frigiditas in oleo, ipfum
condenfat. Ab igneautem 8C tempore incraf*
fatur, 8C albefir.Et albefcitquidem, eo quod
in ipfo eftreliquu,euaporato aqueo. Incraf-
latur autem, quod aer qui eft in ipfo, in aqua
mutetur, a calido debilitatus. A' maioree»
nim calido id quod minus eft, flaccefcit SC e-
uanefcit. Poft qua: fumpfit tanquam genera*
liter oftenfum, quod qupcunq; ex mixtis afri
gido non deniantur,ied concrelcunt, ea ma¬
gis efle aquae: eiulmodi funt uinum.acetum,
lixiuium,ferum. Quarcunqp autem ab igne
denfantur.non euaporato eo quod eft in ip-
fis humido,alia quidem funt ex terra, alia ue
ro funt terra: SC aqua: communia. Mei qui¬
dem ex terra. Communia autem , oleum,
mei,lac, ianguis. Dicit autem efle terrae Sia-
quae communia/icut eftmel,fic& Iac,& fan-
guinem.

Q.VAESTIO MVM LIB. III. io*
guinem. Quod autem lac, cum ITt ex utrifq;,
plus terrj habeat, ad oftendendum adduxit,
quod filatfle co<fto feparetur ferum la<flis, e-
xuritur.ut 8C alia co<fla quae terre plus habet.
Poft qux caufas tradidit, cur eorum qug con
creta funt,alia quidem difloluantur, alia dif-
folui nequeant. DifTolui quidem poteft ni*
trum,fales: difTolui autem nequeuntlate-
res.Et alia quidem funt mollificabilia,ut cor
nu : aliaiiero qua; non poffunt mollificari,
ut lateres & lapides. Caufa autem eft, quia
duo funt qux cogunr,ut ditflum eft,calidum
& frigidum: ea autem aliquando difTolui ne
ceffe eft frigido 8C calido, Qux a calido qui#
dem concreta funt,frigido. Qux autem a fri¬
gido , calido. Quare igne quidem foluun-
tur, quxeunque aqua concreta funt. A-
qua autem , quxcunqjab igne coaiflafunr.
Ab aqua ergo foluentur, quxeunque ab
igne folo concreta funt. Ab aqua autem rur
fus, quorumcunq; aqua concretionis cau¬
fa eft. Si autem aliqua ab utrifq? cocreta funt,
ea quidem maxime difTolui non pofiunt.Per
utraq? autem concrefcunt, quxcunq; cogit
prxcalefatfla frigidum. Cuius caufam tradis
dit: Quando a calido, eorum qux per u-
traque concrefcunt, fuerit euaporatum hu-
midum , quod eft in eo quod concrefcit,
frigidum pofteaipfum comprimit,& fic cofu
denfar»

zo$ ALEX. APHRODISEt
denfat, ut ne Ii umido quide detur tranfituSj
Et propterea a neutro diflolui poliunt, quu
fic cocrerafuerunt. Dicitautem,etiamferru
per utruncp cocrefcere. Primo enimper igne
concretum: eius enim per eum fit generatio,
poftea per frigidum concrefcit. Quare etiam
paulo ante dixit, ipfum no liquefcere, feddu
ci 8i molliri.Sed nec ligna liquefieri,fed com
buri polle dicit,quia ex terra funt & aere, fed
non ex aqua. Cuius lignum rurfus'adduxit,
quod ea aqua uehantur, aer enim eiufmodi.
Delim t quadam, ut ante fcriptum eft, in liac
recenfione eorum qua didla funt in quarto
Meteororum Ariftotelis.

E) e eo quode/l tdnqudtn indiui
fikle XV.

Va fiint ueluti indiuifibilia, funt indi

uifibili fimilia,no indiuifibilia. Quia

^ ** necullfi aliud alicuifimile, idem eft,
qd id cui eft fimile. Simile eft enim indiuifibi
le: & id quod apparet indiuifibile, non indi-
uifibile,ut Se qui apparer fyllogifmus, no lyl
logifmus. Sed fi non indiuifibile,clarum eft
id partes habiturum. Sic autem nihil erit in¬
diuifibile. Quacunq? enim pars ipfius fumi-
tur,ea erit ueluti indiuifibilis, quod ei quod
indiuifiblle dicitur ,liiumeflefitin eo quod
eft tanquam indiuifibile : fiquidem per hoc

feex«

Q.VABSTIONVM LTB. III. 269
fe explicant, ne ex indiuifibilibus compona¬
tur magnititdo.Si quis auteid effe dicar,tan-
quam magnitudinem,rurfus non erit magni
rudo.Si autem omnis eft magnituddoquifibi
lis,quod eft tanquam magnitudo erit fua na
tura indiuifibile. Si eft autem indiuifibile, e-
ruiitexindiuifibiliitm cOmpofitione magni*
tudines.Si quis autem dicat hoc,tanquam ai*
quiualere ei quod eft, potentia erit id quod'
eft tanquam indiuifibile,potentia indiuifibi*
le.Siautem ita eft, nihil erit adlu, quod fit in-
diuifibilefirquidem nihil eorum quae funt ali
quid poteria,funt id quod efle pofiimt. Qua
re nec id quod eft tanquam indiuifibile,eft in
diiiifibile:iedfinona<fh!,fedporenriaeftiri-
diuifibiIe,quodeftindiuifibile,efthocuideIi
cet exiftens po rentia: quid ergo exiftes eft in¬
diuifibile potentia < Et fi magnitudo eft id 5»
eft tanquam indiuifibile: ex ijs autem eft ma¬
gnitudo , eft enim ex tanquam indiuifibilib.
erit omnis magnitudo ex magnitudinibus
tompofita,& diuifa in magnitudines: fic au¬
tem etiam in infinitum feftio procedet.Pne-
terea fi id quod eft tanquam indiuifibile, eft
materia magnitudinis: omnis autem materia
eft alicuius per aliquam mutatione: id quod
eft ueluti indiuifibile,erit indiuifibile.-quia id
quod eft tanquam indiuifibile, erit aliud ab
eo quod eft indiuifibile. Si autem ita eft, uel
o com-»

110 ALEX, APHRODISEI .
compofitu facietid quod eftindiuifibile,titl
diuifum,Sequitur autem rurfus in dicedoip
fum in indiuifibilia diuidi.ut ex indiuifibiliu
compofitionefiant magnitudines.
ALEXANDRI APHRODI.
fei Naturalium difficilium dubitatio¬
num 8i earundem folutionum, ,
Liber quartus.

Du&itdtiones dduerfus eos qui uiuere non
Ionum effe dicunt . i

B Ibenenauigare,bonum:ma!i
autem,malum: nauigarenon
eft bonii, nec malum. 8C fibe<
ne uiuere,bonum: maleautc,
malum: uiuerenecbonii.nec
malum:an non ucrum eft, eoru quarfuntop
pofira, facultates effe medias SC indifterctesi
omnis enim eiufmodi facultas 8C bonum eft
& eligendi!, quod icopu habeatid, quodell
melius exijs quar poteft. Id enim quod eft de
terius,fitinijsqu£ funr aliquid potetia,quod
ab eo quod fibi proponebant, aberrauerint,
nec id affecuta fint.Quatcunqj enim eoru qug
funt eiufmodi, arte fiiit, gratia melioris exijs
que in ipfis fieri poffunt,fiut: 8C qugcucjj natu
ra.fimiliter.Nauigare enim, ab arte guberna
toria, bonae nauigalionis gratia inuentii eft.
Etferrafecare,ab arte fabrili,reftefecadi gra

Q.VABSTIONVM LIB» IIII. an
tia.Quare illi quidena uigare eligendum eft,
huicuero fecare:quia fineijs fieri non poteft,
utillarfinem propofitii aflequatur. No enim
exijsqugffur in aliquo, propterea quod non
fit aliquid airecutii,eft de fubiedlis fumedum
iudicium:fed exi]s quorii gratia antecedeter
ac principaliter fiint&l fiunt. Sicut aut habet
in ijs quar per artes fiunt, fic 8i in irjs quae fecfi
dum natura.Na &in qs naturae fcopus eft id,
quod eft melius utraruqj fecultatu. Eas enim
eiusgratiadatnatura.Qiigcuqj enim fierino
poteft,ut ftatim cu a natura fiant, fiia habeat
perfeftione,ris largitur natura facultatem,ut
perfefta euadat.fieri aut n 6 poteft ut aliquid
alicuius facultate habeat,quod nori id quoqj
pofsit,quod eftipfioppofitum.In eo enim fa
cultas & potentia ab aftu differt. Quaobrent
funtquidefacultates antecedeter & principa
liter melioribeft aute eis quoqj ex necefsitate
tofeques, ut fint etia illis oppofitoru. Si itaqp
uniufcuiufqj iudiciu a principalib. & antece-
dentib.Sfqs quorii eft, fumitur.no enim non
ambuladi gratia eft ambulatoria facultas, e-
tia (Ifitaliqiiado in eo q> id poteft,eius etiam
priuatiOifi eligendtl quideeftambulare,fua«
ptequocp natura eligedueft, pofleambula*
re.Si autillud non eligendum, nec pofie qui
de. Ia uerd etia uiuere.quod in fe habet & bd
ne & male uiuendi facultatem, nobis a natu-*

.ili ALEX. APHRODISEI
ra datum eft refte uiuendi gratia. Necp enim j
fieri poterat, ut ftatim geniti hoc haberem,

■ ut recle poffcn t uiuere. nihil eft enim in im-
perfecto perfectum. Quidquid autemeftim
perfectu, ftatim ut fiat eft eligendu, ut quod
datum fit gratia optimi eorum quas in nobis
fieri poffunt. Optimum enim & finis elhe-
cte uiuere.Hoc autem fieri non poteft,finon
adfit ipfum,uiuere. Quomodo enim fieri po
teft,uthocfecum conueniat,8fno fibijpfire.
pugnet,fimul hoc dicere,effe nobis hocpro-
prie a natura tributum,ut noftrmfalutisgra¬
tia omnia faciamus: & fimul dicere,non tan-
quam bonum aliquod id nobis propriu na¬
turam tribui flet Quod enim ad hoc quod eft
uiuere,tanquam bonum,propria Sfnobis in
fita inclinatione afficimur, ex hoc manifeftu
eft,quod & liberorum procreationis magno I
ftudio teneamur, utquiperillos fimus quo-
damodo futuri. Ac etiam per hoc quodquj-
cunqj timemus,magis timemus,quodeano«
bis mortis caufam futura fufpicemur. Quod
autem ab ea qua: eft ad optima, facultate,eo¬
rum quaefunt intermedia,iudiciumfumitur,

clarum eft exeo,quod in confeffo eft homine
aliis efle animalibus animal prgftantius:8did
propterea.quod nullum aliorum poteft uir-
tutem iufeipere. Quod ergo fit capax eius3»
eft optimum, (idautem eft optimum, quod

Q.VAESTIONVM LIB. IUI. 213
cas fuperat,qu 5 E funt in alirjs animalibus uir-
tutes) ea eft homo ratione melior. Nam fi a
•deterioribus eorum qua: fimt intermedia, iu'
diciu fumeretur: nihil uetaret quo minus ho
mouel omnium animalium pefsimus dicere
tur, quod uitij quod eft omnium rerum pef-
fimum,fitcapax:uelnullo effealioru anima¬
lium melior,quia in omnibus eligendis & fit
giendis fequi oportet id,quod eft boni iudi-
do eligendum.

Quod non funt unius (y eiufdemfpecici

uoluptates. 1 1

Ocprimum quidem oftendipoteftex

n cupiditate.Si enim omnis quidem cu¬
piditas eft iucundi appetitus: 8£ in eo etiam
fuum ei efte eft: in confeflo autem eft, ex cupi
ditatibus alias quidem efle eligedas,alias ue«
ro fiigiendas.non aliundefcilicet eft eis diffe
rentia, quam a uoluptatibus propter quas
funt, quod eorum aliae quidem funt eligen¬
da;,alite uero fugiendg. Eodem ergo modo a
feinuicem different uoluptates,quo cupidita
tes:fiquidem ab ijs etiam funt illis differetiae.
Atqui fieri non poteft, ut unius &L eiufde fint
inter feinuicem fpeciei, quae fua natura diffe-:
runt. Secundo ex aftibus 8£ operationibus..
Quoniam enim uoluptas omnis in aliqua fit:
Operatione,& eft quaedam necefsitudo &L a U

o j fini-

«4 ALEX. APHRODISEI
finitas uoluptatibus cu ijs,in quib.fiutopera
tionib.funt enim earii fcilicet quodamodo ii
nes: eode ergo modo diuidctur &ipfe, quo
operatioes. Atqui operationii in quibusfimt
uoluptafes.alij quide funt eliged j.aliaruerd
fugiedg.Habebiit ergo & uoluptates eadem
ter iei n uice differctia. Sed fi ita eft,n o funt uni
us 8i eiufdefpedei. Si enim eft ab aliq remoti
us id q> cupit &C defiderat,& nodu ipfu habet,
quam id g> habet,et cu eo uerfatur: longefue
ritab operatione remotior cupiditas, quam
uolupras,cfi in operationefit uoluptas.eft t-
nim defideriii uoluptatis:operationiaiitcon
ifiifta eftuoluptas,& eafequitur. Quare fiuo
luptates quide una cu cupiditatibus diuidun
tur:multomagis cu operationibus diuiden-
tur.In confeflo aut eft,operationii, in quibus
funt uoluptates, alias quidem effeeligcdas,
alias uerd fiigiendas. Quod autem fint pro¬
pria operationibus uoIuptates,in quibus fi-
unt, &C earfpeciea feinuke difterufir,&noiii
eo folum q, in diuerfis fiant operationibus:
ex eo manifeftii eft,quod non pofsit, qua:eft
in aliqua alia operatione,uoluptas,in aliafie
ri. Tcperanti enim intcperantifi operationes
no folii funt fugienda-, fed etiam iniucund*:
nepe qug eft in eis uoluptas,fitopcrationio
bus propria, et fimulcii eis diuidatur.Sienim
|tano eflet, nihil uetarerquominus fint ipfis

Q.VAESTIONVM LIB. IIII. n*
quidem fugienda: operationes, ipfae tamen
etiam teperantibus uoluptate afferat. Si aute
qua:in alijs fiunt operationibus,uoluptates,
funtimpedimcto ijs qua:in alijs fiunt:neque
enim qui tibig fonos ac modos audiendo uo
luptate capiiir,no pofsut ubi eos audiuerint,
fermonibus,uerbi gratia, 8C collocutionibus
obleftari.fuerint uoluptates uoluptatu cor¬
ruptrices. Si aute funt uoluptates uoluptatis
corruptrices,no fuerint unius fpeciei.Sed nec
ita fe habet,ut cotraria fe habet adjcontraria.
Non enim ficuteade fanitas ijs accedit & qui
eodem modo,&qui diuerfo curatur:&nihil
uetat,quo minus eande fanitate habeat, qui
alias aliter curatur:fic etia habet in operatio -
nib.& quae funt in ipfis,uoluptatibus. No e-
nim fieri poteft.ut, qug fit in aliqua alia adlio
ne uoluptas,fit etiam in alia. Qua: enim funt
in temperantibus aCtionibus uoluptates, ea:
in intemperantibus nunquam efle poterunt,
QuodtufltticC cr iniujliticc, (yuirtutis, utfis
mei dicam , cr uitij ejl halitus quidam
intermedius. ifj

Vod iuftitia: & iniuftitig,& uirtutis, ut
V-^femel dicam, 8i uitij eft habitus qui¬
dam intermedius,quem medium habitum
dicimus. Si iuftitia 8C iniuftitia funt, utipfi
«olunt, affectiones,feudifpofiriones: non
O 4 pofit

l\6 ALEX. APHRODISEI
poliunt autem ex affe<ftiones,feu difpofitibi
nes amitti; exiniufto non pofsit fieri quifpia
iuftus,nec iniuftus ex iufto: fiunt aute aliqui
iiifti &iniufti, qui prius no fuerant:exaliqua
ergo alia copftitutione fafti fuerint, Atqui
quicquid fit,uel fit ex cotrario, uel ex aliquo
quod inter contraria intercedit.Non fiut au¬
tem ex contrario. Fiunt ergo ex eo quod in¬
tercedit . Ex qua aurem conftitutioneiufti&
iniufti fiunt, ea inter iuftitiam fuerit&iniu-
ftitiam.Eadem autem eft ratio in omni uirtu
te 8C uitio.Si autem dixerint,uma quidem ef-
feaffediiones feu diipofitiones:eas auteamit
ti non polle, led nihil uetare quominus mu¬
tentur quidam ex iniuftitia in iuftitiam, &in
fumma.ex uitio in uirtutem:fed in uitiu qui¬
dem undenam mutari poliunt? Vel enim in
hominis natura uitium efie oportet, 8C om-*
nes nafci malos: 8i fuerit uitium fecundu na¬
turam hominibus.Cuius autem contrarium
eft alicui lecundum naturam,ei eft cotrarium
prxter naturam. Prxternaturam ergo eftho
minibus iuftitia & uirtus.Si autem ita effiab-
furdum eft utique,iniuftum iuftum fieri,ficut
fit iuitus.Ex quo autem habitu in iniuftitiam
fi‘tmutatio,isfueritmedius. Siautem dicant,
pueros nondum efle ratione prxditos: qua¬
re nec iuftos, nec iniuftos. Hi enim funt eius
quod eft ratione praeditum, habitus. Sed fi

Q.VAESTIONVM LIB. IIII. 217
funteius quod rarione praeditum, habitus:
no etiam medius. Quare puer cum non fit ra
tione praeditus, nec eftin uirtute,necin uitio,
necin eo quod interea intercedit:ficutnec
ullum aliud eorum quacratione non habet.
Ciimprimu aute mutati funt.ad hoc utfint
rarione praediti, protinus nati funt. Sed per
haec confefsi fuerint,no eife ei quod eft ratio-
neprgditum,fecundum naturam,iniuftitiam
8i uitium:fiquidem in ea quae fi t in rationale
facultatem,mutatione,fimul 8C eadem fiunt:

& ad rationalem facultatem mutari, ei aequi-
ualet quod eft,mutari in uitiu. Ei ergo quod
eft ratione praeditum,uirtus eft praeter natu-
ram.Et praeterea fi eft omnino ex uitio in uir
tutem mutatio,uitiu uelmotu facile ,Si quod
beneamitti pofsit,dicent:uel ftabile,& quod
uix moueatur.Sed fi eft motu quidem facile,
cur non eft facilis ex uitio in uirtutes muta- (
tio?Si autem uix moueri pofsit, Si fit Habile:
clarum eft, quod in ea qug fit in uirtutem mu
tatione.ex ipfo primum uitio oportet motus
difficultatem 8i ftabilitatem abijei: fiquidem
uel per do<ftrinam,uel per ad uirtutem exer¬
citationem mutatur,&non repente.Sed fi fit
quidem primum motu facile: uirij autfuum
effein hoceft,quodaegremoueatur: in eo q»
eft motu facile, non fuerit uitium. Atqui nec
uirtus.Eft ergo quodammodo in aliquo me
o $ dio

IIS ALEX. APHRODISEI
dio habitu, qui fic habet, quonia mutatio in
uirtutefit ex tali aflfeftioe feu difpofitioe.Prj'
terea aute fi maxime pueri nodu funt ratio
neprgditi,Sf propterea uirtute no habet, nec
uitifntame quod ex ratiois hoc modo exper-
tib. ratione prgditi & mali fiut,in medio habi
tu fuerint. No funt enim ij ratioe fimilitefca
retes,ut alia ratioe caretia. neqj enim alioqui
polset uirtute & uitium fufcipere. Si axit crim 1
neutru habeat,pofsint utrutp fufcipere:fic no
funt ratiois expertes. Quod afit fic eft ratiois
expers,utpoiSittame ratione fufcipere,aliter
eft expers ratiois,quam eam no poteftfufci
pere,q> eft proprie expers rationis.Eius ergo
og ita eft expers ratiois,fuerit medius habitus.
Ad utruqj enim cotrarioru occurrit mutatio:

& fic eft utrfiqj extremorii potetia,ut nullu fit
a<ffu.eft enim etia in puero qujda coftitutio,

, & quida habitus,ex quo fit in ititiu 8i uirtute
mutatio: quiquide habitus in nullo eorum
qu*proprie& fimpliciter expertia rationis
dicuntur,ineft.

<S olutio duUtdtionii, qu<c dicit injlrumento ni
bil effe cotyd.7iu\effe aut diuitijs contraria piU.
pertdtem: Cr ideo non effe duritias inflru -
mentum. itu

I Nftrumeto nihil eft c6trarium:diuitrjsaut
eft aliquid cotrarifuno funtitaq; diuitigin
ftru-

Q.VAESTIONVM LIB. UII. n?
ftrumenti!. Si fumat quide generaliter.inftru
mento nihil e (Te c6trarii!,no eft concedendi!,
quia etia duutijs, qug funtlftrumetii, aliquid
efle uidetur co trariu.Si aut indefinite et fingu
lariter fumanoftendendi! eft no efle fyllogif-
mii. fifltenim ambf propofitioes lingulares.
Tucenim neceflario omnino fumeretur,non
efleinftrumero aliquod contrariu.fiin inftru
meti ratioe &C fubftatia apertu eflet nihil efle
eicotrariu.Siautininftrumeti fubftatia non
eft,no efle ipfi aliqd contrariu,fed eft accides:
nihiluetat, quominus id no omnib. accidar.
Ne<p enim quia multis eoru qug finita Alt, in
eftutadaliquid finiatur, hociaineftetia om
nibus.Inftrumentii quide efle per q, uel folu
aliquid,uel pulcherrime fit, fi eft in inftrume
tifubftatia:omnia fuerint inftritmeta quibus
hocineft,&hocfueritin omnib.inftrumetis.
Qyarequoniahocineftdiuitijs:per eas enim
fiut qug exliberalitate &C magnificetia a uiro
bonofiut, operatioes: eat fuerint uiro bono
inftrumentii. Ab ijs enim qua: funt in inftru*
meti fubftatia, fitin inftrumetis, ficut SC in a-
lijs omnibus, iudiciu: no aut ab accidetibus.
Oftenderit ai! t quilpiam,& q? neutra prope*
fitionu refte fumpta eft,nec qua funiit inftru
mento nihil efle contrariu,nec quse dicit diui
tijs efle aliquid contrarifi.Si enim co quod to
|i,&eiq,cx utroq;, materia fcilicet 8i forma
com-

120 ALEX. APHRODISEI .
compofitum eft,nihil fit contrarium,contra-*
riii niliil eftinftrumento.eam ob caufam nec
ferrar,nec citharae quis efle dixerit aliquid co«
trariummec igni, ex fententia eius qui ficdi¬
cit , fuerit contrarium aliquid: nec ulli alrj ex
utrifqj compofi'raeflubftantuc:qudd materiar,,
qua: omnibus eiufmodi fubftrata & fubiefta
eft,nihil fit contrarium.Si autem propter affe
<ftiones& qualitates eft contrarietas: igni e.
nim propter qualitatem &ficcitatcmfunt ali
qua contraria, 8i afcia^fi fu mptar fuerint qua
litares,per quas ei fuum efle eft,per eas inue-
nietipficontrarietatem aliquam.Nam acuto'
quidem obtufum contrarium,graui aute Ie-'
ue. Ei autem grauitate & acumine opus eft.
Eadem autem eft &i in alrjsinftrumetis ratio.
Sednecdiuitijsrefte fumptueft efle aliquid
contrarium.Paupertas enim non eft diuitijs
contrarium,fed eft diuitiarum abfentia & pri
uatio.Sanitas autem non utinftrumentu bo
num eft,fed ut corporis uirtus,ex quo & ani¬
ma homo eft. Si quis aute dicat eiufmodi pri
uationem,ex qua fieri pofsit habitus, rurfus
efle contrarium: is omnibus quarfuntin ge-
neratione,dicit efle aliquid contrarium,non
folis inftrumentis.Eftenim in om¬
nibus eiufmodi priuatio.

Dubi-

Q.V-AE ST IO ISTV M LIB. IIII. 2M

‘Duiitdtio, quod communis uoluptas,<puc ut gt
ntts fumitur, nec Ionum, nec vialum efl,
nec indifferens, v

S I communis uoluptas qux ut genus acci
pitur.neceft bonum, nec malum, quod
eius alia quidem eft bonum, alia uero malu:
communeenim no eftaliquid unum eorum
qua? funt fub gen ere: n ec erit etia in differen s:
fiquidem funt quxdam etiam indifferentes
.uoluptares.ficut &alix quidem bong,aIi£ue
romalx. Eadem autem quxfiiierit quiipiam
etiam in operationibus, quarum funt fines
quodammodo uoluptates, & ideo una cum
ipffsdiuiduntur.Sienim operationum aliae
funt bonx,alix uero malx, alix indifferctes:
communis,& qux utgenus fumitur, opera¬
tio,nec bonum , necmalum erit, necindiffe-
rens.Atqui quidquid eft, uel bonum eflene-
ceffe eft,uel malum,uel indifferens.An quid¬
quid eft quidem in fubfiftentia, & per fe effe
potcftvSi fit autem comune aliquid, fub quo
hgcfunt omnia:illud eorum aliquidamplius
utiqj effe non poteft, quod omnia fub felia-
beat.Neqj enim quonia omne animal, quod
fubft'ftit,eft ratione prxditum,uel rationis ex
pers:propterea etiam commune, quod urge
nus defis qux fubfiftunt prxdicatur,in utro#
uis horunvcrit. Necp ergo communis uolu¬
ptas.

m ALEX. APHRODISEI
ptas,nec communis adtio,erut uel bona, uel
mala,uelindifferentia, cum omnis uoluptaj
& aiftio cjute fubfiftit,horum aliquidhabear.
Quoniam autem uoluptates cum ijs adlioni
bus,in quibus fiunt,fimul diuiduntiir:&quj
accedunt quidem 8i fequuntur bonas a (Trio¬
nes,bona:: qua; malas uero.malsc: indifferen
tesaute, quaeindifferentes: quarfiueritquif-
piam,quomodo fit in aegritudine &T moleftia
& dolore dicendum, quoniam hgc funt uolu
ptati cotraria. Si quis enim dicat, dolore uni
cum a<flionibus,in quibus fit, diuidi: primu
quidem quomodo fiet diuifio,utrum eos dia
cemus qui in bonis quidem fiut adtionibus,
bonosiqui uero in malis,maIos:qui in indif-
feretibus autem,indifferentesT An abfurdum
eft dicere eu in bono efle, qui ob malas, quas
operatur,operationes,do!ore afficitur?eft e»
nim in malo is,qui eft eiufmodi. Quomodo
enim non eftin malo,qui eft in talibusopera
fionibus? Deinde uoluptas quideiurecu ijs,
in quib, eft,operationib.unadiuiditunquo-
nia propter necefsitudine & affinitate, qug ei
cu ipfis intercedit, fiebat, 6C erat ipfaru ueluti
quida finis. Dolor aute eft abalienationis fig
nu, eorum in quibus eft. An rationi conlenta
neu eft,eu qui in bonis fit operationibus,effe
malu, quod fit a bonis alienus: 8t propterea
eu qui eft in malis, bon u, quia eft a malis alie
nui:

dVAESTIONVM LIB. IIIT. «j,
nus:& quia qui tale dicit dolore, bon um, no
eas ftatuit operatioes,in quib.fit, efle bonas:
fed eam qug eft ab huiufmodi operationibus
uel circuftantijs.uel fortunis alienatione?An
eft omnino abfurdii fic dolore diuidere ? Vi¬
detur enim dolor fuapte natura rjs efle malii,
qui eum habent,Sed fi dolor malu eft: quod
autem eftmalo cotrariu, eft uel bonu,uel ma
lum: oportebit 8i uoluptate, qua? eft dolori
contrariu.efle uel bonu uel malu. Inueta aut
eft nec omnis efle bonu, nec omnis malu. E-
rat aut etiam aliqua indifferes. Nuquid ergo
bona fic erit dolori contraria, ut malit bono:
mala aut,ut malu malo? Sed fi ita eft, quid de
indifferenti dicendu eft? Indifferctibus enim
operationib.fiebat,qua? dolori no erit cotra
ria.Sic enim eriit malo no folum bonu & ma
lum cotraria,fed etia indifferes: quod non ui
detur.An oportet uoluptatu generaliter diui
fione facta,accipere aliquas quide ipfarfi efle
fecundu natura ijs qui deleftatur, alias uero
prgter natura?Secundii natura quide eas qug
fuit in operationib.qug funt fecundu natura:
prgter natura aut, quarum funt etia operatio
nes eiufmodi. Vnicuique enim animali funt
propria? qugdam,&fecundum ipforu natura
operationes.Sunt enim quaeda hominis ope
rationes,qu£ fecundu hominis natura fiut:et
equi,fecundu equi natura; Si canis, fecundu
canis:

«4 ALEX. APHRODISEI
canis:8£alioru animaliu fimiliter.quoru etia
fecundu natura uoluptates, eafde quoqj cu il
Iis dicere oportet: quae aut funt in fis qua;ab
aliquibus praeter propriam ipforu naturam
fiunt,operationibus,praeter naturam: quare
etiamaequiuocasillas,quarum eas quidem
quae funt lingulis fecundum naturam, etiam
effe proprie uoluptates dicedum eft.qucfunt
autem praeter naturam, fic quoqj eafdem efle
fis qui illis fi uuntur. Quemadmodum & fa-
lubria hgc quidem fimpliciter;illa uero hifce,
Si quae funt quidem uerae Si proprig uolupta
tes,eas quoq; fis effe bonas,qui illis fruuntur,
dicendum elbqux autem fiunt nonullis prae
ter naturam, ciim non fint fimpliciter uolu¬
ptates,eas effe prgter naturam Si malas.Si ita
que maxime homo,& qui lecudum naturafh
maxime le habet,uir bonus elbhomini quo-
quefecundum naturam maxime fuerint uo¬
luptates,quae ei uidentur:8fiucunda,quibus
is deleflatur. Quae autem ei grauia &iniucu
da,ea &praeter naturam, 8i n5 fimpliciteriu-
cunda, etiamfi eis aliqui delectentur. Fuerit
etiam dilcrimen inter eas, quae funt unicuitp
fecundum naturam, quod earum aliarquide
funt magis,aliae uerd minus proprig.Sic aute
fiierit doIori,qui eft malum, qux eft proprie
Si fimpliciter uoluptas, contraria: quaeuni-
uerla,bonum eft,&fi non fimiliter.Quaeau-

clVabstionvm lib. urr. at
tem praeter naturam,nec uoluptates fimplid
ter,nec bona:. Fuerint autem etiam in indif¬
ferentibus tales. Nec enim indifferentia funt
in ijs que furit fecundum naturam.Eft autem
uoluptati contrarium dolor, fed non labor,
fiquidem labor corporalem aliquam fignifi»
cacafriidtionem &C moleftiafn ac dolore, fed
nodolorem fimp lici ter, Moleftia autem feu
dolor qui eft uniuerfalis, talem anima: affe-
ftionem ac difpofitione fignifi'cat,fme in cor
porali affliflione, fiuein aliqua anima: affe-
ftione SC conftitutionefiat: ficut & uoluptas
non folum eft corporea, fed etiam animalis.
Communi ergo uoluptati dolor communis
contrarium exiftens,& inqs qua: funt pra:ter
naturam operationibus uoluptas, corrum¬
pens eam qua: in i]S eft quae funt iecundu na*
turam uoluptatem, no iecus ac proprius do<*
lor,fuerit & ipfa contrarium, ut malum ma-
lo:utexceffiis enim defeftui. ut fit omnis qui
dem dolor, malum: uoluptatum autem qug
funt quidem fecundum naturam, 8i proprid
Uoluptates, funt ut bona doloribus contra¬
ria : quae funt autem prseter naturam, ut ma¬
lum,malo.

Quoduotuptdti dotor eil contra*

'i,non ULor. Vi.

Abor enim corporalem quandam affli

.(ftionem defignat. Dolor aute anima-.

p con#

alex, ahrodisei

ccfntra&ione, Siitaqj uniuerfa quidc uolup-
ras eflet in relaxatione et folutione corporis,
e flet ei contrarius labor. Sed quia eft uolup¬
tas quaedam relaxatio ac folurio animae, quae
nec per corpus,nec in iblo fit corpore : eiuf-
modi uoluptati no fuerit labor contrarii!,feci
dolor.Dolor enim eft etia in corporis afflifti
enibus, 8i ipfius in fe anima.-,ficut Si uolup*
tas. Labor autin corporefolu. Quarefuent
quide fimpliciter dolor uoluptqti contrariu:
alicui aut uoluptati,qui eft ut labor. Corpo¬
rea; enim folutioni,& corporis firmitati,& ei
qug eft ob eas caulas uoluptati, fuerit corpo¬
ris affliffio Si dolor cotrarius. Qui autin ani
ma labor dicitur.ut Iaboriofi nonulli Si labo
ris amantes dicutur, cum nec fit ab initio uo¬
luptati contrarius, fit utique cum uoluptate.
Si quis autem eo quod laboret, moleftiaac
dolore afficitur: doIor,no labor fuerit uolu¬
ptati contrariu. Cum fit aut dolor uoluptati
contrarius: omnis quidc dolor malu merito
dicetur.Eft enim ilia natura fugiendus. Non
eft aut omnis uoluptas bonu. Sed quaecuntp
quidc acliones,in quib.cofiftit uoluptas,mo
dum exuperant,exceflum quocp 8i exupera-
tione habebunt, fimiliter quaefunt in eis uo*

luptates.Tales au tfunt.qugfunt corporales.

Quare earum moderata: quidem fimt eligen
da:, quales funt qua: circa ea uerlantur, qu*

aVAESTlONVM LIB. 1111 . 127

fiint corpori necefiaria.Qua; modii aiitexce-
dunt,fiintfugienda:,qualesfuntintemperart
tium.Etin rjs fuerit etiam aegritudo & dolor
malum, ut quida defectus: SC immodica uo-
lupras,ut quidam exceifus. Moderata autem
bona, ut qug fit qitodammo do in medio prg
diftorum. Quarum autem non eftuolupta-
tum exceifus, (tales ante funt,quae in ijs ope¬
rationibus fiunt,quaruin qd eft eligedum.ex
acceifione& additione augetur,cuiufmodi
funt qua? ex uirtutibus fiunt) in ijs nec opera
tionu necuoluptatu erit exceifus. Quare eiuf
modi funt uirtutcs, &L boa* fua natura oes.

Cur fi dolor omnisfua natura malum e fi, non
omnis etiamuoluptasfuandtura
Ionum e fi VII

Vr fi dolor omnis fuanaturamalu eft.

non etiam omnis uoluptas fua natura
bonum eftc Vel enim omne etiam oportebat
uoluptatem malum eife, ut qua; eifet dolori
contrarium,ut malum malo r uel finon ut fu
giendum,&malum, uoluptas, fed ut bonu
malo opponitur,omneeflebonu. Si fit enim
aliqua uoluptas maluduerit dolorii, qui oes
mali fut,uoluptas qug eft dolori c6traria,hjc
quide,ut malum malo, cotraria: illa uero,ut
bonum malo. An non omnis dolor & labor
malum efttTiquidem in ijs quoq? uirtus,ad id

nS ALEX. APHRODISEI
qd eft medium, tanquam icopum, dirigitur,
Et funt qusedam moleftiar ac labores, qui ui-
ro bono conueniunt.fuerit autem labor do¬
lore quid communius, eft enim quilpiamla-
bor,doIor. Etenim ficut uoluptas operatio¬
nes St acliones fequens, St earum quodamo
do pars uel finis exiftens, ab illis habet id qd
eft eligendu,uel fugiendum: eligenda? enim
funt,quae in eligendis funt operationibus:fii
giendar autem qusenon funt in eiufmodi: fic
rationi cofentaneum eft exiftimare,St dola¬
res qui in aliquibus fiunt operationibus, ab
illis quoqj quod eligedum 8tfugiendum eft,
fumerecontrario uoluptatibus modo. Qui
enim in honeftis funt adlionibus, eflefiigien
dos.Qui autem in turpibus,eligendos. Si au
tem funt dolores aliqui St labores eligendi:
fuerint etiam uoluptates fugienda:,qua: funt
his doloribus contraVig. Sunt autem contra¬
ria: doloribus uoIuptates,qusein huiufmodi
fiunt operationibus. Quocirca no eft omnis
uoluptas bonum,quia nec omnis dolor ma¬
lum.Dici aute etia no polfet tale quid, quod
necqs quidem qui omnem efle dolorem ma
lum ponunt,fequi necefle eft,uel omnem uo
luptatem elfe bonum, uel omnem, malum,
hoc etiam polito, qudd dolor fit contrarius
uoluptati.In quibus enim uoluptatibus funt
quidam exceffus, in ijs funt uoluptates qua:-

Q.VAESTIONVM LIB. IIIT. 119
dam eligendx: quxdam uero fugiendx.Me
diae enim eligendx. Quxautem funrin eo gi
modum excedunt,malae. Hoc autem habent
corporeae uoluptates. In quibus autem ex-
ceifus ac exuperationes non funt, quod quae
in ipfis amplius fiunt, in eo qd eft expeftan-
dum,maneant,ex funt omnes eligendx: cu-
iufmodi funt qug funt in operationibus, qug
percotemplationem fiunt.Sunt autem qux-
dam etiam prxter natura uoluptates, cuiuf.
modi funt beluinx,et xgrotan tiu hominum
uohiptates.De quibus in feprimo moralium
diftum eft: qux nec hominis proprie dican¬
tur uoluptates, quod non funt fecundum na
turam,nec eligendg.Sic fe autem habentibus
uoluptatibuSjOmnib.quidem erit dolor con
trarium, ut malum,qudd pofitu fit, omnem
cffcdolorem malum. Quxcunqj autem uo¬
luptates funt quidem prxter naturam, ex ut
malum malo erunt dolori contrarix, fi quis
eas etiam inter uoluptates enumeret. Qux-
cunqj autem habent exceifum, in ijs alie qui¬
dem erunt ut bonum dolori contrarix, qux
funt in medietate,&funt redta ratione defini
t;e: alix autem per qux in exuperatione ex*
ceilutjj uerfantur, in quib. funt intemperan¬
tium uoluptates, ex ut malum malo. Qua*
rum autem noeftexcefTus,ex fuerint omnes,
ut bonum malo,dolori contrarix.

p j Qtiod

2)0 ^ ALEX. APHRODISBI

Quod uirtus nec genus,nec totum . VIII

Q Vod uirtus nec genus,nec totu. No ge
nusquide, q> genus cu una perempta.
ipecie no fimul perimitur. Virtus aute
cum una fimul perimitur.Siue enim uirtutes
fe inuice fequutur unaearu,queciicp ea fit/ub
lata,tollitur 3 C uirtus;& fic erit una ex fpecie*
bus,qug alias quoqj ipecies fimul perimet,qd
necipfum redlu effe uidetur. fiueno fe inuice
fequfitur.fublata prudentia, tollatur etia uir
rus, g> illud,nepe per refta ratione fieri,fit in
omnibus. Redta aut ratio aprudentia.Totu
autno fuerit uirtus,g, pars n5 admittit ratio*
ne totius in difiimilaribus. Differunt aut a (e
inuice uirtutes, &C uirtutis ratione fitfeipiut.
An in quib. efthoc quideprimfi,illud uero fe
eundi!,ut fublato primo tollatur & comune,
& alia quj funt poft ipfum, ea funt exijs qu*
multis modis dicutur? Quare fi etia uirtus u-
na aliqua fublata tollatur, fuerit etia ipfa eo-
ru qugficdicutur.An potius dicendu cft.cam
que uni uere uidetur de uirtutibusprjdicari,
definitionc.effecom uniore, Si no totius uir-
rutis propria,cuius ligfunt partes? Fueritaiit
illius definitio, Totius rationalis anime liabi
tus optimus.qup definitio unicuiqj uirtutico
uenit. Videtur aut etia Ariftoteles aliquid to
tum dicere,perfecta uirtute:fed no genus.De
Iiacaute dubitatione etiam in pofteribribus
dictum eft. Quod

Q.VAESTIONVM LIB. IIII. i|i
Quod non omnes qui peccant, eo quod mala
tjfe CT noxia,quec agunt,nefci-
ant,peccant. IX

Q Vod non oes qui peccanr, eo g> qug a-
gut,mala efle & noxia nefciat, peccet,
exijs inanifeftii eft,qui fe peccare libi periua-
ferunt, propter mollitie tamen 8C ignauiam
non refiftunt. Quoru funt & qui pgrotant,8£
qui qua: libi incomodant, faciut, no ignorari
tes cuiulmodi ea finr.Quia enim no ignorat,
&ieiplbsreprehendunt,S£eos quino fimilia
peccanr,implorant, & dqs uotafaciut ut me¬
liore libi dent mente.In quib.etia funt qui a*>
mant: in quoru poreftate fi effet, 8C amare &C
amore deponere, lubetesab amore ceflaret.
Sed & exijs qui peccare incipifit,claru eft.Ne
mo enim eorfi mala,mala efle ignoras, ad ea
a principio accedit. Omnes itacp incipientes
«rubefcii.t,& latere ciipiunt,et no ranqua eria
iteru fimilia fafturi ad ea accedut, perfuafifo
re quidem ut ab eis laedatur, fed uoluptati ce
•dentes, no qj eam eile magis eligenda credar,
fed qd nolint paruo labore fufcepto, ei refifte
re.Qudd aut hanc de malis anticipata notio#
nehabeant, ut qualia fintpoflintintelligere,
prima quide natura caufa habenr.Necp enim
funt eiufmodi.ut nihil de meliorib. mete agi
tauerint, 8i appetitoe omnino peruerfa finr,
p 4 fed

l?i ALEX. APHRODISEI
fed comunes &C naturales feruant animi coni
ceptiones. Quod enim uniufcuiufqj natura
tenditadmeliora, exhoc darii eft,quod qui
funt in peccatis, eos utiqj laudant qui no pec
cant,& qui peccant,fuos liberos non ad eade
deducunt.Sufficit autem & communis fama,
8i hominum anticipata notio, ad oftenden-
dum,qualis & quanta fit malorum abfurdii
tas.Sed & leges liare edicentes,ad meliora do
cenda fufficiunt. Prarterea autem magiftri &
pardagogi omnes communiter mala fugere
adhortantes, non concedunt ut adolefcetes
de melioribus nihil mente conceperint.Et $
no prppter quidem malorum ignorantiam
peccata funt, ex his & ijs qua: funt,planii eft.
Quod autem nec mala uifaciut,ex hoc aper¬
tum eft, quod ipfi funt qui haec agunt, & con
uenienter fuae appetitioni ad eiufmodi aflio
nes inftrumentarias partes moueanr.deipfis
confultantes,& eas eligentes. Si enim ii qui
eligunt,coguntur: qui'nam fuerint,qui non
cogunturiSiautem qui funt in peccatorii ha*
bitu, necmala agentes erubefeunt, leges au¬
tem contemnunt, mala non elfe mala exifti-
manres: id nihil ad hoc ut ea fint inuolunta*
ria. Vt enim in hoc eflent habitu,ut mala no
e fle exiftim aren t, ip fi fibi caufle &C autores fu»
erunt: fi quidem cum in eorum efletpotefta»
te ea non agere,tales euafernnt,ciim fibi non

clVaestionvm lib. mi. i»
cauerint. Si autem eispeccareincipientibus,
non uifa funt mala utilia & eligenda: cum au
tem procefcerint, & propter fuam negligen*
tiam in peccatorum habitu fuerint, ea eligen
da uidentur:ipfi funt fibi talis exiftimationis
autores,ciim talis fibi habitus caufx fuerunt,
per quem tales habent de malis opiniones.
His aclftipulatur,qu 6 d odio habeatur & fup
plicioafficiantur qui ficpeccant, ut qui fua
iponte peccct, & fint ipfifibi talium aftionu
autores, cum qui non iponte tale quid agut,
ueniam aiTequantur.Cur enim fi omnia funt
inuoluntaria,eorum quidem alia condonan
tur,alia uero noni Si enim quod in eorum e*
ratpoteftate, cum qualia fint, didicerint, ab
eis abftinere, fi hoc quidem fcientes,eius nui
lam curam gefierunt, q rurfus fibi eius auto¬
res fuerint, 8C id iponte fecerint.Si autem hoc
quoque ignorauerunt: quomodo non &ij
funt etiam uenia digni i Eft autem argumen
tum fufficiens, quod nec ui,nec propter me¬
liorum ignorantiam quidam peccctpeccan*
tes,quod nec fepeccaiTexgreferant, nec pec*
catorum poenitentia ducantur. Qux enim a
nobis non ipontefiunr, ea nos malehabent,
& poenitentia percellunt. Quod autem fiin-
uoluntaria efient peccata, nec in noftra qui¬
dem efsentpoteftate,ex hoc apertu eft, quod
inuoluntaria quidem funt,qux ui fiunt. Qug
p 5 autem

154 ALEX. APHRODISEI
autem per iram uel cupiditate peccant, didit
eos ui facere qui faciiit. Quare qu j per ira 1 uel
cupiditate peccantur, ea no funtin noftrapo
teftate. Siautfupplicia funtin i] s-qua: funt in
noftrapoteftate, qui per iram uel cupiditate
peccant, no i ure fupplicio afficietur. Qujcilqf
aut per ignorantia peccantur, ea fi ipfi quide,
fint fibi ignorantia: cauia qui peccat,in corii
poteftate fuerint.fuerint autem ipfi fibi cauia
ignorantiar,ffcu eis liceret ad meliora couer-
fis non eife in tali liabitu,per quem bona fint
ignoraturi,id neglexerint. Atqui no eis aliter
licebat ad meliora conuerti, quam fi aliquas
haberent debonis exiftimationes.qieafint
eiufmodi.Si enim mala eis bonoru opinione
reprefliifent 8i elififlent, in eoru poteftate no
effet ea no eligere. Atqui de bonis, ut bonis,
exiftimationehabentes, deinde no eligentes
ea,fpotepeccaret.Neqj enim per uim,nec per
ignorantis ,-meliorum eledfione negligeret.
Quare quemadmodu eft in eorum poteftate
peccare, ita etiam uoluntariu. Si autem ipfi
fibi non eflent autores ignorantia:, nec effet
in eorum poteftateper ignoratiampeccare:
fic aut nullus eoru qui peccarenr,iufte fuppli
cio afficeretunfiquidem fuppli cia quide funt
ob ea qua: funt in noftrapoteftate: nihil aute
qd peccatur eft in noftra poteftate, fi eft iriuo
luntarium:quidquid aut eft inuoluntariii,fit
per ignorantiam,uel ui.

q,VABSTIONVM LIB. IIII. t}}

Quod homo tH uirtutumgratidjed
non contra. X

S I in ijs qug natura fiunt, eft aliquid.cuius
gratia ea fiunt quae ficfiuntdd aiit,cuius
gratia quaedam fiunt, eft finis illorum inijs
quae natura fiut. Atqui finis ijs,qua; finis gra*
tia fiunt,eft melior. Quare eorum qute natu¬
ra fiunt, fines funt illis meliores,quorum gra
tia fiunt.Eft aut &homo exqsqug natura fi¬
unt. Quare aliquis etiam ei finis eft,isq; eftijs
qujad ipfum funt,melior. Hominis aut finis
eft,ut fiat uir bonus, 8i eius gratia homo eft.
Bonum autem fieri, eft hominis habere uir-
tutes. Atqui fieri no poteft, ut homo uirtutes
habeat,nifiprimo homo fiat homo.Eft ergo
homo uirtutu poflidendarum gratia t fed no
uirtutes hominis. Quare melior eft homo
qui uirtutes poffidet, eo qui eft fine illis. N5
enim uirtutes fiunt: eas enim non pofside-
mus, utfundum, mancipiu uel domum: fed
uniufcuiufcjp uirtutu generatio eft in poffef-
fione ipfarum. Si autem generatio ipfarum
eft in pofleffione,ipfisquoq?in eo efieeft.Eft
autem finis nobis ipfarum poffefsio.Fuerint
ergo uirtutes finis nofter , & nos earum gra*
tia .Quare nobis etiam funt meliores uirtu¬
tes,eo quod finis nofter eft in uirtutum prae-
fcntia,& earum poifeisione.

*$<S ALEX. APHROD.ISEI
Quod non e& multis modis inuolunti *
rium, (jiiid. eilui,(j per
ignorantium x fr

Q Vemadmodum no dicitur multis mo
dis animal,quia hoc quidem eftratio
nis particeps, illud uero,rationis expers:fed
nec uitium multis modis, quia hoc quide eft
per exceflum,illud uero per defedtumific nec
inuoluntarium multis modis: quia eius hoc
quide eft ili, illud uero perignorantia. Sunt
enim harc partes uel fpecies inuoluntarij. Si
aurem etiam eftmultis modis inuoluntariu,
no reprehendetur propterealocus, qui uult,
fi alterum fit multiplex contrariu, eiTe quoqj
alterum multiplex. No eft autem multismo
dis uoluntarium.cum inuoluntarium ei con
trarium multis modis dicatur.Necp enim ui<
tiu multis modis, quia eft hoc quidem in ex¬
cedit, illud uero in defeflu: eft enim aliquid
alicuius uitium in ipeciebus, exceffii & defe»
<Jtu: ficut utrunqj eft uitium,qdod eft in

exceflit,& quod eft in defecfiu.Neqj enim fie¬
ri poteft,ur fimul per utrunqj malum fit: nec
tam em uirtus etiam eft duplex,utriq; uitioru
feorfum oppofita.Non enim ad uirtutem fa¬
tis eft,non efle in exceflii: uel rurfusnon eife
in defedlu: fed opus eft,fi uirtus futura fit, ut
in neutro eorit fit; fic SC uoluntariu in utrifip
eorum,

Q.VAESTIONVM LIB. IIII. 137 .
eorum,in quibus uoluntario fuum efleeft,
oppofitione,fimuleiTehabet. Oportet enim
eum qui iponte & uoluntarie aliquid facit ,&C
eorum quar aguntur, habere principium,6C
adhuc fcire eoru fingula.Quorum illud qui»
dem ut fieri perimit, hocuerdperignoran-
tiam.Quare utriufqj fimul inuoluntarij par¬
tibus opponitur uoIutarium,cum illa nec fi¬
mul quidem eiTepofllnr.Non enim fieri po-
teft,ut qui aliquid ui fecit, uel patitur, etiam
fingula ignorans peccet. Nihil enim ad hoc
ut inuiti faciant, qui ab aliquibus coguntur,
confert ignorantia 8C cognitio fingulorum.
Non euertitur autem locus,nec exhoc quod
quidem, quod Graece 3C amare & ofcu

i larifignifkat,multis modis dicatur:<u/£?«>au
tem, ideftodifle, quod eft eius contrarium,
non utiqjdicatur multis modis.Si enim illud
V-iatlfi , id efi odio habere, effet omni eius qd
eftp/Aa>, fignificato contrarium,& non mul
tismodi^4iceretur,euerteretur locus. Si au¬
tem odia habere,eft illi foli eius,qd efcipiKdii
fignificatcf,quo amare denotat, contrarium,
& non ei quod olculari,no reprehenditur lo
cus.' Tuncenimreprehenderetur,ficuilibet
eius fignificato, quod multis m odis dicitur,
contrarium exiftens aliquid,no diceretur iti»
dem ipfum multis quocp modis. Albo enim,
quod multis modis dicitur, nigrum contra»

13 * ALEX. APHRODISEI
rium multis modis dicitur, quod omnibus,
qug ab albo fignifi'cantur,eft contrariu.Nam
Si albo quod eftin colore, & quod eftin uo-
ce,eft nigrum contrarium.Adeo,ut fi eflet ab
teri ip forum folum contrariu, nec ipfum qui
dem diceretur multis.

Locus ex tertio Magnorum
moralium- XII

V idetur utique uiolentum efle, cuius
principiu extraeft, eo cui uisaffertur,
nihil penitus coferente. Qydd nihil quidem
confert agens uel patiens,dixit fuperius, pro
co quod eft, coadlus, uel cui uis affertur: per
hoc autem quod nfic diftum eft,idem often-
dit rurfus afliimens, Si non amplius dicens,
Eo nihil conferente, qui agit uel patitur; fed
pro ijs dicens,eo cui uis affertur. Aliquando
enim^agere dicimus; aliquando uero pati.
Nam et coaftus fecit,et ui paffus eft,dicimus.
Principium aurem exterius elfe dlxerit.in ijs,
quibus uis affertur,agens.Finalis enim,&cu
ius gratia caufa foris exiftens, eft in omnibus
quK aguntur: fiquid em quicuncpagit, alicu¬
ius gratia agit, quod agit, quod quidem ex¬
tra ipfum eft.Praeterea autem nec in ijs qui ui
aliquid agunt aut patiuntur,fuerit caufaqug
eft ut finis. Non enim is cui ab aliquo uis af¬
fertur.

0.VABSTIONVM LIB. Hir. ij?
fertur, finem habet aliquem fibi proprofi-
tum, cuius gratia ab eo qtii uim affert, co¬
gitur. Ei enim qui alicui uim infert, & hoc
agit, eft aliquis finis propofitus, SC propte-
rea eum cogit: fibi autem nullus. Violenta
autem patientes, funt ij quorum eft exte¬
rius agens principium , nihil ad id quod
fit, eo qui patitur, conferente 8C coadiu-
uanre .* ut oftendit id quod fit in ijs quina»
uigant, quando a uento aliquo extrufi ac
expulfi fuerint: & in ui&oribus, 3i domi¬
nis , qui, quos uicerunt ducunt, quo fibi ui*
detur. Non fi quis autem, cui ab aliquo uis
affertur, inftrumentariarum partium ali¬
quam aliquo motu mouerir, qui ad id quod
fit ui, aliquid opis attulerit, hic iam ad id
quod fit ui, contulerit. Non enim fi tru-
fus ab aliquo motis tibrjs in aliquem inci¬
derit , uel etiam deiecerit, aliquid dicatur
conferre ad id quod fit. Sed fi propria qui¬
dem appetitione, incitatione^ acpropofi-
to induftus , hoc fecerit, is demum con¬
tulerit. Si autem confueto 8i naturali ti»
biarum motu morus fixerit, non utique.
Quod quidem etiam dixit Ariftoteles per
hoc , Principium enim mouendi inftru-
mentarias partes in eiuftnodi adtionibusin
ipfo eft. Qui enim fuis manibus ex naue
onera in mare propter periculum eijcit,
non

240 ALEX. APHRODISEI
non quod mouet manus, id lubens facit: fed
quiahocfacereelegit,itafacit. Noitaautem
ijquoqp qui propter uoluptatem aliquid fa¬
ciunt,uifaaunt,quia&ij qux faciiit,propter
uoluptatem faciunt: fed non habent exteri¬
us id quod facit. Iucundum enim ut finis &
fcopus, caufa eft, fed no ut quod fit efficiens.

Deuoluptdte XIII.

Vod. propria eftuoluptas aftioni in

V ^ qua exiftit, 8t quod non eft unius qui
dem lpeciei uoluptas omnis, numero tantu
aliaab alia differens : qux autem uoluntatc
efficiunt,differunt: fed funt a fe inuicem fimi
liter differentes uoluptates, ut quxfuntetia
earum efficientes aperte offendit Ariftoteles
eo quod offendit proprias ijs in quibus exi-
ftunt a ffionibus, uoluptates fimul etiam ati-
gere adfiones,in quibus fiunt. Qux eft enim
inexercendis Geometricis uoluptas, eas etia
auget adliones quxfiutin geometria. &quj
eft in pulfando citharam,eas qux fiunt in ar»
te citharedica, ut qux cum ijs affinitatem ac
neceffitudinem habeant,&a feinuice itidem
differant adfionibus in quibus exiftunt.Sie-
nim eflent exdem uoluptates: non hxc qui-
de has, illa nero illas adfiones augeret.Qui¬
bus enim rem augere,&pecunias congerere
ftatutum acpropofitum eft, ij per quas adtio
nesidafepoffe confici exiftimant, eas exer¬

cent.

Q.VAESTIONVM LIB. IIIL i 4 «
tent,8C eas tnagis,per quas melius: nempe qs
fit itniim 8C idem quod a diuerfis conficiatur
aftionibus. Quareijdem etiam per diuerlas
actiones acquiriit pecunias; &C nihilo magis
perha:c,quam per illa, per qua: opes & diui*
tif parantur.Sed no ficin uoluptatibus.Non
enim tanquam ab omnibiis uoluptatum ef¬
ficientibus eadem accedat uoluptas, ea quac-i
runt,per qua: maxime fiat, led tanquam aliai
fintquein diuerfis fiuntaftionibus ,eas qua;
in his fiunt eligunt: & eas quidem certe quai
ab illis abducunt aftionibus.atftiones uoi
luptates xgrefcrunt, ut qua: fibi propofitis
uoluptatibus fint impedimento, quod aftio
nes impediant in qUibus illa: fiunt. Seenini
inuicem corrumpunt, ficut adtiones in qui*
buS funt uoluptates, fic etiam qua: funt in ip
fisuoluptates. Atqui fi unius effient ipeciei
uoluptates omnes , 8C aftiones eligeremus
uoluptatu gratia, ea: effient afiriones maximd
eligendx, qua: funt maxime uoluptatis effe-
ftrices. Si autem no ab ea quae efficitur,uolu
ptate,a<fi:ionum, quxfuntipfaru effe&rices,
fitiudicium: contra autem ab adfionibus uo
luptates iudicamus: nec propter uoluptates
id quod eftexpetedum,a<fliones habuerint*
nec eiufdem inter fe inuicem fpeciei fuerint*
Praeterea fi qd facimus inrjs qua: nobis funt
molefnc } aftionibus (eas enim exercere cefe
■H q farnus)

141 ALEX. AHRODISEI
famus)hoc erga ipfas facimus,quado aliqui¬
bus aliis aftionibus dele&amur: clarum eft,
quddaftionibus funt propriae, quae fiunt in
ipfis,uoluptates. Praeterea fi temperantibus
quidem tnrpes aftiones moleftiant ac dolo¬
rem afferunt, uoluptatem autem modeftjK
honeftae: intemperantibus aute contra: quae
funt exreb.us honeftis, non fuerint eiitfdem
Ipeciei cum his quae funt ex turpibus.In pecu
nijs autem non ita habet. Non enim prudeit
tibus quidem &C temperantibus lenocinium
paupertatis caufa cft: improbis autem homi
nibus magnam uim opum 8i facultatum fup
peditat: fed etiam temperantibus paranda¬
rum diuitiarum eaedem caulae 8C rationes fiie
rinr,fieas exercerefuftineant. In uoluptati-
bus enim non folum turpes funt a&ionesfu
giendae,quia turpes funt: fed praeterea,quod
cum nullam ipfis uoluptate afferant, eis quo
quemoleftiaedf doloris caulaefunt.
Quomodoferudhtur, ut fit aliquid inter uo*
luptdtem cr dolorem, xmi

Q Vomodo fi uoluptas eft acftio, eius
qui eftfecundum natura habitus.qug
Impediri no poteft, ut in feprimo Moralium
adNicomachumdidlumeft: quaeautemim
pediuntur,moleftia 8i dolorem afferunt: po
terit a uoluptate feparari doloris uacuitas,
feu

Q.VAESTIONVM LIB. Ilir. *4J
feu indolentia? In quibus'nam enim erit a-
ftionibus i Neque enim in ijs quae impedi¬
ri non poflunt, nec in ijs quas impediti exer¬
cemus. Eadem autem dubitatio fequitur ea
quoqj.qug ab ipfo de uoluptate didta funt,in
ultimo libro , ubi dicit: Cum aurem fenfus
omnis in fenfile operetur: perfecte autem is,
qui refte affedtus eft erga pulcherrimum eo¬
rum quae fub fenfu fita funt.Eiufmodi autem
maxime e(Te uideturperfetfla operatio. An
autem ipfum dicas operari, uel id in quo eft,
nihil differt. In unoquoqj autem optima eft
operatio eius,quod optime affeftu eft ad id
quod fub fe optimum eft.Eadem autc&per*
fe&ifsima fuerit,&iucundifsima.Eft enim in
omni fenfu uoluptas: fimiliter aute&in co¬
gitatione & contemplatione. Eft aute iucun
difsima, qux&l perfeftifsima. Perfeftifsima
?ute eft eius quod re<ftehabet,adid quod eft
eorum que fub fe funtpraeftanriflimu. Ex his
tnim & ijs qug deinceps dicuntur, eadem du
bitatioconfiftit & maner. Atqui uidetur eis
media quredam efTe uoluptatis coftitutio, &
doloris qua: primum manet in operationi¬
bus. Si funt itaque uoluptates8£ dolores in
fenfuum & cogitationis &C contemplationis
a (itionibus , clarum eft, quod fi non adfint
operationes qua: per liacc exiftunt,in neutro
eorum erimus. Quandoque autem nec per
q i fenfuS

£44' ALEX. APHRODISBI
fenfus nec per contemplationem operamur,
ut & in fomnis,& in quiete qug eft extra fom
num. Deinde fi in optimis operationibus eft
id quod eftiucundifsimum; funr artes opti¬
mae operationes eorum qui optime affefti
funt,habituum,quando uerfantur circaea
quae funt praeftantifsima eorum quar fub fe
funt: clarum eft,quod nifiambo fic habeant,
non uriqjiucundifsima? fuerint operationes,
Licet ergo parii difcefium fuerit ab eo quod
eft in utroqj optimu, & de eo fit aliquid de«
tractum, adhuc iucundaemanferint,etfi non
iucundifsimar. Si autem adhuc magis remit*
tantur 8C diminuantur, clarum eft quod fine
uoluptate SC dolore operari pofsint, qua: uti
litatis gratia fiunt,uifiones,auditiones,olfe>
ftiones, & atrreftationes, ut qua: alicuius ca
uendi uel cognofcendi gratia fiunt. Quare
clarum eft, quod nec id quod eft moleftum,
nec quod iucundum,habent,ut ipfe dixit: de
claras,quales funtadliones medig,per ea qug
adiecit,dicens: Quomodo ergo nemo conti*
nue' uoluptate afficitur, uel laborat f Nihil e-
nim rerum humanarum poteft continue ope
rari,nec fit ergo uoluptas: ea enim operatio
nem lequitur.Nonn ulla autem deleflant no
ua exiftentia: poftea aurem no fimiliter,hanc
ob caufam. Primum enim applicat fe cogita¬
tio, & attente in ea fuam operatione exercet.

Dein*

Q.VABSTIONVM LIB. IUI. 14*
Deinde autem no fit talis operatio, fed negli
gcs et remifla. Quare uoluptas etiam euane-
fcit. In eiufmodi enim operationibus 8£ uo-
luptatis hebetationibus,licet id quod eftfine
uoluptate,doloris uacuum iquenire. Quod
autdn quardam fentimus, nec uoluptate nec
moleftia affedti, in fecundo etiam De anima
dicit. De odoratu enim odorabilibus ibi¬
dem loquens dicit:Homo enim male odora#
tur,&I odorabilium nihil fentit, prarterquam
moleftum ueliucundum.Si enim male,quo-
niamfolaiucunda & molefta fentit: clarum
eft.quod alijs fenfibus,quibus non male fen¬
timus , ea etiam lenierimus quae non funt iu«
eunda, nec molefta: fed 8C fi priuationes feti
filium unoquoq; proprior": fenfu fentimus,
clarum cft quod eorum fenfus nec cum uolu
ptate,nec cum dolore fuerit.

QuodjlultitiaJeu imprudentia edi eorum
ignorantia, quorum prudentia
edifcientia. xv

S I prudentia eft agendorum & non agen
dorum fcientia, fuerit etiam ftultitia feu
imprudentia eorundem ignorantia: & ftulti
ac imprudentes, qui aliquid eorum ignorar,
& in eis falli' funt. fi autem ita eft,non omnes
qui in aliquo fallutur, ftulti fuerint,eo quod
decipiantur. Non enim omnis cognitio uel
q j de-

i+6 alex, aphrodisei

deceptio eft eorum qug funt agen da,uel non
agenda.Non enim cognitio uel deceptio hac
in re,nempe,an mundus fit talis uel talis figu
ra?,eftrerum agendarum uel non agendarii:
nec ante hoc, an fatfhis, uel non faftus fit,ud
finitus an infinitus, an unus uel infiniti: nec
an aftroru numerus fit par,uel impar: nec an
mudi fit id quod eft fupra,& quod infra:ne<p
omnino aliquid eorum qug ad cognitionem
folam 8t contemplationem conferunt.Sedii
qua: in ijs uerfaturfcientia, eft alius uirtutis,
8C non prudentiae. Similiter, & quae eft in eis
deceptio,non ftultitiar,feu imprudentiae; fed
fuerit aliquod aliud uitium.

Quomodo ft omnii dolor mulum, non
epidm omnii uoluptus
Ionum. xvi.

S I omnis dolor acmoleftiamalii, cflraut
dolori contrarium uoluptas:quomodo
no ipfa quoqp omnis eft bonu, uel omnis ma
lum C 1 fiquidem malo cotrariu neceffe eftefle
bonu, uel malum. An fi unius quideefietfpe
ciei omnis uolupras , effet etia omnis bonii
uel malum.fed fi non ita habet: fed una cum
operationibus,in quibus fit diuiditunquje-
nim in bonis operationibus fuit, bonae funt,
quaein malis aut, mala:: ficut cupiditates.
Ponoru enim bonj,maloru uero mala: funt:

clVaestionvm lib. mr. 14 r
nihil uetabir,quominus dolori,qui malu eft,
fintcotrariae uoluptates: hacquidc urbona?,
illae uerd ut malae: quae ex ratione quidem SC
in bonis fiunt, ut bona: qua: uerd praeter re-
fhm ratione,& in malis fiunt,ut malae: eilet
enim malo cotrarium uel bonii,uel malum.
Labor aut non omnis malum. Qui enim ho*
neftarum rerii gratia perfertur, efteligedus.
Andicendii eft fimiliter, uoluptate efie bo
num.etdolore malum? Voluptate enim dixe
ritquiipia,omne bonum: ucru eam quidem
quae per ie et propria natura,qug eft bonoru:
quarenim funt bonis bona acmala,ea fuapte
funt natura eiufmodi: ea aut qua: huic bonu
eft,ei qui ita fe habet, & no per fe & abfolutS
bonu efle.Eiufmodi enimfutimproboru uo
iuptates: illis enim bong funt & eligendae,no
aiit abfolute. Ia uerd dolores ac labores qui¬
dc,qui in ijsqugreuera mala funt capiuntur,
mali abfolute fuerint. Qui aut in ijs qua: noit
funteiufinodi,illis mali,fed no abfolute,Erit
aut quadoqj & bonus in hoc malo,ut in pau
pertatc& morbo.Ea enim, propter quaebo«
nus moleftia ac dolore afficietur, mala funt»
Subluo ex banii [ituolu.-

|Vonia bonoru alia quidefunt hono¬
rabilia,alia uerd laudabilia, alia aut fi*

(ultates,alia uerd utilia:qugfitueftfub qeoru

q 4 6«

*4* ALEX. APHRODISBI
fitponcnda uoluptas.Si omnes quidem bo.
nirni, & omnes unius di eiufdem funtfpeciej
uoluptates: de omni etiam quaerendum efl;

fub quo fint genere bonorum uniuerfe.Si
autem non omnes funt bonum,fed eae demit
qux eligendas aftiones fequuntur : non eft
enim ipia per ieuolupras, fed in aliqua fito-
peratione, S£fi'tpro affinitate 8i necefsitudu
qe,qux ei intercedit cum operatione.Non e*
nim qugeftin alia operatione uoluptas.eadc
$ft cum ea quxeftin alia: fxpeitaq; corrum¬
punt ex qux ex alijs funt actionibus uolup¬
tates, illas qux funt ex alijs.Qui enim ea qua:
ex tibiarum fono capitur,uoluptate deledfa»
tur,etfi aliquam forte operationem iucundi
exerceat,auditis tibijs, relidta operatioe qux
iam ad manum erat, & que ex ea capiebatur,
uoluptate, ei qui tibia canit, animu adhibet:
iitpote qui ea qux ex fono capitur,uoluptate
obledletur, qux eft alia ab ea qux ex ijs capi¬
tur qux prius agebat. Siitaipalix funt quj in
alijs 8i diuerfis operationibus fiunt. Si cum
ijs operationibus, in quibus fi'unr,habctaffl
nitateacnecefsitudinem: clarum eft, g> und
quoq; cii ipfis diuidantur: uteligendoruqui
dem,eligendx fi'nt:fugiendorum aut.fugieti
dx. Quare manifelfum ell,quod illx fub ea
quoqjbonorufpeciefuerint, fub qua etiam
?idtiones,qiiibufcum eft eis necefsitudo 8C a&
(initas.

[

Q.VAESTIONVM LIB. IIir. 14*
finitas. Si fintenim Iaudabiliu operationes,
iitfuntquaefuntexuirtute: erunt& ipfe ta¬
les. Si aurem fint bonorum, quae funt ut facul
tateSjeuiufmodi funt que in nutritione & re¬
bus uenereis uerfantur, ipfe quocp in eadem
bonorum regione fuerint.

Cur eos dixit importuni fimos, ey minime fe¬
rendos, <pui in uolaptdte finem /latuunt,
in primo M. oralium iV iconuu
chiarum . xvm

A Nideo.quod felicitatem in corporeis
dele&ationibus firuendis ponunt, in
quibus & mancipia & pecora,funt importu¬
ni, 8i non ferendicQuoniam quorum fenten
tia fola eft eligenda uoluptas,& labor ac do»
lor propter fe fugiendus, eorum quoque 0 «
pinione nec honeftum eft propter fe eligen¬
dum nec turpe propterfe fugiendum.Praetc
rea fi fola eft eligenda uoluptas, funt ea'quo
que qua: uoluptates efficiunt: quare illa quo
que bona erunt. Et fi quae laborem efficiant,
funt fugienda, honefta autem aliquando la¬
borem efficiunt: erut aliqua honefta fugien*
da.citiufmodi funt qua: per fortitudine fiur,
operationes. Praetereaconuenientereorum
fententiac, quibus nihil eftfuanatura hone-
ftum,nec turpe, (quaedam autc eiufmodi ap¬
parent propter anticipatas hominum notio»
q i nes,

ISO. ALEX. APHRODISEI
nes, propter quas quod non eftfuapte natu¬
ra turpe,turpe ut malum fugimus,ad compa
randas uoluptates nobis maximum incom¬
modum afferret,quod turpe cauentes, ab e«
is abftineremustquod rationis expertium z»
nimantium nullum facit. Quamobremma¬
le nobis ceflerir,qudd fumus ratione proditi.
Dicere autem,quod nec ipfi turpes uolupta¬
tesuolumus eligere: fi fic quidem propterea
dixerint,quod fit turpe propter fe fugiendi!,
redte quidem dixerint t fed no amplius iitiqj
feruauerinr,folum e fle laborem ac dolorem
propter fe fugiendum.Si autem non propter
ipfum turpe,fed quod propter talia ffnt a le¬
gislatoribus muldla: quaedam ac poena: defi'
nitae. Si recle quidem, fuerint rurfus turpia
fuaptenatura mala.Si autem non redte, hoc
eft dicere homines ex eo detrimento affici,
quod fint ratione praediti: fiquidem per rati¬
onem, quae non ftint mala, mala exiftiman-
tes.,per eas priuanturijs quae uere bona funt.
Dicere autem quidquid eligimus, ut dulce
nos eligere,&eo uti ad probandi! uoluptate
maximum bonum,non uerum eft:fiquidem
eligimus unumquodqj eoru quae eligimus,
uei ut honeftum,uel ut utile,uel ut iucundu.
Dicere autem etiam utile iucundum efle.fal-
fum eft.Saepe enim ipfum licet fit iniucundu,
eligimus.Etlkethonefto accidat, ut quate¬
nus ho-

Q.VAESTIONVM LIB. 1111. ifi
nus honeftii eft,iucundum fit.ied no quia eft
iucund£i,eligitur.Itaqj turpequocp licet fitiu
cundu,ijpe auerfamur et fugimus.Si hoc aut
propter turpitudine fugimus, etia iucundii
qcppropterhoneftu elegerimus.Sed dicere
nihil elfefua natura honeftum, nec turpeifed
hjc propter anticipatas notioes ficdici: etpo
ftulareper aliqua ratione eis honeftu often*
di: perinde eft,ac fi quis ratione poftulet,cur
fitalbu quidpia.Nihil enim quod eftfua na¬
tura euidens,ea quj fit ex rationibus proba*
tione opus habet. Eft aut euidens omnibus
qui hoc animar oculo priuati n on funt, quo
hjc cognofcuntur,effe aliquid honeftu ettur
pe.Quod au t ex natura habem us, ut turpia
&honeftacognofcamus,exhocmanifeftum
eft,quod turpibus no folu qug fiunt, fed etia
quae dicuntur,erubefcimus,tanquam aliquo
modo affefti. Et hoc etia uidere licet adhuc
in infantibus SC pueris. Nam & ij faepe erube
fcunt,uelutiob quceda turpia.

Quod non funt unius cr eiufdmjft'

Q ciei uoluptdtes. x i x

Vacfuntinterfe unius & eiufdem ipe-
ciei,non ie mutuo corrumpunt. Necp
enim album ab albo, quatenus eft album,
corrumpitur: nec nigrum a nigro, nec cali-
dum a calido. Poteftautem uoluptas a uolu
ptatccorrumpi.Qujenim exijs percipiutur,
in quas

afi ALEX. APHRODISEI
in qua: ftudium uehementifsimum confer¬
tur,eas corrumpunt, in quibus minusftudij
ponitur.In theatris ita 9 , qua: ex eo qui hiftri
onerefleagit in comoedia, capitur; eam cor*
rumpit,qua: ex efu bellariorum & placenta¬
rum fentitur. Si autem,quod facit dolor ada
bor uoluptati contrarius, hoc idem facit quj
ex aliquo eft alio, uoluptas: non unius & e-
iufdem Ipeciei cum ea fuerit, ut numero folii
differat. Praeterea fi uoluptates funtpropria:
operationibus,in quibus fiunt, ciim ipfj ope
rationeslpecicafeinuicem differant: fuerint
etiam uoluptatesafeinuicem aliae. Pmerea
fi fieri non poteft, ut eadem deleftetur uolu-
ptatc intemperans.qua temperans: nec tem¬
perans , qua intemperans: non fuerint om¬
nes inter fe ciufdem Ipeciei uoluptates. At»
qui primum eft: ergo & fecundum.

Quod utile non edi undig qu<e a
rendum xx

Q Vi in omni aftione, & omni difcipli-
na,id quod eft utile exigit, 8i nihil di
fcere uel agere,quod non fit utile,fibi iri ani¬
mum inducit, is aliquid efTe bonum & per fe
eligendu perimit: fiquidem quod utile qui¬
dem eft,fit alicuius alius gratia, ad quod ftti-
le eft: quod autealicuius alius fitgratia.cum
*b eo id quod eft eligendum habear, ab illo
etiam

Q.VAESTIONVM LIB. im.
etiam habet ut fit bonum. quidquid autc cfi
utile,eft boni alicuius efficiens, 8C quod ideo
fit,quod illius fit boni efficies. Sedfiidquod
perfe bonum eft & eligendum, eft eo magis
bonum, quod ab alio bonum habet: qui id
quod eft utile,in omnib.requirit,efle aliquid
proprie & perfebonii perimit, praeterea qui
id folum quod eft utile, bonum & eligedum
e/Te dicit,aliquid etia eife utile tollit. Si enim
quod eft utile,tanquam boni efficiens eligen
dum eft,& ut fit bonum habet ab eo quod fit
ab ipfo. Nihil autem eft eiufmodi,eorum len
tentia quibus folum eft eligendum,non fu e»
ritutile,eo fublato,propter quod id quod eft
utile faftum,in fe habet ut fit eligendum. Si
enim quod eft utile, utile fit,qudd fit alicuius
utilis boni efficiens: erit quidquid fit ab uti¬
li , utile, qd eo quod fit utile, ad aliud rurfus
relationem habebit, fic autem procedet in in
finitu,dum femper id quod eft utile,eo quod
aliquid fecit,fit utile; id autem quodeunqj id
fit quod ab utili efficitur,ipfum quoque utile
exiftat. Cum hoc autem fichabeat,nec utile
quidem adhuc utile manferit, cum no fit ex¬
tremum aliquod,quod eo quod perfe fiteli-
gendum 8i bonum, & ijs qua; ad ipfum con¬
ferunt ££ad ipfum funt utilia, ut talia fi ntprg
ftitit. Quemadmodum enim fi non fit eligen
dum id quod fit, nec quod ad id quidem uti»
leeft

Jf4 ALEX. APHRODISEI
le eft,fuerit eligendum» fic necquidpiam eo«
rum quae funt ad utile utilia, id quod efteli-
gendfi habuerit,quod nihil eorum qua: ab i»
pfis fiunt, fi t propter fe eligendum:fiquidem
abfurdum eft aliquod efie bonum perime-
re:perirfiitur autem eorum fententia,qui di¬
cunt utili tantuin efleftudendu, ut oftenfum
eft.Abfurdum autem etiam dicere, nihil efle
utile: quod ipfum etiam tollunt,qui utili tan
tum ftuderi dicunt. Harc autem abfurda fue¬
rit opinio: fi prjterea ea qua: funt nobis u-
tilia tolluntur ad egeftates,moleftias, calami
tates, 8C eas qua: nos in uita circufiftunt, ne-
cef&tates.Eftaurefinismon ut nihil fit,quod
nobis turbam & moleftiam exhibeat: fed ut
nulla turba & moleftia aftedli,aliquas adtio-
nes exerceamus, qua: funt hominib. accom¬
modata: & propi?,& ingenuorum funt ope¬
rationes.Eft enim feruorum, cum omniafe-
cerint,ne quid eis turbj & moleftiarprjbeat,
deinceps in ludo efie, nullam operationem
dignam in qua ftudium ponatur exercctes.
Sicut enim abfurdum eft,dei3ruma<fi:iones,
uel ad id quod eft fibi in utile,dicere fieri,qui
nulla re egeat, & ab omni egeftate 8i affeffio
ne alieni funt,uel in ludo finem eorum pone
re: fic abfurdum eft hominibus quoqj bona
rumadlionum,^: totius uita:finem eiTelu-
dum dicere.Etenim fi omnes ab omnibus a-
lijsani*

Q.VAESTIONVM LIB. IIII. Jj?
' li}S animantibus differimus,quod fcientif fu
fripiendxfaculrateprseditifimus,& uerita-
tisfenfum habeamussdarum eft,quod nobis
quoqj finis fuerit in ijs quae itidem fiunt ope
rationibus,quatenus homines fumus. Maxi
me autem homines fumus, quatenus a exte¬
ris animalibus differimus.Ea autem funt, fci
entia 8t ueritastquxnecin ludo fita funt,nec
prop ter id quod eft utile,funt appetenda.

De pudore- xxi

fixit quidem in fecundo Moralium ad

Nicomacluim, affectionem effe, fed
non habitum et uirtutem.Dicit autem etiam
in quarto, 8C oftendit effe affe<ftionem, tum
per pudoris definitione, tum per ea quae fis
quierubefcut,accidiit.SedilIicquidcdixit,8C
ipfum laudabile effe affe<ffione:hic autem,ip
fum quide effe adolefcentib.eligendu, quod
cum xtas ita fc habeat,ut in peccata facilein-
cidat,multis ipforu eftimpedimento pudor;
ijs aut qui artate pro cefferiit, alienum ipfum
deinceps effe dicit; quod fit quidem propter
pudoreinfamigmetus. Infamig aut metus fit
uel ob turpia quj fafta funt,uel quj facienda
funt, nec qug uidetunquf qui ctateprocefTe-
riit.etia uirtuteshabet, no amplius egerint,
eft alitet eis cauerefacilequjciiqj no funt qui
de turpia, uidentur aut et ipfa effe caufa kifa«
mij. Operjpreciu aiit uidetur de eo traftare.

i %6 ALEX. APHRODlSEI

&C maxime quiafcimus eos qui hac artate na¬
ti funr, fppenumero etiam propter multa em
befcere. Si itaq; effer quod diceretur,oporte
re infamiam con temnere: nihil nobis uerbis
amplius opus cffet, led quia no eft hoc quod
dicitur-fed ponitur quidem cauendam efle
infamiamefi quidem gloria et honor eft ma¬
ximi! externoru bonora: Dicitur aute, quod
utiqj in infamia non erut, qui nec turpequid
faciunt,necfecerunttDicamus autem aliquid
ad ea quae difta funr, eo quodipfos quoque
pudore affici icimus.Non enim uideturinfin
mia exiftere ob eaiolum qux non refte 5 L
honefte fiunt,fed etiam ob ea qug in fufpicio
nem uentant,& in inuidia 8i criminationem
adducuntur, quae maxime ualcnt apud eos
quiignorant.Si autem exiftit quaedam etiam
ob ea quae funt eiufmodi infamia, non exdu
fus eft qui nihil turpe fecit,quo minus in inia
mia effe pofftr.qug quidem infamia timenda
eft, quae nihilo minus ex calumnijs quam ex
asflionibus exiftit. Infamiae autem metus, pu.
dor,non aliena fuerit affedtio,nec a uiris bo¬
nis,nec ab ijs qui ftateprocefleruntmecipfi-
us quidem Ariftotelis lententia, qui dicit,Si¬
quidem cauere & uitare oportet infamiamr
id autem eft pudor. Praeterea ijs qui honefte
8C Iplendide uixerunt.quod omnia ijs turpia
inuila funt,maior eft infamia: metus, & ea* 1 »-

Q.VAESTIONVM LIB. IIIL tf7
magis cauen t. Quare 8C ijs maxime pudore
affici cotingit, qui turpia maximo odio pro-
fequuntur. Pudor enim non uidetur efleaba
folute & per fe infamig motus, fe,d loge prius
alienatio a turpibus: propter qita qui fic ha¬
bentiam timent,qu«e eft ob illa, infamiam.
Si autem tale quid pudor eft, non Utiqjafifc-
ftio abfolute fuerit,fed habitus quidam 8C di
fpofitio. Eorum enim qui atrate procedetur,
eos qui turpia non uitant, nemo penitus eru
befcentes uiderit.Propter eorum enim quga
fe fiunt, confuetudineiri, eam qua; eftob illa
infamia neglexerfir. Q.ui autem ab eiufinodi
puri funr,tunc magis erubefcunt, quo fibi id
atatis turpiorem e fle ducunt, qute ob turpia
fufcipitur,ignominia, quam adolefcentibus.

Quoduiftutesfemiiictmfecjuuntur. xxrt

Vod uirtutes morales fe etiam fequu-

.tur, ab eleftione etiam offendendum

eft. Si uirtus enim eleflione maximeiudica-
tunrefla autem eledlioex prudentia feque-
batunconlultareenirri eftprudentix&uirtu
tis moralis: fiquidem oportet ei qui reifle co-
fultat, reftum efle fcopum propofitum ,ad
quem deijs.quaradipfam conferunt,conful
tat. Scoptts enim a morali uirtute definitur.
Quod enim defideramus, de eo cofultamus:
«orum autem qua; funf decentia 8t conuenic

i tia*

ift ALEX. APHRODISEI
tia, defiderium ex morali uirtute. Vr enim di
xir Ariftoteles,non eftrefta eleftio fine pru-
detia,nec fine uirtute.IIla enim finis. Hgc uee
ro,ut ea qua funt ad finem agantur,facit. Prg
terea fi necefle eft eum qui quamcunq; uirtu»
tem habet moralem, habere quoq; pruden¬
tiam: fiquidem moralis uirtus eft eorum quj
a prudentia & re<fta ratione definita funt, a-
ttrix: necefle eft autem etiam eum qui habet
prudentiam, uirtutem quoep habere mora¬
lem: fiquidem eft prudentia: proprium, fco-
jpum qui conuenit, aflequi, quem eft uirtutis
moralis definire:ea eft enim uirtus,appeten-
- di facultas.In hoc enim prudetia & calliditas
differunt,quod prudentia quidem eoru qua:
ad refium fcopum ferunt,eft quarfitrix 8i in-
uentrix: calliditas aut eoru quj ad quecung.
Quomodo, a uirtus edi, ut uult Arijloteles,i-
Aio eius qui ejl fecundum naturum halitus,
non erit etiam feltcitM, eius fen -

S tentiayUoluptas . xxtit

I eft ergo quae eft unicuiqj fecundi! natu»
ram adfio, qua: impediri no poteft.uolu
ptas: eam automniaappetut:proptereaiam
& finis eft uoluptas, 8i fic uiuere, utpote a q
ut fic fine impedimento uiuatur.caufafir. Si
ita(£ uoluptas ut ex uirtute abfqj ulloimpe*
dimento uiuatur caufa fit, in illa fuerit id qd
eft fummit Si prsecipuii bonii.St aut no uolu*
ptas,

clVaestionvm eib. urr. qf

ptas/ed aliquid aliud: illud quoq; talis uitae
taufa fuerit. Quare fi ut fic homines agat,uir*
tus in primis caufa fit: (fortunae enim bona
nonnihil coferre uidebuntur ad hoc, ut citrq
impedimentu uiuatur)ea in fe caufam maxi¬
me habuerit talis inter homines ui.tae. Quare
fiuthomofitfelix,inhocfftufit,fiin ijs quie
funtipfifecundu natura,quatenus homo eft,
aflionibus pofitus fit,fi impediri non poisit:
uirtus felicitatis in primis caufa fuerit, ut qug
uthomo proprias operationesmaximeexer
ceat,K fine impedimento, caufa fit. Praeterea
uolaptas qua; eft aftu feu operatione, ea qug
hoc modo fit,a<flioncfequitur,urin Moraliu
poftremo oftendit. feques aut uoluptas eant
qua: fit hoc modo, operatione, magis fignu
fuerit: 3 » ijs qui fic operantur, adeft ut fint feli
ces, potius quam ipfa felicitas. Actu enim uo
iuptas ab Ariftotele dicitur,no tanquam ipfa
expropriaratioeaftu fit,fed q*in operatione
efle fuu habeat,et fine ea fieri no pofsit.Qua#
re ut fehabet aftu efle citra impedimentu,ita
etiam fe habet efle felicitate. Eft aut ea acftus
feu operatio, qmeimpediri no poteft, q> tale
fequatur operatione: & eft feli citas, qsfequa^
tur felicitatem, &eius prarfentiae figniim fit.-
Quod aut ad hqc attinet, ut citra impedime-a
tfi operemur, ad uirtutes pet quas funt exer-
tedg tales operatioes,ea quocpopus elbtantu
r i abeft

aite ALEX. APHRODISET

•abeftut in eaquxeftexuirtute, operatione
uoluptas, plus in ca ualeat.Quod quidem in
corporeis uoIuptatibus,delicrjscp ac iucudita
tibus perpetuo fruente uita felicitate ftatuere
feruile fit, ipfe fatis oftendit g> mancipia & pe
cora taler® efle uita iudicent: &C praeterea per
Sardanapalum. Quod aut nec in rjs quae per
anima fiunt atflionibus, funt a&iones uolu-
ptatis gratia, fed uoluptas aftionu, darii eft.
Et fi enim funt uelquam maxime iucudp.quf
’ funt ex uirtute adliones, no tamen eas uolu-
ptatis gratia exercem us, & acri ftudio profe-
quimur: fed contra. Qux enim funt ex uirtu
te operationes eligimus, etiamfimoleftia:#
laboru quadocp nobis caufxfunt. Vt fit in ijs
qux funt per animi magnitudinem, aftioni*
bus. Voluptates aute turpes eligere,nunqua
iuftum eft, nec rationi confentaneu.Quarefi
qux funt quide exuirtute aftiones, funt eli-
gendx.etiamfifint cum dolore, qd quide eft
uoluptati contrariu :uoluptates aut nunqua
funt eligendx cum eo qd efthonefto 8t uirtu
ti contrarium: clarum eft,q> non in ijs que ex
uirtute fiun t aftionib. uoluptates eligimus.
Et per eiufinodi aftiones hoc maxime difeer
ni poflir,fi natura lecuti confiderauerimus,et
fumpferimus, utrii utrius gratia nobis ftatim
natis dedit natura, aftionem‘ne propter uo-
luptatem,an uoluptatepropter affiones.At*

CLVAESTIONVM LIB, IUI, 161
quiplanii eft,uoluptateanimalibus propter
aftiones a natura efle data, fi modo ea ferua-
dafint. Fieri enim no poteft,ut ipfa,fi no nu«
triantur,uiuat: &ideo eam qua; ex alimentis
tapitur uoIuptatc,ex ipfa habemus.* propter
quam uoluptate, etiam qd no adeft,nutrime
tum qua:rimus,& pr*fenti utimur,q> a melio
ribus aliquando cedemus, per hanc nos con
foIates.Eftenim omnino abfurdu dicere, nu
triri nos, non tanqua per hoc feruandos,fed
pro uoluptate quj in eo eft.Sed ea etia qug in
rebusuenereis accedit, uoluptate, fi quis na¬
turaliter examinet,no alius rei gratia infitam
inueniet,quam liberorum fufcipiendoru gra
tia. Vt a uoluptate incitata animalia,coniun-
ftionenon refugiant, qua:animalibus aeter-
nitatis per fpecie caufa eft: per qua fit,ut ipfe
quocpmundus fibi fimilisfempermaneat. Si
aut in his, aperte fiut uoluptates animalibus
aftionu gratia: etia in alrjs quocp qua: funt fe
. eundum natura,fiunt, operationibus fic ha¬
bere eft rationi confentaneu.Quodautinijs
in quibus fimul exiftit & honeftum &i uolu-
ptas,non eft honeftum uoluptatis gratia eli¬
gendum,fed uoluptas honefti, ex hoc, ut me
minimus,clarum eft:fi uoluptatis gratia eflet
eligedum,quod honeftum eft, ciim ipfa finis
maneret,& propter fe eligeda: uoluptatis au
tem eflet efficiens honeftum: non minus effe
r j eligen-

t&i ALEX. APHRODISEI
eligendum duceremus,turpe quam honeftij
fieri, quoniam hoc quocp eft uoluptatis effi¬
ciens. Quibus enim adeft id quod eft eligen¬
dum, ut efficientibus,iis, id quod ab ipfis fir,
cleflionis caufa eft. Vel enim non dicendum
eft, fieri aliquas etiam in turpibus adtionib.
uoluptates.fed in folis honeftis: uel fi hoc ue
r um no eft,eligendum erit etiam id qd eft tur
pe,fimiliter ac honeftum,fi qua:ab eis fit uo-
luptas, eorum clefiionis caufa eft. Si autem
hoc eft abfurdum , ut quod nobis omnem
turpem adlionem , non minus quam hone-
ftam, efle eligendam perfitadere uelit,etiam-
fi' ea magis & pluribus uoluptates praebeat;
nec honeftum propter uoluptatem eligen¬
dum fuerit,ut illius efficiens. Si autem opor»
tet quidem uel propter uoluptatem, hone¬
ftum effe eligendum, uel propter honeftum,
uoluptatem, non eft aute honeftum propter
- uoluptatem;uoluptas id quod eft eligedum,
ab honefto fumpferit. Neque uero idem efle.
dici poteft,honeftum et uolup tatem.Si enim
idem eis efle fir, ut etiam inter feinuicem con
uertantur,necefle eft quidquid eft honeftum,
in eoquoqjquod eft honeftum, etiam ut fit
iucundum habere 1 & quidquid iucundu eft,
fimulefle honeftum & iucundum. Si autem
falfum eft dicere,omnem uoluptatem hone¬
ftum efle, quod nihilominus uideamus exi-

0 .VAESTIONVM LIB. Ilir.
fere uoluptates in turpibus a&ionibus: nec
qujin honeftis funt operationibus, uolupta
tes, eaedem fuerint cum ijs operationibus, in
quibus fiunt. Simul enim dicere,uoluptates
c(fe folas propter fe eligendas: aliorum au¬
tem eligedorum unumquodqj quatenus ad
uoluptatem aliquid confert, eatenus etiam
id quod eft eligendum,habere:fimul autem,
honeftum quidem eife eligendum, ut uolu-
ptatis efficiens, no itidem autem turpe etiam
eligendum cfTe dicere,propter eam quxab
ipfoprocreatur,uoIuptatem: non eft eorum
qui,quae in confeffo funt,dicunt:fed eoru qui
no probabiliter ea negant, quae per fua haere-
fim fic habere cocedunr. Nemo enim qui no
lioc modo paratus Si inftitufus fuerit,tam ab
furdam opinione proponit.Dicere enim,eas
quxin honeftis exiftutaftionibus, uolupta¬
tes elfe finceras ac puras, Si cotrarijs dolori¬
bus impermixtas: Si propterea earum quoqj
effeftrices actiones habere id quod eft elige-
dum,quf aut funt in turpibus,parum habere
jucundi: multa au t Si loge plura, quae dolore
acmoleftia afferant: quare nec effe eligendas
aftiones eiufinodi, quae funt potius doloris
quam uoluptatis effectrices: eoru eft, qui q-
modocuncp una cum aftionibus in quib. exi
.ftunt,uoluptates diuidunt, Si non eas unius
& eiufdem Ipeciei feruant. Si enim quae in
r 4 hone*

i«4 ALEX. APHRODISEI
lioheftis quidem exiftum,funt eiufmodi:qu{
autem in turpibus.tales: honefta&turpiafu
crint caiifx uoluptatum differentia-. Non e-
nim a uoluptatibus eft afhonibus id quod e*
ligcndu eft,fed uoluptatibus ab actionibus :
& fuerint alia: quide ipecie, qua: ex hpneftis:
aliae, quae ex turpibus. fiquidem omnes quae
ex honeftis, funtpurae&immixta:,&:nullius
poenitentia- uel doloris caufa:, quj ab eiufmo
di adtionibus formam ac fpeciemfumpfere:
qugcunq; autem funt ex turpibus,funt & mo
Iefta:,&cii pcenitentia.Sic aute fe habentibus
ad adtiones uoluptatibus,manifeftii eft, non
efle a uoluptatibus id quod eft eligendu in a»,
«fhonibus: fed ab operationibus adefleuolu
ptatibitSjhis quidem id quod eft eligendum,
illis uero quod fugiendum: fiquidem fugien
da: funt, qua: plus molefti quamiucundiha*
beant.Tales autem funt omnes, qua:in turpi
bus exiftunt operationbus.

Quomodo uirtutes funt per fe
eligendae, xxtiit

L’ Tquomodo dixeritquiipiam,uirtutes,
qua: ex eis funt aftiones.eife propter
fe eligendas, fi ha: fint quidea nobis cligen»
da: propter immoderatos animi motus amo
liendos i Animi enim magnitudinem eligi*
mus , ut metum 8f audaciam moderemur.
Temperantia uero, ut qua: ex taftu exiftunt,
uolupta»

aVAESTIONVM LIB. IIIT. i6f
«oluptares 8i dolores. Eligimus autem etia
aliarum uirtutum unamquanque,uel ad ali*
quarum affectionum,uel aftionum modu.
Liberalitatem enim & magnificentiam ideo
exercemus, ut aftiones metiri pofifimus,quae
in dandis 8C accipiendis pecunijs ueriantur.
Animi autem altitudinem,& honorum defi-
derium jn moderata, &C quae fit pro dignita*
teac meritis honorum, eledione: & lenitate
in ira: commoderatione. Iuftitiam autem eli
gimus,qudd fit eius quj eft nobis fecundum
naturam focietatis conferuatrix: fiquidc na¬
tura fumus ad focietatem & ciuilem congre¬
gationem fadli. Quemadmodum enim non
eft per fe eligenda ars aedificatoria, quod ea
quarab ipfa fiant,eligenda fint: necars palae*
ftrica eft propter fe eligenda, qudd ea utre-
ftelu&emurfiteffe&rix: neqjex uirtutibus
aliqua eft propter fe eligenda, fi quod eft in
ipfis eligendu, eftabijs quae per ipfas fiunt.
Anfieffetquide aliud, propter quod unam
quanqj uirtutem, uirtutem eife dicimus: ali¬
ud autem ipfa iiirtus,ittre tolleretur unam*
quanque earum eife per fe eligendam. Siau-
tem eft unaquaque uirtus, eifein eo propter
quod eft eligenda: iure dicatur,eife uirtutes
propter fe eligendas.Quemadmodum enim
fi ars domti aedificandi effet domus, propter
'quam eft eligeda, ea eifet propter fe eligeda:

r j fic e-

ALEX. APHRODISBI
fic etiam unaquaque uirtus.fi eft eadem eunt
eo propter quod eft eligenda, eafiierit pro¬
pter fe eligenda : & ( adhuc magis & apertius,
fi unumquodq; eorum, quaeper ipfas fiunt,
in fe habeat id quod eft eligendu,&: non pro
pter relationem ad aliud.ut domus, propter
quam ars aedificandi habet id quod eft elige*
dum,nempe eo quod fit tegumentum,quod
frigus 8C aeftum a nobis arceat. Quod autenj
esedem fint uirtutes cum rjs, propter qua; eas
efle eligendas dicimus, ex hoc manifeftu eft,
quod eae fint mediocritates affeftionum 6£
actionum. Animi quidem magnitudine, tu¬
moris 8i audaciae-.Temperantia autem, uolu
ptatis & doloris in ijs quae contrectantur; Li
beralitatem ucro, in pecunijs dandis & acci-
piendis.Eadem autem eft in alijs quoquera-
tio.Quare fi earum effein rjs c5fiftit,propter
quae funt eligendg,ea: propter fe eli^endj fue
rint.Et adhuc magis propter fe,quod no pro
pter aliquid aliud funt nobis, qug in metu &
audaciauerfantur,mediocritates eligendae,
fed unaquaeque propter fe. Quod enim in fe
8C fua natura habet ut fit eligendum,hoc per
fe eligendum eft. Tales autem funt mediocri
rates, quae in eis uerfantur a cilionibus qua:
funtnobis a natura. His autem fic habenti¬
bus, fi ciuilis focietatis & domefticae difpen-

aVAESTIONVM LIB. rill. -i&
fationisconferuatio non effet propter fe eli¬
genda, fed propter aliquid aliud: nec iufti-
tia , quae eft mediocritas eorum in, quibus
eft praediolorum conieruatio, propter fee-
ligenda fuerit, eorum fententia quibus eft
hoc iuftitia. Si autem focietas & ciuilis com¬
municatio , 8i eius conferuatio eft propter
fe eligenda: oftendatur& iuftitia propter ie
eligenda, quatenus eft mediocritas dC aequas
litas, eius fcilicet quod eftinpoflefsionibus
& tontraOlibus aequale,in quibus confer-
uatur ciuilis & prima focietas 8C communi¬
catio . Atqui quod propter fe eft homini¬
bus eligendum focietas,& communicatio,
exeo cognofcere eft expeditum,quod focie¬
tas & communicatio fit eis ex natura: cuius
apertifsimum fignum eft , quod eo maxi¬
me homo a ceteris animalibus differat,quod
eft ei folum utile in ea quae eft inter fe fo-
cietate & communicatione. Eft enim eius
proprium, fermo. Eft autem eius ufus, ad
declarandas fuas affcOliones, & mentis con¬
ceptiones , ijs qui prope funr. Eft hoc au¬
tem etiam ex eo euidens , quod nec ali—
quandiu quidem uiuerepofsit homo, fi fo-
lus fuerit . Quia autem, ut in focietate 8C
communicatione uerfetur, homini fuutn
ffle eft, & eius gratia oratioioptima autem.

. ALEX. APHROPISEI
SC earum quae fecundum naturam fiunt, foq
cieratem 8C comunicationum, perfeftiffima
eft ciuilis: ab optimis aut eoru qua: unicuiqj
fiunt,natura fumituriudicium: fuerit homo
8i ratiocinandi &i eloquendi facultate prsdi
tus, quiqt ciuilifocietate 8 i communicatio,
ne deledletur. Porro autem talem etiamfo-
cietatem ac communicatione feruare, ei ma*
xime' fecundum naturam fuerit, 8t proptet
fe eligendum.Eft autem eiufmodi iuftitia.

Pertrdcfldtio unde fit uirtutum inuentio ,

CTconflitutio. xxv

| Via felicitas eft Icopus Iiomkubus.om

V-^nu etiam ageda funt,ut eam aflequa.
quamur,ut finem,8£noftroruni omnium bo
tiorum maximum. Fieri autem nonpoteft,
ut aliqua, tanquam ad aliquid coferentiaa.
gamus,uel ea omnino cognofcamus per qug
fcopum aliquem aflequi poterimus,fi fcopus
ignoretur. Eorum enim in uentionis qua: ad
fcopum conferunt, & earum qua: illius fiunt
gratia aflionum principium, fcopi fuerit co¬
gnitio. Quare moralis etiam philofophix
principiu eft,fcire quid fitfelicitas:cuius gra¬
tia a nobis omnia agenda fiint. Inueftigaue-
iimus autem quid fit felicitas,uniulcuiufque
eoru quaefuntjinuento bono in propria a£ii
one:qux eft quatenus eft ei efleid quod eft.fi
refte fiat. Nam&inijs quae natura conftanf,

hocmo-

aVAESTlONVM LIB. MII, i6 9
hoc modo habetrfed etiam in i|s quoq; qua:
exarte, fiquidem ars imitatur naturam. Nam
equi etiam eiufmodi bonum eft: fiquidcpro
prium equi opus eft &C munus, currere. Ea¬
dem ratio etiam in cane. Siue enim canis m u
nus eft feruarefiue uenari, fiue horum qui¬
dem hoc, illorum uero illud:eorum quoque
bonum in eo eft,quod rede illa faciant, Sed
&:aedificatori bonum Si linis in eo eft,ut re-
fteaedificet,quoniam eft eius quoqj officium
acmunus aedificare. Et quoniam in unoquo
quefinis operationi Si officio ac muneri a
propria uirtute accedit: uniufcuiuftp finis e-
rit,fi proprium opus 8i munus faciat ex uir¬
tute. Quod fi ita eftdiominis quoqj bonum
& finis fuerit in eo,quod ex uirtute propri¬
as quoque, quatenus homo eft,a<5tiones ex¬
erceat. Atqui propriae hominis actiones Si
operationes funt, qua: per ratione pr jditam
animam fiunt. Hominis enim efle in eo eft,
quod per animam rationeprgditam uiuat et
operetur.Si aute ita eft,fuerit etiam ei finis in
eo quod uiuat Si agat ex uirtute animae qua:
eftrationepraedita. Quare felicitas,quoni¬
am ipfa eft hominis bonum 8i finis, fuerit a-
dtio ex uirtute animae qua: eft rationis parti¬
ceps,hocadiefto,In uita propria (nihilenim
perfedtum in imperfedto)& hoc praeterea,
In antecedentibus ; quoniam inftrumentis
opus

176 ALEX. APHRODISEI
opus habeant antecedentes ,Si confultato-
riaeacfiiones. Ciim fit autem hic fcopus, cx
eius inuentione Si cognitione clarum eft,ad
felicitatis acquifitionem opus efie rationem
habentis animae uirtutibus. Quaerentes au¬
tem qug'namfint,ad uidendum primum ac-
cefsimus,qua:'nam eft anima ratione praedi¬
ta, quoniam eius uirtutem quaerimus. Du*
plex autem rationem habentis animaefacul,
tas inuentaeft,* haec quidem perferationis
expers, fed in eo tamen eftrationis facultate
praedita,quod pofsit Si rationem recipere,&
a ratione certo modo Si numero componi.
Talis enim eft qusein nobis eft,appetitiua a-
nima. Illa uero eft ratione praedita, quod in
fe rationem habeat.Et eft utriufqj praedira¬
rum facultatum propria quaedam aflio Si
itirtus,per quam id quod bene eft.in propria
fit operatione. Appetitiuse quidem aftiones,
& qui funt per animi perturbationes,motust
uirtutes autem eg quas morales appellamus,
quod permoresquofdam 8C afluefa&iones
irifunt,Cogitatiuaeautem afiiones quidem*
generabilium naturae cognitiones ,SC eorum
qug omnino aliter fe habere contingit. Vir¬
tus autem per quam eft cognitio eius,qug eft
in rjs, ueritatis. Intelligcntis uerd aftioqui*
dem, g ternarum fubftantiarum cognitio:uir
tus autem, per quam earum ucra exiftit co¬
gnitio.

Q.VAESTIONVM LIB. IIII. irt
gnitio.Sic autem diuifis uirtutibus, & qu j fit
unaquaque, & quod fit ipfiiis munus , 8C
quid ad felicitatem conferat, ex officijs & a-
dionibus utriufque rationalis facultatis in-
uenitur . Appetitiug itaque facultatis munus
fuittaftiones,qugin uoluptatibus 8C dolo¬
ribus uerfantur. Si qua: illas quidem eligat
#perfequatur,has ueroauerfetur. Et quia
hoc naturaliter fieri confueuit in omnibus
qua: funt eiufmodi,ut in ijs fit exceflus 8i de*
feftus, eft incommoderatio quidem, eius
quod bene eft in unoquoque corruptrix? eft
autem eiufmodi exceflus 8i defedfus. Com-
moderatio autem eft eius quod bend eft,coti
feruatrix &effedlrix,ut &in exercitijs & nu¬
trimentis clarum eft.Exercitiorum enim ex-
ceffus Si defeftus , funt bonae habitudinis,
quae eft uirtus corporis, corruptrix. Eorum
autem commoderatio 8i mediocritas, eft ef-
feftrix & conferuatrix eius q> in ijs bene eft.
Sed 8i ciboru rurfus exceflus & defedtus iani
tate corruput, comoderationes uero efficiiit
Si conferuant.Sic aut habet 8i in animi moti
bus,& ijs quae funt circa eos a&ionibus. Eo
ru quide exceflits 8i defe<flus,id q> in ijs bene
eft,corruput 8i perimut:comoderationes ue
ro &faciut, &coferuat.Etquonia q> bene eft
in omnib. id eft propria.uirtus: 8i quidquid
fit ex uirtute,id ideo cuenit,q> in his uirtutib.

aftio-

171 ALEX. APHRODISEI
atflionum SC animi perturbationum cofiftaf
moderatio.Temperantia enim corrumpitur
quidem a uoluptatum earum exceflu & defe
<flu,in quib. uirtus quide efle folet temperan
tia, uitiii uero inteperantia&infenfilitas:fer
uatur autem 8C conftituitur ab earum ipfarii
mediocritate &comoderatione. Sed & ani¬
mi quidem magnitudo cofiftitexea quae eft
in metu 8C audacia, commoderatione: ab eo
rundem autem excedit SC defectu corrumpi¬
tur. Sicut autem in ijs,ita habet etiam in reli¬
quis . Quare fi id quod in ijs bene eft, eft in
monui animi SC aflionti mediocritateiquod
autem bene eft, eft in unoquoq? propriae uir
tuti conuenienter: quaein his uerfantur, uir-
tutes,in eorum quxpraedifta funt,mediocri
tatefuerint. non fimpliciter autem, nec ut-
cunque acciderit,&indifcriminatimfumpto
eo quod in eis eft,medio:fed ut a prudentia,
SC ex redta ratione definitu fuerit. Etia qua:
perappetiriuam animam felicitatis pars eft,
in ijs quae funt in animi perturbationibus SC
a&ionibus.retfle'fa diis uirtutum operationi
bus fuerit.Praeterea autem ii eft hominis uir-
tus,ex qua bonus homo fit; nam in alijsetii
omnibus ex propria uirtute unumquodque
bonum eft,&fit. Bonus autem homo fit, &
eft,qui nec eftin animi motibus immodera¬
tus,nec in ijs qua:in eis uerfantur, adtionib.

Q,VAESTIONVM LIB. TIII. Z7f
ix hocquocg oftefum fuerit, uirtutem mora¬
lem efle in mediocritate eorum qua? predufta
iiint. Aftiones enim que in animi motibus 8£
jffionib. uerfantur,quando fic per mores irt
ftitutx Sd erudita; fuerint, ut affuefaefti quide
honeftis operationibus dele<ffentur, contra*
tias autem argreferant 8t auerfentur:quod fit
ineleftione & inuctione eius quod eft in ip-
fismedrj, funtuirtutis efficientes. Quaremo
raies etiam uirtutes efle habitus dicimus, qui
funtin medio animi motuum & a&ionum»
refta ratione definiti. Et talis quidem eft irt
hismoralium uirturum conftitutio. Cogita*,
tiute autem, & fic rationem habentis anima;,
quoniam ha:c quidem in arternoru, 8d fe fetri
perfimiliter habetium cognitione uerfatur:
illa uero in eorum qua: fe quoqj aliter habe¬
te contingit,quoru alterum quide fcietia efle
praeditu, alterum uero ratiocinatiitu & deli-
beratiuu uocamus: per utranqj eoru qua: di-
ftafunt,aflione, erit &C quod bene eft, &qd
eft ex uirtute. Eft aut uirtus cognitionis, ueri
tas. Qua; aut in utracp ratione habentis ani¬
ma: facultate uirtus eft,ad ueritatis erit cogni
tionem eoru qua: ipfa contemplatur. Qua; in
confultanda quidem 8C qug aliter habere co-
tingir,fequens redfam appetitione. Inuentio
enim 8t cognitio eoru qua: ad appetenda co-
ferunt,eft reche appetitioni eligenda. Talem,
s autem

»74 ALEX. APHRODISEI
autem habitum et uirtutem,prudentia appel¬
lamus. Prudentia enim eft inuentrix earum
quae ad refium fcopum conferunt, aftionu.
Quare 8t prudentiam adfiuam uirtutem dici
mus: quoniam cognitio ipfa eft deijs,qujad
adfionum conferuntredfitudinem, Qiiacaiit
in eorum qua: a: ter na funt, cognitione uer-
fatur, habet quidem id quod bene eft, in eo¬
rum qua: in illis funt,ueroruminuentione&
cognitione,exiftens contemplatiua,fednon
aftiua.Nihil enim eorum quxin ijs funt,ue-
rorum, habet ad actionem aliquam relatio*
ii em.Quare eft eis finis cognitio eorum,qu*
funt in aeternis uerorum: St eft in eis id quod
bene eft, St bonu St uerum: quod aiitfalfum
eft in eis,etiam malum. Quam uirtutem fcien
tiam appellamus, qux eft habitus demoftra-
Ciuus. Et quia demonftratio eft per quaedam
eius quod demon ftratur, prima, 8t propria,
8t uera: & non eftin eis infi'nitum,id qd pri¬
mum eft: fed eft aliquid,quod in eis etia pri¬
mum eft. Eius aut quod fic eft primu,cogni¬
tio 8t inuentio, mens fiue intelligentiaappel
latur. Sapientia autem, qua: h ab et utrunij,&
principiorum inuentionem, &eam quaefit
per principia, eorum quxfuntpoftipfa, in¬
uentionem St demonftrationem. Quarerur
fus qua: funt cogitatiux uirtutes, ciim fint e-
ius quod bene eft, in prxdidlis adiionib. in»
uentri-

0.VAESTIONVM LIB. IIIT. irf
uentrices &inueftigatrices,id quod principa
liter&maxime confert ad felicitatem habue
rin t,qudd quae fu nt praecipua: rarionis praedi
tiranimj aCtiones, ab eis fuum effe habeant.
Virtus ergo principium fumpferit ab ea qua:
aci felicitatem fpeftat, utilitate:effe autem ha
,bet in rjs, qua: funt ex utraq; rationis faculta¬
te,animx operatiori ibus,exiftens eius, quod
imjs bene eft,inuentrix & demonftratrix.

Quod non e/l hone/hon gratia uolupta•
th eligendum,fed uoluptai ho*
neili. xxvt

Onefthoneftum uoluptatis gratia elf

IN gedum,fedUoluptashonefti. Exhoc
autem manifeftum eft. Si effet uoluptatis grat
tia eligendum horteftum, tanquam illa fit 8C
finis, & propter ipiam id eligedum-.honeftii
autem ea demum ratione id quod eft eligen*
dum,in fe habeat, quod fit uoluptatis effici¬
ens : turpe perinde achoneftum effe eligen¬
dum poterit, quoniam id quocp eft uolupta
Iis efficiens. Quibus enim id quod efteligeri
dum,eft utefficientibus:ijs,qubd ab qs fit.eld
ftionis modus eft. Vel enim non dicendum
eft,in turpibus etiam aCtionibus aliquas uo-
luptatesexiftere,fedinfolishoneftis : uelft
hoc non uerum eft,erit turpe non minus eli¬
gendum, quam honeftumffi qua: exijs effici¬
tur , uoluptas, eorum electionis caufa eft.

276 ALEX. APHRODISEI
Si autem efthocabfurdum, quod nobis liat
opinionem conciliat, ut credamus omnetur
pem aftione nihilo minus efle a nobis eligen
dam,quam honeftam, uel etiam magis, fiqui
dem ipfa magis & pluribus uoluptates copa
rat: non fuerit honeftum propter uoluptate
cligendu, ut illius efficiens.Si autoportetud
honeftu efle propter uoluptatem eligendii’,
uel propter honeftum uoluptatem, no eftaa
tem honeftum propter uoluptatem ,‘ltolup-
tas,id quod eft eligendii,ab honefto fumpfe-
rit.Neqjenim dicipoteftidem eflehoneftum
uoluptatem in ijs, in quibus una exiftunf,
& fimul funtadinuicem.Si enim idem efieeis
eflet,eain fe inuicem conuerti necefleeflet,ut
quidquid efthoneftu,in eo qd fithoneftu,id
quocp qd iucundum eft, habeat: 8i quidquid
eftiucundum, fimul fit honeftu & iuciidum.
Si aut falilim eft dicere,omne uoluptatem ef-
fe honeftu, c£ in turpibus adfionib. nihilomi
nus uideamus uoluptates exiftere,necquein
honeftis exiftunt operationibus, uoluptate»
eaede cum ijs fuerint,in quib. exiftunt,opera*
tionibus. Simul enim dicere,uoluptatese(fe
folas propter fe eligendas: alioru aut unum*
quodcp, quatenus aliquid ad uoluptatccon*
fert,eo ufq? id qd eft in fe eligendum, haberet
fimul aut honeftu quide eligendii efle dicere,
utuoluptatisefficiens: noitidemaiit&tur-

Q.V AB STIONVM LIB, IIII, v?7
pe eligendum efle dicere,propter eam qugex
ipfo efficitur uoluptate, non eft eor u qui fibi
jcpuenientia Si cofentientia dicant, fed qui ea
improbabiliter negent, qua: per fuas haerefeS
fic habere concedunt. Nemo enim qui no fit
hoc modo inftitutus 8i praeparatus, tam ab-
furda opinione praeponit. Dicere enim quae
,fiint in honeftis aCtionibus,uoluptates Si pu
ras e fle, Si contrariis immixtas doloribus: Si
propterea eas quoqj quae funt ipfarii effeCtris
ces,operationes, id qd eft eligendu, habere
quarautfuntin turpibus, exiguu habetes, qd
deleCtet,multa habere et multo plura qug do
loreafficiat: necideo etia efle operationes e-
iufmodi eligendas, cum fint potius doloris
quam uoluptatis effectrices, quomodo non
eft eorii qui una cum operationibus in quib.
fiunt,uoluptates diuidunt, Si no eas feruant
unius eiufdem fpecieitSi enim qug funt in ho
neftis quide tales , quae aiit in turpibus eiuf-
modi, honefta «Si turpia uoluptatu differetiae
caufafuerint.Non enim a uoluptatibus eft a»
Ctionibus id qd eligendu eft: fed uoluptati¬
bus ab ipfis a itionibus, quibus quidem pro¬
pter eais eft etia ut tales fint: &C fuerint alig qui
dem fpeciei quae ab honeftis, alia: uero quae
a turpibus: fiquidequae ab honeftis quidem
fiut.funt oes pura: 8i immixta:,ac nullius om
nino pceniteria: uel doloris caufae,quae ab hu
s. i i ~ iufmo-

178 ALEX. APHRODISEI
iufmodi operationibus forma & fpecicfunu
pfere: qu:ecun<$autftint ex turpibus, mixta
81 in pernitentia. Cum aut fic habeant uolu-
ptates ad operationes, clarum eft g> non eft a
uolupratibus id quod eligendum eft, fedab
operationibus: id efluoluptatibus, illis qui¬
dem quod eft eligedum,his uero id quod eft
fugiendi!: fiquidem funt fugienda:,quacplus
habent eius quod moleftia afficit, quam eius
quoddeleftat. Tales autem quae in turpibus
funt,operationes.

Cur uinutes omnes mordles, fint mediocri
tdtes,fiuemedietdtes. xxvit

A Nquia omnis uirtus,eius cuius eft uir
/~*\ tus,&id qd bene habet perficit, &e-
ius officium ac munus bene expromit. Ocu¬
li enim uirtus,& oculum bonum fecit,& eius
opus ac munus. Oculi enim uirtute bene ui-
demus. Eadem aut ratio eft etiam in alijs cor
poris partibus. Sed &C equi uirtus S£ equu bo
hum fecit, 8t boni! ad curredum, 8C fefforem
ferendum,&hoftesfuftinendos. Eadem aut
ratio &in alijs animalibus,&in artibus 8Cfd
entrjs fic habet.Nam artis gymnafticg uirtute
8C corpus hominum bene fehabes redditur,
& proprias operationes bene explicat, ac e-
dit. Eadem afitratioeft&in arte medica. E-
ius enim uirtute 8C corporibus feni fumus, SC
falubres operationes exercemus. Similis eft
rati?

Q.VAB STlONVM LIB. 11IT. Z7f
ratio Si in aedificatoria, fabrili 8C figulina, 8C
in omnib.artibus.Cum fit aut ueriim, omne
uirtutem, id cuius eft uirtus, bene fe habens
efficere ,di eius officite ac opus bene explicare
& edere: clarum eft,hominis eam futura effe
uirtutem,ex qua & homo ipfe bene habet, 8C
fuitm opusac munus quam optimu explicat.
Quid autfiteiufmodi, deinceps uidcndfi eft.
Id enim inuentii,uirtus fuerit, Quonia ergo
uidemus in omniqd eft quatitate prarditii,id
tjd additionem & fubftraftione fufcipit,8£
quod exuperat,& qd deficit,efie in eis ftigien
da.Quod aut eft aequale,& comoderatum,8i
medium,efie eligeda,&in eo propria uirtute
habere.In corporfi enim habitudine,&uirtu
te corporis,& excedctia,& minora quam par
fit exercitia, 6i ut bona fit habitudo impedi-
unt,&fi fuerit,corruput. Comoderata aut 8C
mediocria,# feruant,# faciut.Sed & fanitate
qui fiint quidem immodici, & qui quam par
fit,pauciores cibi,corrfipunt: cSferuanrautfi
fit,& fi no fit,faciik,qui funt mediocres, & co
moderati. Sed & in arte figulina uidere licet,
in caucdo exceflii 8C defectu,efie quod ab ip*
fa fit ex uirtute. Sicut autem habet in ijs,ita e-
tiam in omnibus alijs.Verfaturautc moralis
uirtus in adlionib. & animi perturbationib.
qug & additione SC ablationefufeipiut.Cia*
tu eft ergo, codmodo qua: in i]s ueriatur,
., 5 4 Hirtus»

#8o At/EX. APHRODISEI
uirtus.in eorum mediocritate fuerit. Quem,
admodum aiit quod in ali}s eft medifi acmes
diocre, ab ea qua: eft ex arte, ratione defini¬
tur: Sic & in animi moribus et adiionibus^d
medium eft ac moderatum,a prudentia&re
ha ratione definitu fuerit: per qua ea etiam
qua: defi nita funt, ac fiunt, extremu in eo qd
bene eft,habuerint. Quare moralis etiam uit
tutis definitione efle dicimus, medietatisfeu
mediocritatis ad nos pertinetisrationis d£fi
nitar,quae in animi motibus 8C adtionib.uer-
fatur,confilio fufceptu habitum,quiidquod
in extremis bene ac honefte' eft,habet,Quoi
autita habet,fis eftmanifeftum, qui unicuiij
morali uirtuti manu admouenr, & eam per¬
trahat. Animi enim magnitud,ometus Siati
daciae excefliis, & fimiliter defedlus caues, id
quod in ijs bene eft aflequitur. Viciu autc cir
ca eoru exceftiis &defehus:quoru illud qui-
de eft temeritas, hpc uerd pufillanimitas acte
meritas, utrucp eoru uiciu exiftens. Sed&tw
perantia idem in corporeis, &qux per tadlii
exiftiit.uoluptatib, ac doloribus aflequitur;
eodem modo uitans exceflus defeftus: ali
quod aut exredta ratioe mediu in eis eliges.
Eoru aut qua: ex exceffibus 8C defehibus exi
ftunt.huic oppofitorum uiciorum, quod in
exceffu quide eft.incontinetia eft,& luxuriar
autc in defehu, eft fenfus omnis priuatio^

Q.VAESTIONVM- LIB. Uri. i8l
..Quemadmodum autem in habitibus, fic 8C
in alijs asionibus, 8i quar funtin ijs, afte£Ii<?
nibus,fe habent uirtutes, quae funt medieta-
tates:&quae funt per exceiTiis ac defe<flus,ui-
tia.Eorum autem qui dicunt uirtutes non ef
femedietates, feu mediocritates, uel quod*
quaediftafunt, ignorent: uel etiam propter
laudis cupiditatem, ut etiam ad hoc aliquid
dicere uideantur, qui dicunt non pofle qui¬
dem effe medietatem uirtutem, quod mediu
extremis definiri, & ab eis aequaliter diftare
©porteat:non effe autemnecin animi moti¬
biis, nec in aftionibus exceflus & defechis
definitos:neqj enim definitum eft quoufque
audendi & timendi incommoderatio proce
datjeis autem dici poisit,quod nec intellexe¬
runt id quod in definitione adieiflum eft,me
dietatis.fiue mediocritatis.Id autem eft, quai
ad nos pertinet:et fi Ariftoteles hoc aperte de
finierit, &t oftederit, quod medium quidem,
quod ad quemuis pertinet, extremorum ter
mino opus habet:quod autem ad nos perti¬
net medium, necp bene & idem in omnibhs
fuerit, ne^in aequali extremorum diftantia
inuenitur. Contra enim medii,ubi fic fuerit
cognitum, inuentio, quaeamedio utrinque
funt,abitiones fecerit. Sicut enim in artibus;
quod in unoquoq? eorum qug didta funt,me
dium, Si artis rationi comoderatum eft, qu:$
S 5 arae-

iti ALEX. APHRODISEI
a medio funr,dedinationes & utrinqj tranf-
g: efsiones,oftendit:fic etiam habet m animi
motibus, & aftionibus. Quod enim eftper
eam unicuiqp commoderatum, a prudentia,
8 Ce aquae eft ipfa ratione definitum,omnes
pbeq recefsiones 8 C eius trafgrefsiones aper¬
tas ac cognitas efficit. Quare nihil ad fines ip
forum aditu eget,fed ipfos hinc arcet, quod
primis eoru difcefsionibus refiftat,qua: fiunt
prarterid quod eft medium & commodera-
tum.Sed&qui dicit uirtutem noefie duoru
qua; utrinq? fun t,uiriorum, mediam; necp e-
nim fic fequi ut ei fit uitium cotrarium,qudd
medium quidem a neutro eorum quarutrin
que funt extremorum plurimum diftetrcona
trana aut efle, quae in eode genere a feinuice
plurimu diftent: nec is quidem eoru quarpo
li ta funt,aliquid labefaffarit. Si uirtus enim
effetipfc medif animi perturbationes, & ipf?
medigaffiones,aliquid diceret:nuncaiituir«
tus no ea eft.fed in eis uerfatur.Ipfi aut unan¬
ti in liare effe eft,quod in refla ratione SC co-
moderationeefTehabeattexcefTusuerd&de
feffus.ut uitia fint,habenta ratione quarpec
cauit,Sf incomoderatione: quatenus illa qui
dem ex refla ratione facit,quae facit,8 C eft co-
moderatictexrationeautem qugpeccauit,&
eft in in coinoderatioe, eft eis cotrarietas. Na
per animi quide motus,Sf aftiones,& ea q u ?

QVAESTIONVM LIB. IIIT. iSj
in eiseft, quantitatem, defedlus ab eo didli
funtefleexcelsibus contrarii. Porro autem is
etiam qui dicit uirtutem non efTe medieta¬
tem» oporteret enim eum qui uirtutem ha¬
bet, bene id quod eft medium, aggredi ac
tra<ftare:fed non,quod fumme.Sed is hcc di-
cit.ijs non intelleftis,quar dicuntur. Didium
eftenim,eam qua: eft in animi motibus.Sta-
dlionibus,mediocritate,prsedidto modo,ef-
fein eo q> bene eft,fummitatc. Siimeenim be
ne habete fit in illis.qug funt mediocriter et
comoderate.Nihil enim uetat,quo minus id
quod eftaliquoru fummum,fit in medio ali*
quoru extrem orum. Quare & abfurde loqui
tur,qui dicit,fi uirtus eft anima: ratione prae-
ditgfummu,eam non pofle efTe mediiuquod
fieri no pofsit, ntidem fitfimul& fummii 8 C
mediu .Si enim eiufdem quis efTe uelletidem
fummii 8 C mediu,aliquid dicerent, Sed quia
non hoc dicitur, ea qua; reprehenfione effu-
giunt,reprehenderint. Sed necis qui dicit, ft
uirtus effer duorum uiriorum extrema, eflet
ex ijs compofita,qudd contrarioru media ex
contrariorum mixtione conftitutionem ha¬
beant,ut in coloribus,odoribus,& fliccis, de
quibus in libro De fenfu dixinnecis quoque
aliquid eorum quae pofita funt,tangit. Non
enim fi prardidla funt eiufmodi , iam 8 C
omnia aliquorum contrariorum media ex
illo-

i«4 ALEX. APHRODISEI
illorum mixtione eife habent.Nullum enim
quod per quantitatem aliquam eft medium,
habet ex contrariis conftitutionem;fed con-
tra,in ea quae eft ab extremis, diftantiaacre-
motione,habent ut fint inedia. Nam&inijs
qua: per artes fiunt, id quod eft medium k
commoderarum, non eft ex eius quodexcei
dir,& deficit,compofitione.fed in eorum ui-,
tatione.Non enim ex eorum quae exuperar,
& eorum quae minora funt quam par fit, ex¬
ercitiorum mixtione, eft bona habitudo, & fi
fit in medio eorum.Sed neqjfanitashocmo-
dofit.Sedneqjarsfigulina exceffiis8 i defe-
ftus componit. Sed neq; centrum circuli eft
ex mixtione eorum, a quibus plurimum di-
ftat.Sed ne$ quae inter bona & mala funt,ex
illis mixta funt. Sed nec eum qui proficit, ex
uirtute 8 C uitio componi dixerit quiipia.Sed
nec illud dicere,redtum & fanum eft: fi medie
tas eft uirtus,oportebit eum qui a defectu ad
exceflum procedit,primum eifeex uirtute.St
effent enim medix affeftioes,# mediae aftio
nes uirtutes.fortaffe effet aliquid quod dice-
retur.Si autem uirtus in hoc fit, quod ea re«
fta ratione definita fint:non omnino qui in
media aliqua eftaffedtione.iam ficin ea eft,
ut ea ex redta ratione afficiantur, uelmedid
fimiliter agant aftionem.Necp enim alioqui
hoc eo modo in omnibus euenit. Non enim

aVAESTIONVM LIB. IUI. itf
quod ex ea qua: propter alicuius ex partibus
eftexcefliim,turpitudine, in eam qua? eft per
defeftum, mutatur, fit primum multitudo.
Abfurdum eft autem etiam dicere,couenien*
ter eorum fententiae,quibus fimt mediocrita
tes feu medietates uirtutes, efle quoque ui-
tij partem,uirtutem.Si ab audacia enim ac te
meritate,quod exuperat ablatum fuerit,qug
reftateius pars,fortitudo Si animi magnitu»
do fuerit. Sed & fortitudinis fi pars aliqua;
quatenus timiditatem exuperat, ablata fue¬
rit: eius quae reftat pars,eft timiditas ac pufil-
lanimitas.De his enim iple quoqj fatis fic di¬
xit,oftendens omnem uitrj partem efleuirtu
temiomnem uirtutis, uirtutem. An no enim
ha:c erant,qua: perhunc uerborum contex¬
tum foluu turfNon omnis autem animi mo» “
tus.necomnis aflio medietatem feu medio» “
critatem fufcipit.Sunt enim nonnulla quae “
cum improbitate ftatim comprehenia ac con “
tuncia funt: cuiuimodi funt,exultatio in alie “
nis malis,impudentia, inuidia .* 8 i in aftioni ce
bus,adulterium,furtum,homicidium. Om- “
nia enim haec 8i eiufmodi dicuntur, efle ma- “
la:non autem eorum excefliis,uel etiam defe •*
ftus.fieri ergo non poteft ut in ijs fe quis re- “
ftegerat:fed femper peccat.Neqj enim quod “
bene eft, in ijs eft, nifi forte id quod bene eft, “
>n ijs fit, quomodo, 8 i quando. Si quantum “
fit

It6 ALEX. APHRODISEI
» fitmcrcliandum.Sedabfolutequoduishoru
» facere,peccare eft, Simile etiam fi quisuelit,
» ineo quod eft, iniuria afficere, &pufilloab-
» iefloqj animo & intemperatem efTe,efle me-
»* diocritatem, exceflumqj & defeftii: ficenim
” erit exceffus & defeftus,mediocritas) & exu-
>> perationis exuperatio, defeftusijj,defe&us.
» Quemadmodum autem temperantis^:ani
« mi magnitudinis no eft exceffus 8 C defefhis,
« quod medium fit quodammodo fummu ac
” extremum:fic nec illoru eft mediocritas,nec
«exceffus,nec defeftus: fed quomodocunque
« fiat,peccatur. Omnino enim nec exceffits nec
» defectus eft medietas:nec medietatis exceffut
»>& defeiftus.Per haec enim non folii praedica
foluit dubitatione, fed etia omnia qujaduer
fus hanc opinionem dubia moueri poifunt.

V trum ut genus t uel ut totum uirtutm
e Humus, xx viu

Via rjs quidem, qui ut genus ifirtutu
4 uirtutem praedicari dicunt, fequeba-
turabfiirdum,unaperempta omnes perimi;

prudetia enim perempta,nulla alia uirtus ha

beripoteft: non ficautem genus fehaberead
Ipccies, utper unius Ipeciei peremptionem,
perimatur & ipfa,& aliae fpecies. Iis autc qui
ut totum partium, fequebatur totum quid?
de fimilarib.ipfipartib.uniuoce noprardica-

aVXESTIONVM LIB. irir. iS 't-
ri;no enim de ftatuar capite,ftatua,&eius ra¬
tio: ai m fint au t uirtutes a leinufce differctes,
uirtus deomnib.uniuoce prardicatur. Velli'
toril q> eftfimilariu partiu.departib.uniuoce
prjdicatur,ocs aut uirtutes funt fibi inuic| fi
miles,fiquidc qua acceperis ut perfertatfimi-
literex omnib.componitur,qu£ eft ut fimila
ris,tota de unaquaqjprgdicata fuerit uniuo-
cc.Qui perfert a enim habet uirtute, oes fimi
liter habet.Habens autfimiliter oes, dicitur
quadotp quide ex fortitudine,aliquado aute
exteperantia agere-.quod in quib.eft proprie
teperatia, in ijs licet omnib.fimiliter agere: fi
cut enim in corporib.quae ex differentib.ali-
quib.mixta funt,id q> mixtu eft, fit uniuerlo
fimilare: fic in habitib.fit, &in uirtutib. qux
afeinuice differut,uirrutes,g> luec quide illa-
ru.in his quibufda uerfetur, illa uero in illis:
utfehaberein naturalib. uirtutib. uidemus.
h j enim in perfertione qu j fit in unaquaqj ip
farii, ad alias mixtioes uniuerfum fimilare fa
ciiit.ut fieri quide uideatur ex unaquatpip-
forfi operatione.quando circa ea fuerit,circa
quarimperfertneSf naturali erat fortitudini,
uerbi gratia, elfe.Non aut lecundu eafola,cir
ca illa operatur.Qitgcu propter tale mixtio¬
ne fint inter feinuicem fimiles, merito uirtus
jquiuoce prardicatur, Eas enim etia proprie
uirtutes dicimus.

Alius

»3? ; ALEX. APHRODISE!

filius loci expofitio cx tertio mordlium Nicd
vtdchiorum,per quem o/lendit, uitid tton minus
, <[udm uirtutes ej]~e in noflrd pote»

flate. xxix

S I quis autem dicar,omnes id quod appa
ret bonum,defiderare: id autem uifum
non eflein noftrapoteftate,fedqualis eftu*
nufquifq?,ei talem quoq? finem apparere,Si
ergo unufquifq; habitus fibi fit quodammo
do cau(a,fibi quoq? uifi quodammodo cauli
.erit’. Sed fi nullus fibi ut malefaciat caufa eft,
lied uel propter finis ignorationem hpc agit,
per haec, id quod optimum, fibifore exifti-
mans:finis autem defiderium no eft eiufmo
di ut per fe eligatur, fed a natura ingenerari
oportet,ut uifum i]s quj uifum habentmellt
pulchre iudicat,id quoq; quod eft reuerabo
num eliget: & is bono ingenio efta natura
praeditus, cui hoc pulchre a natura datu eft.
Quod enim eft maximum &pulcherrimum,
8 £ quod ab alqs necfumi nec difcipoteft.fed
quale eft, hoc etia habitu bene Si pulchrein
generatum efle,perfefta ac uera ingenij & na
turg felicitas fuerit. An omnia quide,id quod
fibi apparet bonum,defiderare uerii eibnon
eft autem uerum.nos uifi non eife quodam¬
modo dominos? Qualis enim eft unufquif-
que,ei talis quoq? finis apparet. Habitus au-.

tem,

I

Q.VAESTIONVM L IB. IHI. 18?
tem.per quem unufquifque noftriim talis
fit, nobisipfis concaulx fumus: fiquidem ex
aftionibus quidem habitus : funt autem a-
ftiones in noftra poteftate : inuoluntariutn
autem eft, quod fit ui,et perignoratione eo¬
rum quae funt in fingulis. Oftefum eft enim,
quod qua? ignorantes agunt 8i peccant, ut
qui fint fibi caufie ignoranti j,ea nec in uolurt
taria,nec ab initio propter ignorantiam fifm
Propter hac ergo caufam,nec quae circa ebrie
tates peccantur , funtinuoluntaria, licet ab
ignorantibus fiant: fed quia, qui funt ebrij,
ipfi fibi ignorantif caufa fuerunt,quae eft pro
pter ebrietatem, no in iftuoluntarijs peccatis'
harc ponuntur. Pittacus Mitylenaeus,dupli
ces ijs poenas ac mul<ftas ftatuit, qui propter
ebrietatem peccant. Qua? enim eorum quat
peccantur caufam habent.idfcilicet quod eft
uoluntarium, & quod eftin noftra potefta-
te, fuerint eadem inubluntaria, 8C nbn iii
noftra poteftate.Sicutaurem eorum qUiepro
pter ebrietate ignorantur,qui ebrij funt,cau-
fa funt: fic Si eorum quae propter honeftoril
& turpium ignorantia peccantur, ij qui igne)
rant,c3ufarfunt: fiquidem melioruiti 8i dettf
riorum cognitio eft in noftra poteftate; Ii e-
nim ea,propter negligentiam ignorant,quae
& legibus ftatuta funt,& qua; a uiris,qui laU*
dantur.fiunt»fiquidem negligentem effe, eft
t inna-

2510 ALEX. APHRODISEI
noftrapoteftare.Honeftorum enim &«ti«
lium ignorantia generaliter, no inuolutartf,
fed improbitatis caufa eft.In quib. enim (imt
uituperationes & fupplicia, ea funt uolunta-
ria. Propter talium aute ignorantiam,8iab.
foluuntur,&puniuntur. Non funt ergo hic
eorum qui ignorant,inuoluntaria: nec eorii
qug ui fieri dicuntur,eft in nobis principium.
Qui enim dum a uoluptate fuperatur, & co¬
gitur , cum in fe habeat principium, ut ad ea
moueatur,propter uoluptatem facit,no talis
uis caufa exterius quaefita,nepe per eam quj»
fit in lingulis adtionem, leipfum alfuefeciens
uinci a uoluptate: fiquidem uis eft eorB.quO
rum principium 8 C caufa foris eft,nihil nobis
ad ea qua: per ipfam fiunt,coferentibus. Qui
autem agendi,quae agit,in fe principium ha¬
bet, fiddeijs quoqj habet deliberandi potefta
tem,is eorum quj ficpeccantur,no habet uio
lentam caufam. Cum fit autc, ut dictum eft,
inuoluntariujid qd prius didlum eft: uolum
tarium id eft, cuius principiu in nobiseft.fci-
entibus fingularia,in quibus eftafcio. Ne$
ejiim qui eoru quaegeruntur,in fe habet prin
cipiu 8 C caufam,ui liare agit. Necp qui fcitfin-
gularia.in quib.&pcr quae eft aftio,perigno
rantiam haec agit. Quare fi funrinuolunta-
ria,quae uel ui, ucl per ignorantiam: eorum
aurem quae cum geruntur, in nobis eft prin?

cipium,

q.vaestionvm lib. rrrr, t 9 t

pium,&lingularia cognofcUntur, ea necui,
nec per ignorantiam , nec inuoluntaria fue¬
rint. Quod ii non ita,fuerint uoliitaria.Qua*
re &qux per iram 8 C cupiditatem geruntur,
funtinuoluntaria. Eft enim in nobis princi¬
pium eorum qua? hoc modo fiunt. Prxterea
autem fi qua? per liare fiunt, funt inuolunta¬
ria i nullum rationis expers animal, nec pu¬
er ullus fponte ac uohlntarie quid facit* Per
aliquid enim eorum fiunt Omnia, qugab ip-
fis fiunt. Praeterea autem,multa etiam honea
fta per ha?c fiunt. Ad ha?c autem fi abfurdum
eft inuoluntaria dicere,qua? ex ratione fiunt:
exratione autem & quardam appetimus , 8 C
quibufdam fuccenfemus ■: inuoluntaria noni
fuerint,qua?ira fiunt.Ciimfint autem uolun
taria omnia quae fic fiut, ex uolurttarrjs ea id
habent,quod in noftraeftpoteftate,quarcun
que funt ex eligendis , & ex eleftione fiunt:
& quidquid fit ex eledlione , cum ratione
fit 8£ eleftione. Quare eledfio quoque effe •
uidetur quid ipontaneum, acuoluntarium
prxconfultum. In jjs enim quae funt con*>
fultanda , uerfatur eleftio. Confultanda
autem, funt, de quibus eft confilium &C coni
fultare. Confultat autem nullum aliud aa
nimal,praeter hominem. Confultamus au¬
tem non deaeternis,& eodem modo fetnper
fe habentibus: neqj de i]s qua? fiunt quidem,
t i femper

»9* ALEX. APHRODISEI
femper autem 8 C fimiliter fiunt,& ordine prg
finito, ut funt ortus 8 i occafus,& conuerfio-
nes ac recefifus. neqj de i^s qux alias aliter fi- .
unt, ut ficcitatibus 8 i imbribus: fed nec deijs |
qux a fortuna fiunt:fed nec de omnibus,quj
ab hominibus fiunt. Nemo enim eorum qui
funt Athenis,confultat,quomodo Scytha: o-
ptimerempub. geflerinr. Deijs autem qux
per nos poliunt fieri,confultamus.Cofultan
tes enim, deijs confultanr, qux per fe agen¬
da funt.Ea autem funt,qux alias aliter facere
poftiimus, quod ea non habeamus definita,
in quibus fiunt:ea autem funt,de quibus opi
namur. Prxterea confilium capitur non de
finibus,fed deijs qux ad fines pertinet. Quo
rum enim fines in confultatione uerfantur,
ut qux ipfa agenda fint,de rjs cofuItatur,quj
ad fines deducunt. Confultamus enim,per
qugnam ipfosaffequipoterimus. Ciim,quf
funt autem confultanda,funr eiulmodi, id
eft eligendum quod magis quam alia confe¬
rens,& ad propofitum finem deducens, prx
exteris iudicatum eft,&,qug ex confultandis
conuenienterijs qux funt poriora iudicata,
adliones ffunt,eligendx ex demum funt,qug
fiunt cum appetitione eius quod prius iudi«
catum eft. No enim fufficitiudicium ad eaa-
genda, qux iudicata funt: fed etiam opus eft
appetitione; Quare ele&io etiam eiTe dicitur;

appeti-

Q.VAESTIONVM LIB. IIIT. 295
appetitus confultatorius. Cum fint aut quae
ex electione fiunt, & uoluntaria, & in noftra
poteftate: ponatur aut etiam habitus, qui in
ijs quae agenda funt, cofiftunr, ex actionibus
qmcinijs exiftuntfieri,exeleftione agenti-
tibus: per hjcpofitum fuerit,habitus quocp,
qui in qs qua; funt agenda, uerlantur, effe SC
uoliitarios in noftra poteftate. Vt enim ar¬
tium habitus,ex aCtionibus qua: per ipfos fi*
unt,acquirimus: fic etiam uirtutfi habitus ac*
quirimus,afliieti honefta agere,uirtusqjin ea
agendi habitu efficitur. Sicut etiam fabrilia
faciunt,qui fabri fieri ftudent. Sicurautin ar¬
tibus eft alius quidem alio natura melior ad
propofita: artis aftequendum habitu: no ta¬
men ijs qua: fun t fecundu natura,orbatus eft,
ad eam recipiendam 8 C coparandam: fic mul
to magis habet in uirtutibus, quanto etia fe¬
cundum naturam magis eft hominibus uir-
tutum poffefsio,quam artium. Si autem uir-
tutum , clarum quod etiam uitiorum: fiqui
dem per mores uirtutibus oppofitos uitia co
ftanr. Quibus autem qup funt oppofita,in eo
rum funtpoteftate,funt ea quoq; quibus funt
oppofira. Quare uerum eft connexum quod
dicit, fi unufquifcp habitusfibiqucdamodo
caufa eft, uifiquoqj fibiquodammodo cau-
fa erit.Si aut uerum eft,unumquemcpfibi ha*
bitus quodammodo caufam effe: uerum eft
t j etiam,

ALEX. A^HRODISBI
etiam,uifi qd eft de bonis & malis, unuqueij
li bi quodammodo caufiim efle.Cum hoc aut
hoc modo habeat, ei quoque q> mali fintfibi
quodammodo talis habitus caulae, fequitur,
ut fit in eoru poteftate quodammodo, ut eis
quir bona fun t,mala apparean t.Non enim Ii
fi nem ignorantes mali mala faciunt,ea etiam
faciunt propter ignoran tiam. Oftenfumeft
enim,eoru e (Te ignorantiam uoluntaria.qui
fibi ignorantiae caufa fun t. Si enim per id qd
male agfit,.etiam fine affequi pofle lperare,in
eorum eft poteftate: fiquidem in eoru eftpo
teftate bona cognofcere, & ea agere per quae
harcfiut. Ita enim quodammodo homincna
tum eife oportet.qui uitiii uel uirtutefufcep*
turuseft: fiquidenoquoduis animal ea po-
teftfufcipere,fed folus homo. Non aut fi tali
natura opus eft ei qdhaec habituru eft,iam e-
tiam eum natura talem oculum habere opor
tet, quo ea iudicat quae refte iudicantur,&e*
Iigetbonum qd reuera bonft eft,c]uodeftuir
tus. Non enim ficutfenfus,ira & uirtutes na-
tura,fed funt quide ipfi fenfus natura. Virtus
auteipfa no eft natura: led eam quide fufcipi
en di facultas, ipfa eft natura: ipfa aut non eft
natura. Quare uirtus magis eft natura, ut ar¬
tes, non utfenlus. Sicut enim natura quidem
ineft, ut fimus artium fufceptores (nemo aut
fit natura artifex ) eodem modo habet & in

q,vabstionvm lib. nn.

turturibus. Quare fentienrcquidem uifum,
nif? quis natura habear, nunquam eum ac-
quifierit.In uifu aut qui eft ex uirtute,non na
fci oportet eum uifum habentem, fed aptum
natura efle oportet, ut poffit eum fufcipere.
Qui autem,eo quod id conetur,eam facile ac
cipit,& natura ac ingenio bonus eft, no is eft
quiiam uirtutem habet,fed qui eam alio po-
teft facilius fufcipere.Quo quidem etiam mo
do in artibus fe habere oftenfum eft.
Quomodo fi ex contrarijs cont7d.rU fiunt,
noneritexiuflitia quidem iniuflitU,

(y in dlijs uirtutibus acuitifs
eddem ratio, jcxx

A N etiam hxc fic haben tfQui enim iu-
ftus fuerit, uel ex iniuftitia iniuftitia
mutatur, quae eft habitus iuftitiae contrarius,
& ex ea quae intercedit, conftitutione. Nam
etiam quae ex his qux intercedunt, in aliud
contrarium mutantur,tanquam ex cotrario,
eo quod intercedit mutantur.Eo enim quod
id qd intercedit, fit utriufqj extremi quodam
modo particeps,&neutrius perfe<fte,eft uelu
ti contrariorum eorum,inter qug intercedit.
Et quando in alterum eorum mutatur, tan«
quam ex contrario ipfo mutatur, quod ex ijs
mutetur, qux ciim intercedant,ipfumefle
prohibent in eo,in quod mutatur. Si autem
t * quic-

»9* ALEX. APHRODISEI
quicquid mutatur in aliquem habitu,ex pri-
uarione illius habitus mutatuntaiis autepri
patio eft habitui contrarium.in quem eftmu
tatiofiuftitia & iniuftitia ex contrarijs fiat,ne
pe ex priuationibus.Nam 8 i iuftum fit priua
tioneiniufti,&iniuftum fimi liter iufti. Si ita¬
que materia,ex qua eft proprie generatio, ea
autem eftfubftantiaru, per fe fu bfifteret.abf-
queep quod efletcum aliquaforma:quarab
folutefiunt,proprie'fi'erentexmateria&pri
uationeimateria quidc ut fubieifl:o,&fuftine
te:priuatione autem,ut contrario habitui,in
quem eft mutatio. Quoniam autem fieri n5
poteft ur ulla materia fine forma aliqua fub«
fiftat:eft enim informis ratione, & quod con
traria uicifsim fufcipiat:quoniam eius fubfi-
ftentia femper eft cum aliquo eorum in quas
alternis minatur, quando in aliquam forma
mutatur: clarum eft,quodin eiusexiftenspri
uatione,in ipfam mutatur.Quoniam autem
quae eftin priuatione eius in quod mutatur,
eft in aliqua alia forma,ea fcilicet,in qua mu¬
tatur, contrariam formam habet, quatenus
etiam ipfa ei fit mutatio. Eo enim quod fieri
»ion poteft ut maneat, mutata in id in quod
mutatur,ea ratione id formam comutat. Hae
a utem formap lunt con trariae.in quibus eft,et
poteft,id quod eftin aliquorum priuatio
«e.Etideio principaliter quidem ex priuatio

aVAESTIONVM LIB. IIII.
ne 8 i contrarietate.quae eft ut priuatio, eftqj.
proprie' eft generatio.Iam autem etiam ex c5
trariis formis,in quibus exiftit,anteeam qug
eft eis in contraria mutationem, non poteft
no mutata mutari ex ijs in formam, in quam
mutatur.Quando ergo fuerint habitus & co
trarietates in feinuicem facile mutabiles, etia
ex contrarijs formis fuerit mutatio ijs quae in
aliquid mutantur, ficut etiam ex priuatione
eius in quod mutatur. Quando autem fue¬
rint contraria eiufmodi ut permaneat, & no
facile mutentur,generationes talibus ex pri-
uatione fiun t,utpote ex utrifqj ijs quar inter¬
cedunt, tanquam fint 8 t ipfa cotraria, formis,
in quas fit mutatio,Mutantur autem,quae fi¬
unt. Qua; autem eorum quae per alteration e,
au&ionem, &diminutionem,&per locum
mutantur,'mutatio eft, cum fit generatio, eft
quaedam generatio,fed non generatio abfo-
lute ex contrarijs.Quae eft autem per fubftan
tiam,non ex contrarijs.fed ex ea oppo-
fitione,quae eft fecundum
condicionem.

t 9

NI S.

LECTORI TYPOGRA*

plus.

Viluit hoc loto fuhycere Ariflotelis uitam ex hm#
tiimentk loannis Grammatici cognomento Pbilopo-
»i defumptam.neq • enim uel melius,uel gratius tibi fu
turum putuimus, uacuus aliquot pugel*
las relinquere.

ILIS TOT ELIS VITA.

F Vit Ariftoteles genere Macedo,urbeSta
geiris, filius Nicomachi, qui Amynta:
Macedoniae regi medicam praeftitit operam,
ob eamcp rem filium,quem fufcepit,utpatris
memoriam renouaret,Nicomachum appel-
Iauit,ad quem item Nicomacheia fcripfit.Ma
tre Phaeftide,qui ambo genus ab Aefculapio
trahebant, cuius quidem rei fidem facit epi¬
gramma in Ariftotelem his uerbis feftum,
Matre creatur PhceBide, Nicomachoq; parente,
Stirpe Afclepiadon,diuus Arifloteles.

Poft parentum obitum a quodam qui publi
co Aternenfxum nomine peregrinos hofpi-
tio excipiebat,educatur. cuius dein officij me
mor.non modo filium eius Nicanora enutri
uir,& omni liberali inftituit doftrina, fed e-
tiam ut uerum & germanum traflauit.Quin
etiam ante mortem teftamenro cauit, ut filia
Pythais in matrimonium eidem Nicanori lo
tare«

VITA.

caretur. Cum adhucadolefcenseffer, omni
ingenuarum artium (cientia excultus fuit.
Quod fatis declarant commentarij, quibus
res poeticas complexus eft, & fcripta quae in
poetas edidit: Homericae item quarftiones.fii
libri artis Rhetoricae. Annos XVII natus,
noce Pythij,qua philoiophari iubebatur, A-
thenas mittitur,ubi cum Socrate treis anno*
coniunftifsime uixit.quo extinfto, ad amici
tiam Platonis fe contulit, qui cum XX an¬
nos magno familiaritatis ufu coniunftus
fuitieamcp diligentiam & induftriam ad di*
fciplinaspercipiendas adhibuit, ut Plato il¬
lius ardeis non aliterappellarir, arqueaedeis
leftoris. Neque nero fides habenda ijs qui
exiftimant,Ariftotelem aperuifleLycgum c5
traPlatonem adhuc fuperftitem. Qui enim
hoc potuifletfcum Chabria &Timotheus At
ticarum copiaru duces, opibus magnalp po
tentia Athenis florerent,& Platoni anfla ne-
cefsitudine coniunfti eflent.Sed non defiint
quitradat,ab Ariftotele Lycpum conftitutu,
in humanis adhuc agente Platone,ut multas
hominis fententias conuelleret. Ad quos re*
(pondere fatis habemus,no (impliciter quic*
quam contra Platonem ftatui.fed contra eos
qui Platonica decreta minus perfpe&a lvabc
rct.Attame fi quid contra eu profertur, non
abfur*

AR I ST O T ELIS
abfurdum indicari debet,cum in hac ipfa phi
Iofophandi ratione nihil difcrepet ab ljs quj
Plato fenferit.illius enim nox eft, Magis con
uenire nos de ueritate folicitos effe.quam de
quauis alia re. Quinetiam ad uerbum ita feri
bit:Amicus quidem Socrates, fed ueritas ami
cifsima. Et alibi: Socratis,inquit,paruacu-
ra agenda eft, ueritatis autem magna. Hoc
idem inftitutum Ariftoteles tenuit, monime
talp Platonica immutanda cenfuit, cum & in
huiufm odi confilio ab illo no diferepetiquip
pe qui ueritatis decus no contemplent, cum
fame mirifico ftudio.egregiacp uolfitate Ari-
ftotelem fuifie erga Platonem conftet ex ara,
quam ei coiecrauit hac inicriptione.

Ponit Ariftoteles pius hoc alture Platoni,
Quem laudare nefas ora profana foret.
Cum Platone multis officijs,& magna fami-
liarirate X X annos coniunfhisfuit. pofteu
tus obitum ita euenit, ut Speufippus fororis
Potones filius fcholam teneret, docediq? mu
nus fufeiperet; Ariftoteles autem in Macedo¬
niae urbem iuccederer,quo loci alumnum di
fciplinaefuae Alexandrum codirorem habuit,
magnacp autoritate in eius regno perftitit.
Nam apud regem opibus Si gratia florentili
fimus fuit,plurimalp opportune impetrauit.
nam multa ftudia 8 i officia in fingulos priiu
?im,&in uniuerfos publice contulit. Decia-

VITA. »3

rafnt epiftolx commen d atitix,qux ad regem
fcriprxfub illius nomine feruntur, & patria
Srageira: quxeum euerfaeffet,auftorfuiruC
ab codc ipfo inftauraretur. Quapropter Sta*
geiritx Ariftoteli feftum-celebrant, quod Ari
ftoteleum nominant: 8 C menfem in quo dies
fefto dicatus eft, Stageiritem appellant. E-
reffus quoqj Theophrafti patria, quam cum
Alexander grauiter uindicare cogitaret, peri
culo liberata eft. Dein cum Speufippus e ui-
taexcefsiffet, Athenienfes Ariftotelem ad fc
inuiran t,ac una cum Xenocrate fcholx Plato
nispraeficitur. Xenocrates igitur in Acade*
mia docebat,Ariftoteles in Lycjo. Ac no Ion*
gointeruallo cum Athenae defeciffent,Arifto
telesin Chalcidanauigauit, illud ufurpans:
Non patior Athenienles,in philofophiam fe
mei ac iterum uos peccare.Iam enim Socrate
emedio fuftulerant.nec diflimulauit iudiciff
fuum apud Antiparrii,quam difficile &mul
ti operis effer,Athenis agere,carmeilludHo-
meri referens,

Ik $piris pira ficis fici molle fenefeunt.

Ita peruerfitatem morum Athenienfium indi
cabar.Macedoniam repetijt,ubi gratia & au-
ftoritate apud reges, qui prouinciam illam
»enebant,plurimu ualuit,apud Alexandrum
& matrem Olympiada.apud Antipatrum,a-
pud Philippum, Ad Alexandrum de regno 1*
brura

ARISTOTELIS
bruni fcripfir, in quo praecepta de regno atk
miniftrando ei dat.Quineriam fe comite re¬
gi adiunxitin infimos Brachmanas profki-
icenti,ubi etiam opus confecit,in quo memo
riam C CLV. rerump ub. colligauit. Illfi quo
que fecutus eft contra Perfas mouentem. ubi
cum bellum exortum eifet, & Alexadermor
tem obijffet.in patriam reuertit. Morum fum
mam coluit moderationem. In philofophia
captum excefsit humanum,cum nullam par
tem cius difciplinar imperfeftam explicatio»
ne reliquerit fua;immo propria fretus foler-
tia,cum plera cpadiecifTer,uniuerfam philofo
phiam caftigauit, optimisqjinftruxit praece¬
ptis . Magnam item accelsionem fecitadar-
tem differendi,quadoquidem ab ipfis rebus
normas praeceptacp fecreuit, & demonftran-
di ratione cum uia inftituit. nam fuperioris
rtiemorixPhilofophidemonftrare quidem,
ac euidentibus probationibus utifciebafcfed
demonftrare,ac euidenteis probationes con
ficereignorabant. atqjidem illisufu uenie-
bar,quod Putoribus qui Coria fecare non que
unt,calceis aurem uti probe queunt. Rerum
naturalium indagationi quinta addidit na-
turam.Diuinarum contemplationi, quam-
uis nihil eiufmodi adiecerit, attamen ita do-»
cuit,ut nihil,quatenus caula ferret, prxtermi
ferit.Siquidem tantum abeil,ut diitaxat qu*
intra

VITA.

tntra orbem continentur, quemadmodu no
nulli exiftimat, compertahabuerit, ut etiam
qusfupra orbem habentur .probe tenuifle
affirmemus,quod quidem idem ipfe Arifto-
teles probat oftauo Naturalis aufcultationis
librotPrinceps,inquit,caufa neq? per fe, necp
ex accidenti motu cietur. At<p ex hoc nimiru
planum facit,Deum necp corpus, neq; patibi
lem efTe. Vniuerfum uitg tempus quod uixit,
L X111annorum numero defcribitur.Cum
enim XVII ageret annum, Socrati operam
dareccepinquoprgceptore ufus eft triennio:
in intimis &neceflarqs Platonis XX
annos fuit, a cuius obitu X XIH
annos uixit.

FINIS.

basileae, per ioanneh

Oj>orinum,AnnoSalutis M. D.XLVIII.

Men/e Martio .